Σε κρίσιμη καμπή μπαίνουν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς η Ουάσινγκτον πιέζει την Τεχεράνη να αποδεχθεί συγκεκριμένους όρους, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και την αποκατάσταση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.
Στο επίκεντρο του αμερικανικού σχεδίου βρίσκεται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος νωρίτερα τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2026 ζήτησε από χώρες της Μέσης Ανατολής να προσχωρήσουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ για την εξομάλυνση των σχέσεών τους με το Ισραήλ, εμφανίστηκε απόλυτος ως προς το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με το Ιράν: είτε θα υπάρξει μια «σπουδαία συμφωνία» είτε δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία από την πλευρά των ΗΠΑ.
Σκληρό παζάρι ΗΠΑ – Ιράν στο Κατάρ
Σύμφωνα με πληροφορίες του CBS News, οι δύο πλευρές συζητούν σχέδιο μνημονίου κατανόησης, με τις αντιπροσωπείες να βρίσκονται στο Κατάρ.
Το σχέδιο, εφόσον γίνει αποδεκτό από την Τεχεράνη, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια πιο σταθερή και μόνιμη αποκλιμάκωση στην περιοχή. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν δύσκολες, καθώς η Ουάσινγκτον ζητά σαφείς δεσμεύσεις από το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει ανταλλάγματα σε κυρώσεις και δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία.
Αναλυτές κάνουν λόγο για ένα «σκληρό παζάρι», καθώς το σχέδιο δεν αφορά μόνο την κατάπαυση του πυρός, αλλά και την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή.
Τα έξι σημεία της προτεινόμενης συμφωνίας
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το CBS News, το σχέδιο μνημονίου κατανόησης περιλαμβάνει έξι βασικά σημεία.
- Προβλέπεται παράταση της τρέχουσας εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, ώστε να υπάρξει χρόνος για τη διαπραγμάτευση μιας πιο ολοκληρωμένης συμφωνίας.
- Το Ιράν καλείται να προχωρήσει σε άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και να λάβει μέτρα ώστε η κυκλοφορία να επιστρέψει στις προπολεμικές συνθήκες μέσα σε 30 ημέρες.
- Το Ιράν και οι ΗΠΑ, μαζί με τους συμμάχους τους, θα πρέπει να δηλώσουν ότι όλες οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε κάθε μέτωπο, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, τερματίζονται άμεσα και μόνιμα. Παράλληλα, οι πλευρές θα δεσμευθούν ότι δεν θα ξεκινήσουν πόλεμο μεταξύ τους και ότι θα απέχουν από απειλές ή χρήση βίας.
- Το Ιράν θα πρέπει να επιβεβαιώσει ότι δεν θα αναπτύξει ποτέ πυρηνικά όπλα.
- Η Τεχεράνη καλείται να συμφωνήσει ότι τα αποθέματά της σε εμπλουτισμένο ουράνιο θα διατεθούν ή θα τεθούν υπό διαχείριση βάσει μηχανισμού που θα συμφωνηθεί από τις δύο πλευρές.
- Τα ζητήματα των δεσμευμένων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Ιράν και των κυρώσεων θα εξεταστούν ανάλογα με τη συμμόρφωση της Τεχεράνης στα προηγούμενα σημεία.
Ο αστερίσκος της Ουάσινγκτον
Τα έξι σημεία της προτεινόμενης συμφωνίας επιβεβαίωσε προς το CBS ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης, με έναν σημαντικό αστερίσκο.
Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται πιο προσεκτική ως προς τη διατύπωση που αφορά τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ιδίως σε μέτωπα όπως ο Λίβανος, αλλά και ως προς την ακριβή μορφή της παράτασης της εκεχειρίας για 60 ημέρες.
Αυτό δείχνει ότι, παρότι υπάρχει πλαίσιο διαπραγμάτευσης, η συμφωνία δεν έχει ακόμη κλειδώσει. Οι λεπτομέρειες παραμένουν κρίσιμες, ιδίως επειδή εμπλέκονται περιφερειακοί σύμμαχοι, ένοπλες οργανώσεις και παράλληλα μέτωπα έντασης.
Γιατί είναι κρίσιμα τα Στενά του Ορμούζ
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία του σχεδίου, καθώς το θαλάσσιο πέρασμα αποτελεί ζωτική αρτηρία για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει αύξηση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, πιέσεις στις αγορές και αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
Για την Ουάσινγκτον, το άνοιγμα των Στενών δεν είναι μόνο περιφερειακό ζήτημα. Είναι παγκόσμια οικονομική προτεραιότητα.
Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει το μεγάλο αγκάθι
Παρά το βάρος που δίνεται στο Ορμούζ και στην εκεχειρία, το πιο δύσκολο σημείο παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Οι ΗΠΑ ζητούν από την Τεχεράνη να επιβεβαιώσει ρητά ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να αποδεχθεί μηχανισμό για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Για το Ιράν, όμως, το ζήτημα αυτό αποτελεί σκληρό διαπραγματευτικό χαρτί. Η Τεχεράνη δύσκολα θα δεχθεί βαθιές παραχωρήσεις χωρίς αντίστοιχα ανταλλάγματα στο πεδίο των κυρώσεων και των δεσμευμένων κεφαλαίων.
Η μεγάλη εικόνα: Από τον πόλεμο σε νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική
Η πρωτοβουλία Τραμπ δεν περιορίζεται στο Ιράν. Η πίεση προς μουσουλμανικές χώρες να ενταχθούν στις Συμφωνίες του Αβραάμ δείχνει ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να συνδέσει το τέλος του πολέμου με μια ευρύτερη αναδιάταξη στη Μέση Ανατολή.
Το αμερικανικό σχέδιο φαίνεται να επιδιώκει τρεις παράλληλους στόχους: αποκλιμάκωση με το Ιράν, σταθεροποίηση των ενεργειακών διαδρόμων και διεύρυνση του πλαισίου εξομάλυνσης σχέσεων με το Ισραήλ.
Αν αυτό πετύχει, ο Τραμπ θα επιχειρήσει να παρουσιάσει τη συμφωνία ως μεγάλη γεωπολιτική νίκη. Αν αποτύχει, η περιοχή κινδυνεύει να επιστρέψει γρήγορα σε στρατιωτική ένταση.