Λίγα μέτρα κάτω από την επιφάνεια του νερού, δίπλα σε μια αμμώδη παραλία στον κόλπο των Βατίκων στη νοτιοανατολική Πελοπόννησο, βρίσκονται τα αρχαιολογικά κατάλοιπα της αρχαιότερης βυθισμένης πόλης στον κόσμο. Το Παυλοπέτρι ήταν μια πόλη της Εποχής του Χαλκού που κατοικήθηκε από την τρίτη χιλιετία έως το 1100 π.Χ. Τα σωζόμενα αρχαιολογικά κατάλοιπα περιλαμβάνουν ίχνη κτιρίων, αυλών, δρόμων και χώρων ταφής.
Παυλοπέτρι: Η αρχαιότερη βυθισμένη πόλη παγκοσμίως
Το Παυλοπέτρι, θεωρείται η αρχαιότερη βυθισμένη πόλη σε ολόκληρο τον κόσμο, η οποία κεντρίζει το ενδιαφέρον του κοινού παγκοσμίως, με την βρετανική εφημερίδα Telegraph, μάλιστα, να το έχει συμπεριλάβει σε ειδικό αφιέρωμα για τους λάτρεις των καταδύσεων.
Κοντά στο χωριό Βιγλάφια, λοιπόν, στη Λακωνία, και μεταξύ της στεριάς και μιας μικρής νησίδας το Παυλοπέτρι, «κοιμόταν» στα νερά της Λακωνίας για περίπου 5.000 χρόνια, μέχρι που το 1967 ανακαλύφθηκε από τον Νικολά Φλέμινγκ και την ομάδα του.
Οι έρευνες έδειξαν ότι η ελληνική «Πομπηία» αποτελείτο από 15 διώροφα (!) κτήρια, τα οποία βρέθηκαν σε βάθος 3-4 μέτρων, ενώ η πόλη είχε συγκεκριμένο σχέδιο με δρόμους, διάφορα κτήρια και νεκροταφείο. Μετέπειτα έρευνες που πραγματοποιήθηκαν το 2009 αποκάλυψαν ότι η αρχαία πόλη εκτεινόταν σε εννέα στρέμματα! Οι ανακαλύψεις αυτές -ανάμεσά τους και χιλιάδες θραύσματα αντικειμένων στον πυθμένα της θάλασσας, από συνηθισμένα επιτραπέζια σκεύη μέχρι μεγάλα μινωικά πιθάρια- παρέχουν μια δελεαστική ματιά στην καθημερινή ζωή και την κοινωνία στο Παυλοπέτρι, χιλιάδες χρόνια πριν.
Για την χρονολογία που δημιουργήθηκε υπάρχουν διάφορες εκδοχές, με την πρώτη να εκτιμά ότι κτίστηκε γύρω στο 1.600- 1.100 π.Χ. Η δεύτερη εκδοχή, βασισμένη στα ευρήματα, υποστηρίζει ότι η πόλη κατοικείται από το 2.800 π.Χ., στις αρχές της εποχής του χαλκού. Τέλος, δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι το Παυλοπέτρι βυθίστηκε το 375 μ.Χ. με τον σεισμό που κατέστρεψε και το Γύθειο.
Τον Σεπτέμβριο του 2018, το Παυλοπέτρι έγινε ο πρώτος υποβρύχιος αρχαιολογικός χώρος στα ελληνικά ύδατα που συμπεριλήφθηκε στους θαλάσσιους χάρτες που παρέχονται στους ναυτιλλομένους από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.
