Κατά την επίσημη επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατέθεσε μια πρόταση – βόμβα, στρατηγικής σημασίας, που αφορά την ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα του μαχητικού 6ης γενιάς FCAS. Η ελληνική πρόταση δεν περιορίζεται στην απλή αγορά του αεροσκάφους στο μέλλον, αλλά εστιάζει στην ενεργή συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στην ανάπτυξη του συστήματος, επιδιώκοντας τον ρόλο του τέταρτου βασικού εταίρου δίπλα στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία.
Συγκεκριμένα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός πρότεινε τη διασύνδεση της ελληνικής συμμετοχής στο FCAS με μια ευρύτερη συμφωνία εκσυγχρονισμού της Πολεμικής Αεροπορίας. Προφανώς αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει και την πιθανή παραχώρηση των παλαιότερων ελληνικών Mirage 2000-5 στην Ουκρανία. Σε αντάλλαγμα, η Αθήνα ζητά ευνοϊκούς όρους για την απόκτηση επιπλέον μαχητικών Rafale τελευταίας γενιάς και, κυρίως, τη διασφάλιση θέσης για την Ελλάδα στο τραπέζι των αποφάσεων του FCAS. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στο να καταστεί η Ελλάδα τεχνολογικός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο, αναλαμβάνοντας μέρος του λογισμικού ή της παραγωγής των μη επανδρωμένων συνοδών (Remote Carriers) του προγράμματος.
Η πρόταση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της ανανεωμένης αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας-Γαλλίας και της «Ατζέντας 2030». Ο Μητσοτάκης τόνισε στον Μακρόν ότι η συμμετοχή της Ελλάδας θα προσδώσει στο πρόγραμμα μια απαραίτητη γεωπολιτική διάσταση στα νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης, ενώ ταυτόχρονα θα βοηθήσει στην άρση των αδιεξόδων που έχουν δημιουργηθεί μεταξύ των υπαρχόντων βιομηχανικών εταίρων, προσφέροντας νέες προοπτικές χρηματοδότησης και επιχειρησιακής δοκιμής σε απαιτητικά περιβάλλοντα όπως το Αιγαίο.
Ο Γάλλος Πρόεδρος χαιρέτισε την επιθυμία της Αθήνας για συμμετοχή στο FCAS, τονίζοντας ότι η εμβάθυνση της ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας, η οποία ανανεώθηκε για άλλα πέντε χρόνια, αποτελεί το «θεμέλιο λίθο» για τέτοιου είδους συνεργασίες. Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να οικοδομήσει τη δική της στρατηγική αυτονομία και ότι η Ελλάδα, ως «προπύργιο» της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, έχει θέση στις μεγάλες βιομηχανικές πρωτοβουλίες της ηπείρου.
Ωστόσο, η απάντησή του περιείχε και μια ρεαλιστική διάσταση όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα και τις τεχνικές λεπτομέρειες. Ο Μακρόν επισήμανε ότι η ένταξη ενός νέου εταίρου σε ένα τόσο σύνθετο πρόγραμμα απαιτεί τον συντονισμό και των άλλων δύο μελών, της Γερμανίας και της Ισπανίας. Για να διευκολύνει τη διαδικασία, πρότεινε ως ενδιάμεσο βήμα τη σύνδεση του νεοσύστατου Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας με τη γαλλική Υπηρεσία Αμυντικής Καινοτομίας (AID), ώστε να ξεκινήσει άμεσα η συνεργασία σε επίπεδο έρευνας και τεχνολογίας για τα drones και το ψηφιακό «νέφος» (cloud) του FCAS, πριν την επίσημη είσοδο της Ελλάδας στο κύριο σχήμα παραγωγής του μαχητικού.
Το Future Combat Air System (FCAS)
Παράλληλα, ο Γάλλος Πρόεδρος συνέδεσε την προθυμία του να στηρίξει το ελληνικό αίτημα με την ευρύτερη αμυντική συνδρομή, επαναλαμβάνοντας με κατηγορηματικό τρόπο ότι «αν η κυριαρχία της Ελλάδας απειληθεί, η Γαλλία θα είναι εκεί». Η στάση αυτή ερμηνεύτηκε ως ένα «πράσινο φως» για την έναρξη επίσημων διαβουλεύσεων, με τον Μακρόν να δεσμεύεται ότι θα θέσει το ζήτημα της ελληνικής συμμετοχής στην επόμενη τριμερή σύνοδο με τον Γερμανό Καγκελάριο και τον Ισπανό Πρωθυπουργό, υπογραμμίζοντας ότι η διεύρυνση του FCAS προς τον ευρωπαϊκό Νότο ενισχύει τη συνοχή της Ένωσης.
Το Future Combat Air System (FCAS) ή SCAF στα γαλλικά, δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο αεροπλάνο, αλλά ένα ολοκληρωμένο «σύστημα συστημάτων» 6ης γενιάς που σχεδιάζεται από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία. Η καρδιά του συστήματος είναι το μαχητικό νέας γενιάς Next Generation Fighter (NGF), το οποίο θα πλαισιώνεται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που ονομάζονται Remote Carriers και θα λειτουργούν ως «πιστοί ακόλουθοι» (loyal wingmen). Όλα αυτά θα είναι διασυνδεμένα μέσω ενός πανίσχυρου ψηφιακού δικτύου, του Combat Cloud, που θα χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για τη διαχείριση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και τον συντονισμό των επιχειρήσεων στο πεδίο της μάχης. Στόχος του προγράμματος είναι να αντικαταστήσει τα γαλλικά Rafale και τα ευρωπαϊκά Eurofighter περίπου το 2040, εξασφαλίζοντας την ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία.
Σήμερα, τον Απρίλιο του 2026, το πρόγραμμα βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή, καθώς οι πολιτικές και βιομηχανικές διαφωνίες έχουν φέρει καθυστερήσεις. Τυπικά, το έργο διανύει τη Φάση 1B, η οποία αφορά τον λεπτομερή σχεδιασμό και την επίδειξη τεχνολογιών, με στόχο να ακολουθήσει η Φάση 2 για την κατασκευή ενός πρωτοτύπου επίδειξης (demonstrator). Αν και ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε την πρώτη πτήση του πρωτοτύπου το 2027, οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν ότι αυτό το ορόσημο έχει μετατεθεί για το 2028 ή το 2029.
Οι ηγέτες της Γαλλίας και της Γερμανίας, Εμανουέλ Μακρόν και Φρίντριχ Μερτς, επιβεβαίωσαν πρόσφατα ότι το πρόγραμμα παραμένει ενεργό, παρά τις έντονες κόντρες μεταξύ των εταιρειών Dassault και Airbus για τον έλεγχο της τεχνογνωσίας και των πνευματικών δικαιωμάτων. Μάλιστα, εντός του 2026, το ενδιαφέρον τους για συμμετοχή στο πρόγραμμα έχουν εκφράσει και άλλες χώρες, όπως η Ινδία, γεγονός που θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στην ανάπτυξή του. Παρά τις φήμες για πιθανή κατάρρευση ή αποχώρηση της Γερμανίας, οι τρεις χώρες συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για να οριστικοποιήσουν τα επόμενα βήματα παραγωγής μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
enikos.gr-Χρήστος Μαζανίτης