Μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη για τις εξελίξεις σε Αιγαίο, Κύπρο και Ανατολική Μεσόγειο παραχώρησε στο International Institute of Strategy ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων, αναλυτής και σχολιαστής Γιάννος Χαραλαμπίδης.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η απόφαση της Τουρκίας να προχωρήσει στη θεσμοθέτηση της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας», εξέλιξη την οποία ο κ. Χαραλαμπίδης χαρακτήρισε ως φυσική συνέχεια της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής, αλλά και ως αποτέλεσμα της πολιτικής των «ήρεμων νερών» από την Αθήνα.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Άγκυρα περνά πλέον από την πολιτική διατύπωση των διεκδικήσεων στη νομική κατοχύρωσή τους εντός του τουρκικού κράτους. Αυτό, όπως εξήγησε, σημαίνει ότι οι τουρκικές κυβερνήσεις στο εξής δεν θα δεσμεύονται μόνο πολιτικά ή ιδεολογικά από το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», αλλά και θεσμικά. Κάθε υποχώρηση, τόνισε, θα μπορεί να εμφανίζεται στο εσωτερικό της Τουρκίας ως παράδοση κυριαρχίας.
«Η Τουρκία κάνει νόμο την αναθεώρηση»
Πώς βλέπετε την απόφαση της Τουρκίας να νομοθετήσει τη «Γαλάζια Πατρίδα»;
«Πρόκειται για τη φυσιολογική εξέλιξη της αναθεωρητικής πολιτικής της Τουρκίας και, ταυτόχρονα, για αποτέλεσμα του εξευμενισμού των Αθηνών. Μέχρι σήμερα, όπως είπε, υπήρχαν πολιτικές θέσεις, αποφάσεις και κατευθύνσεις μέσω του τουρκικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας. Τώρα όμως οι διεκδικήσεις αυτές —η αμφισβήτηση της επήρειας των ελληνικών νησιών, η προώθηση μέχρι τον 25ο μεσημβρινό, η άρνηση της μέσης γραμμής και η λογική των γκρίζων ζωνών— γίνονται νόμος του τουρκικού κράτους.
Ααυτό σημαίνει ότι η Τουρκία θα εμφανίζει τις αξιώσεις της ως ζήτημα κυριαρχίας. Θα μπορεί να λέει ότι η Ελλάδα δεν σέβεται την τουρκική κυριαρχία, όπως την αντιλαμβάνεται η Άγκυρα. Και επειδή το διεθνές δίκαιο δεν επιβάλλεται αυτόματα σε ένα άναρχο διεθνές σύστημα, η Τουρκία θα χρησιμοποιεί τη νομοθεσία της ως εργαλείο πίεσης».
Τα όπλα της Ελλάδας και το δίλημμα της Κύπρου
Η Ελλάδα έχει εξοπλιστεί με Rafale, Belharra, Viper. Τι σημαίνουν όλα αυτά αν η Τουρκία προχωρά σε θεσμοθέτηση διεκδικήσεων;
«Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η ύπαρξη οπλικών συστημάτων, αλλά η πολιτική βούληση και το επιχειρησιακό σχέδιο χρήσης τους. Αν η Τουρκία δημιουργήσει κρίση στο Αιγαίο, η Ελλάδα θα πρέπει να είναι έτοιμη να υπερασπιστεί κυριαρχικά και ειδικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Εδώ υπάρχει ένα μεγάλο στρατηγικό δίλημμα: η Τουρκία μπορεί να μεταφέρει το πεδίο πίεσης από το Αιγαίο στην Κύπρο. Αν η Άγκυρα δει ότι κινδυνεύει να υποστεί κόστος στο Αιγαίο, ένας Τούρκος στρατηγός θα μπορούσε να μεταφέρει την κρίση στην Κύπρο, όπου η Άγκυρα έχει ήδη μετατρέψει τα κατεχόμενα σε στρατιωτικό «αστακό».
Εδώ καιρό οι κατοχικές δυνάμεις ενισχύονται με τουρκικά αντιαεροπορικά συστήματα HISAR, πολλαπλούς εκτοξευτές ρουκετών με βεληνεκές περίπου 120 χλμ.. Η Κύπρος, είναι εγκλωβισμένη και η Ελλάδα, σε περίπτωση κρίσης, θα βρεθεί μπροστά σε τραγικά διλήμματα».
Η τουρκική απάντηση στον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ
Η Τουρκία παρουσιάζει το νομοσχέδιο ως απάντηση στη σύγκλιση Αθήνας και Ιερουσαλήμ. Ισχύει;
«Η Τουρκία θεωρεί τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ απειλή για το μαλακό της υπογάστριο. Γι’ αυτό επιχειρεί να εμφανίσει τη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως αμυντική ενέργεια έναντι υποτιθέμενης περικύκλωσης.
Η Άγκυρα λειτουργεί με δύο τρόπους: είτε μέσω της «σκιάς της ισχύος», δηλαδή με απειλές, γκρίζες ζώνες και κρίσεις ήπιας έντασης, είτε με πραγματική χρήση ισχύος, όπως συνέβη το 1974, στα Ίμια, στην Κάσο και σε πρόσφατα περιστατικά παρενόχλησης ως παραδείγματα αυτής της μεθόδου.
Από τον Ιούνιο και μετά, η τουρκική αντιπολίτευση θα μπορεί να κατηγορεί οποιαδήποτε τουρκική κυβέρνηση για υποχώρηση από θεσμοθετημένα «κυριαρχικά δικαιώματα». Αυτό θα σκληρύνει ακόμη περισσότερο το τουρκικό πολιτικό σύστημα».
«Η Κύπρος χρειάζεται Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα»
Στα άρθρα σας μιλάτε για τουρκικά τόξα που περικυκλώνουν την Ελλάδα και απομονώνουν την Κύπρο. Τι πρέπει να κάνουν άμεσα Αθήνα και Λευκωσία;
«Είναι τραγικό το γεγονός ότι δεν βρίσκεται σε πλήρη εφαρμογή το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα Ελλάδας–Κύπρου. Οι κρίσεις στην περιοχή, ακόμη και αυτές που σχετίζονται με το Ιράν, αποδεικνύουν ότι το δόγμα αυτό δεν είναι χρήσιμο μόνο έναντι της Τουρκίας, αλλά και για τους συμμάχους, Ευρωπαίους, Αμερικανούς και ΝΑΤΟϊκούς.
Σας θυμίζω, ότι το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της Ε.Ε. το επικαλούμαι από το 2009. Κατά την άποψή του, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη αποσαφηνίσει πώς εφαρμόζεται πρακτικά η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, ούτε διαθέτει επαρκείς στρατιωτικούς μηχανισμούς. Γι’ αυτό τα κράτη πρέπει να έχουν δική τους αποτρεπτική ικανότητα.
Η Τουρκία δεν μπορεί να συμμετέχει σε συλλογικό σύστημα ασφάλειας όσο παραμένει κατοχική δύναμη στην Κύπρο. Δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα σύμμαχος και κατακτητής».
Διαβάστε την συνέχεια στο International Institute of Strategy