Στο Πακιστάν, κορίτσια ηλικίας μόλις 12 ετών απάγονται, παντρεύονται και ασπάζονται βίαια το Ισλάμ — και το κράτος κάνει τα στραβά μάτια. Αυτό δεν είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο. Δεν είναι μια περιφερειακή ανωμαλία. Είναι ένα συστηματικό, τεκμηριωμένο και αμείλικτο μοτίβο κακοποίησης που οι θεσμοί του Πακιστάν έχουν επιλέξει, χρόνο με το χρόνο, να ανέχονται.
Μια νέα δήλωση από έναν συνασπισμό Ειδικών Εισηγητών του ΟΗΕ καθιστά αδύνατο να αγνοηθεί αυτή η κατηγορία. Επτά ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που διορίστηκαν από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ εξέφρασαν σοβαρή ανησυχία για τη συνεχιζόμενη απαγωγή και την αναγκαστική θρησκευτική μεταστροφή μέσω γάμου γυναικών και κοριτσιών από μειονοτικές κοινότητες. Οι αριθμοί είναι απαράδεκτοι: μόνο το 2025, περίπου τρία στα τέσσερα θύματα ήταν Ινδουιστές, ένα στα τέσσερα ήταν Χριστιανές και σχεδόν το 80% όλων των καταγεγραμμένων περιστατικών συνέβησαν σε μία μόνο επαρχία — τη Σιντ. Τα κορίτσια που στοχοποιήθηκαν είναι κυρίως μεταξύ 14 και 18 ετών. Μερικά είναι νεότερα.
Ας το καταλάβουμε αυτό. Δεν πρόκειται για ασάφεια. Δεν πρόκειται για μια περίπλοκη γεωπολιτική διαμάχη. Πρόκειται για τη συστηματική στοχοποίηση των πιο ευάλωτων — φτωχών, μειονοτήτων, γυναικών και νέων — με σχεδόν πλήρη ατιμωρησία.
Ένα έγκλημα που κρύβεται σε κοινή θέα
Αυτό που κάνει αυτή την κρίση τόσο διαβρωτική δεν είναι μόνο η ίδια η κακοποίηση, αλλά και ο θεσμικός μηχανισμός που της επιτρέπει να επιμένει. Όταν οι οικογένειες των θυμάτων επιχειρούν να υποβάλουν καταγγελίες, οι αστυνομικοί τις απορρίπτουν συστηματικά. Οι έρευνες, όταν συμβαίνουν καν, είναι αργές, μισοκαρδίες και σκόπιμα ελλιπείς. Η επαλήθευση ηλικίας – η πιο βασική διαδικαστική εγγύηση – αγνοείται επιπόλαια. Η δηλωμένη ηλικία ενός παιδιού γίνεται ό,τι είναι βολικό για τη διαιώνιση του γάμου.
Δεν πρόκειται για συστημική αποτυχία. Πρόκειται για συστημική επιλογή.
Οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ είναι ξεκάθαροι ως προς αυτό. Σημειώνουν ότι η ατιμωρησία δεν είναι ένα σφάλμα στην αντίδραση του Πακιστάν στις αναγκαστικές μεταστροφές – είναι η μηχανή που προωθεί την πρακτική. Όταν οι δράστες γνωρίζουν ότι δεν υπάρχουν συνέπειες, ο κύκλος επιταχύνεται. Όταν οι θεσμοί σηματοδοτούν, μέσω της αδράνειας, ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια των μειονοτήτων είναι αναλώσιμα, γίνονται στόχοι.
Η φτώχεια και η κοινωνική περιθωριοποίηση επιδεινώνουν κάθε κίνδυνο. Αυτές οι γυναίκες και τα κορίτσια ζουν ήδη στο περιθώριο – αποκλεισμένες από την εξουσία, αποκλεισμένες από την προστασία, εκτεθειμένες σε σωματική και σεξουαλική βία που ακολουθεί την αναγκαστική μεταστροφή και τον γάμο τους. Το τραύμα είναι πολυεπίπεδο και επιδεινώνεται: απαγωγή, εξαναγκασμός, θρησκευτικός μετασχηματισμός ενάντια στη θέλησή τους, απομόνωση από την οικογένεια και στη συνέχεια η σχεδόν αδυναμία νομικής προσφυγής σε ένα σύστημα που δεν δημιουργήθηκε ποτέ για να τους προστατεύσει.
Το Νομικό Κενό που Αρνείται να Γεφυρώσει το Πακιστάν
Το Πακιστάν έχει τα εργαλεία για να δράσει. Αυτό που του λείπει είναι η βούληση.
Τρία αιτήματα των εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ ξεχωρίζουν για την αμεσότητά τους. Πρώτον: αύξηση της ελάχιστης ηλικίας γάμου στα 18 έτη σε όλες τις επαρχίες και τα εδάφη, χωρίς εξαίρεση. Το Πακιστάν επί του παρόντος δεν έχει ενιαίο εθνικό πρότυπο, επιτρέποντας στην επαρχιακή ασυνέπεια να χρησιμεύει ως κάλυψη για παιδικούς γάμους. Δεύτερον: ποινικοποίηση της αναγκαστικής θρησκευτικής μεταστροφής ως ξεχωριστό αδίκημα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ως αυτόνομο έγκλημα – μια εξαιρετική παράλειψη που αφήνει τους εισαγγελείς χωρίς νομική βάση και τους δράστες χωρίς κίνδυνο. Τρίτον: εφαρμογή των υφιστάμενων νόμων για την εμπορία ανθρώπων και τη σεξουαλική βία με την ίδια σθένος που έχουν εφαρμόσει οι πακιστανικές αρχές αλλού όταν υπάρχει πολιτική βούληση.
Κανένα από αυτά τα μέτρα δεν απαιτεί νέα διεθνή πλαίσια. Απαιτούν πολιτικό θάρρος και θεσμική λογοδοσία – ακριβώς τους πόρους που το Πακιστάν έχει αρνηθεί να αναπτύξει.
Η Ισότητα Δεν Είναι Διαπραγματεύσιμη
Στην καρδιά αυτής της κρίσης βρίσκεται μια απλή αρχή: η ελευθερία της θρησκείας ή των πεποιθήσεων ανήκει σε κάθε άτομο, όχι σε κάθε κυβέρνηση. Οποιαδήποτε μεταστροφή που εξαναγκάζεται δεν είναι μεταστροφή – είναι παραβίαση. Οποιοσδήποτε γάμος στον οποίο ένα παιδί δεν μπορεί νόμιμα να δώσει ελεύθερη και πλήρη συναίνεση δεν είναι γάμος – είναι επίθεση. Το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν αφήνει περιθώρια για πολιτισμικές εξαιρέσεις σε αυτά τα σημεία.
Οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ έχουν στείλει επίσημες ανακοινώσεις. Έχουν εκδώσει δελτία τύπου. Αυτή είναι τώρα η τρίτη φορά μέσα σε τρία χρόνια που η παγκόσμια κοινότητα ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει σημάνει επίσημο συναγερμό για την ίδια κρίση στην ίδια χώρα. Το μοτίβο της επανάληψης είναι από μόνο του μια ετυμηγορία: το Πακιστάν έχει ακούσει τις προειδοποιήσεις και το Πακιστάν έχει επιλέξει την αδράνεια.
Αυτή η επιλογή έχει ένα κόστος. Μετράται στις ζωές των κοριτσιών που θα απαχθούν αυτή την εβδομάδα, αυτόν τον μήνα, φέτος. Μετράται στις οικογένειες των οποίων τα παράπονα θα γίνουν αντικείμενο γελοιοποίησης από ένα αστυνομικό τμήμα. Μετράται στην αργή διάβρωση της ιδέας ότι οι μειονοτικές κοινότητες στο Πακιστάν έχουν ίση θέση ενώπιον του νόμου.
Πώς Μοιάζει στην Πραγματικότητα η Λογοδοσία
Η έκκληση των ειδικών για ολοκληρωμένη υποστήριξη των θυμάτων — ασφαλή καταφύγια, νομική βοήθεια, ψυχολογική συμβουλευτική, προγράμματα επανένταξης — δεν είναι πολυτέλεια. Είναι η βάση ενός κράτους που λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις υποχρεώσεις του. Μέχρι στιγμής, το Πακιστάν δεν την έχει εκπληρώσει.
Η διεθνής κοινότητα πρέπει να κάνει περισσότερα από το να τεκμηριώνει. Η διπλωματική πίεση, οι διμερείς μηχανισμοί λογοδοσίας και οι όροι που συνδέονται με τις διεθνείς συνεργασίες πρέπει να βρίσκονται όλα στο τραπέζι. Η ονομασία μιας κρίσης χωρίς συνέπειες δεν είναι υπεράσπιση — είναι απόδοση.
Το Πακιστάν μπορεί να αλλάξει πορεία. Οι απαραίτητες νομικές μεταρρυθμίσεις είναι γνωστές. Η πολιτική βούληση που απαιτείται δεν είναι μυστηριώδης. Αυτό που λείπει είναι η απόφαση να αντιμετωπίζονται οι γυναίκες και τα κορίτσια των μειονοτήτων ως ολοκληρωμένα ανθρώπινα όντα, που δικαιούνται τις ίδιες ελευθερίες και την ίδια προστασία με όλους τους άλλους.
Μέχρι να ληφθεί αυτή η απόφαση, οι απαγωγές θα συνεχιστούν. Οι μετατροπές θα συνεχιστούν. Και η ατιμωρησία που καθιστά και τα δύο δυνατά θα συνεχιστεί — τόσο προβλέψιμη όσο και αδικαιολόγητη.