Νέες διαστάσεις στη συζήτηση γύρω από το ειρηνευτικό σχέδιο για τον πόλεμο στην Ουκρανία έδωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, με τις πιο πρόσφατες δηλώσεις του να αλλάζουν την εικόνα που είχε διαμορφωθεί μέχρι σήμερα. Ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι η πρόταση των 28 σημείων που παρουσίασε δεν αποτελεί τελεσίγραφο και δεν είναι απόλυτο, όπως αρχικά είχε εκληφθεί.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφων έξω από τον Λευκό Οίκο για το αν η πρότασή του είναι οριστική, ο Τραμπ ξεκαθάρισε: «Όχι». Συμπλήρωσε μάλιστα πως «ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει είτε με τον έναν είτε με τον άλλον τρόπο», επισημαίνοντας την ανάγκη για άμεση πρόοδο προς μια συμφωνία.
Σε ερώτηση δημοσιογράφου για το τι θα συμβεί εάν ο Ζελένσκι αρνηθεί τη συμφωνία ο Τραμπ απάντησε: «μπορεί να συνεχίσει να παλεύει με όλη του την καρδιά».
Μάλιστα ο Αμερικανός πρόεδρος δεν παρέλειψε να επαναλάβει ότι εάν ήταν εκείνος πρόεδρος, πόλεμος αυτός δεν θα είχε ξεκινήσει ποτέ.
Η τοποθέτηση αυτή διαφοροποιεί σημαντικά το κλίμα, καθώς τις προηγούμενες ημέρες είχε επικρατήσει η εκτίμηση ότι ο Τραμπ έθετε ασφυκτικό δίλημμα στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι — μια αντίληψη που ενισχύθηκε από το τελεσιγραφικό μήνυμα της Πέμπτης, το οποίο άφηνε να εννοηθεί ότι η υποστήριξη των ΗΠΑ ενδεχομένως να συνδεθεί με την αποδοχή του σχεδίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ζητήσει απάντηση από το Κίεβο έως την Πέμπτη, επαναλαμβάνοντας ότι επιθυμεί το ειρηνευτικό μνημόνιο να έχει υπογραφεί μέχρι το τέλος του 2025.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία
Η συμφωνία που παρουσιάζεται στην Ουκρανία περιλαμβάνει όρους που θεωρούνται εξαιρετικά δύσκολοι για το Κίεβο, όπως η παραχώρηση εδαφών που ήδη κατέχει η Ρωσία αλλά και επιπλέον περιοχών που παραμένουν υπό ουκρανικό έλεγχο. Προβλέπει επίσης αμνηστία για όλα τα εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν στη διάρκεια της σύγκρουσης.
Σε τηλεοπτικό του μήνυμα, ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την παρούσα στιγμή «μία από τις πιο δύσκολες της ιστορίας μας», τονίζοντας ότι η χώρα βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα «να χάσει την αξιοπρέπειά της ή έναν βασικό σύμμαχο».
Ο Ντρίσκολ, στενός φίλος του Αμερικανού αντιπροέδρου, Τζ. Ντι. Βανς, απέφυγε να διευκρινίσει αν η πρόταση ταυτίζεται με ένα 28σέλιδο σχέδιο που είχε δημοσιευθεί στον Τύπο. «Κάποια πράγματα έχουν σημασία, κάποια άλλα είναι για το περιτύλιγμα — και εμείς επικεντρωνόμαστε σε όσα έχουν σημασία», φέρεται να είπε.
Γιατί αιφνιδιάστηκε η Ευρώπη
Η ανακοίνωση των αμερικανικών κινήσεων αιφνιδίασε αρκετούς Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι δεν είχαν ενημερωθεί για το περιεχόμενο και τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Εκφράζονται ανησυχίες ότι η Ρωσία έχει επηρεάσει υπερβολικά τον σχεδιασμό μιας συμφωνίας η οποία παρουσιάζεται στους Ουκρανούς ως τετελεσμένο γεγονός. Ο Ντρίσκολ υπερασπίστηκε την προσέγγιση αυτή λέγοντας πως «ο πρόεδρος Τραμπ θέλει ειρήνη τώρα» και ότι «όσο περισσότεροι εμπλέκονται, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να προχωρήσει η διαδικασία».
Παρούσα στη σύσκεψη ήταν και η επιτετραμμένη των ΗΠΑ στο Κίεβο, Τζούλι Ντέιβις, η οποία ανέφερε ότι παρότι οι όροι είναι επώδυνοι για την Ουκρανία, η χώρα «δεν έχει πολλές επιλογές» και ότι «η συμφωνία από εδώ και πέρα μόνο χειρότερη μπορεί να γίνει». Σύμφωνα με την ίδια, ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει την ολοκλήρωση της συμφωνίας μέχρι την Ημέρα των Ευχαριστιών, ακολουθώντας ένα «επιθετικό χρονοδιάγραμμα».
Γερουσιαστές, διπλωμάτες και στρατιωτικοί στην Ουκρανία έχουν παρακολουθήσει τις τελευταίες ημέρες μια έντονη διπλωματική κινητικότητα, με τη Ντέιβις να κάνει λόγο για «μία από τις πιο φιλόδοξες προσπάθειες» της διπλωματικής της καριέρας.
Σε ερώτηση γιατί το Κίεβο πρέπει να παραχωρήσει εδάφη στην ανατολή που οι ρωσικές δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει να καταλάβουν εδώ και 11 χρόνια, Αμερικανός αξιωματούχος απάντησε ότι η συμφωνία «είναι προς όφελος της Ουκρανίας». Εκτίμησε μάλιστα ότι ο Τραμπ και ο Ζελένσκι θα μπορούσαν να συναντηθούν και να υπογράψουν από κοινού το κείμενο «της ειρήνης».
Το σχέδιο φέρεται να έχει συνταχθεί από τον σύμβουλο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον σύμβουλο του Κρεμλίνου, Κιρίλ Ντμίτριεφ — μια σχέση που λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας. Ο Ντρίσκολ αναμένεται να ταξιδέψει σύντομα στη Ρωσία για συζητήσεις.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε την Παρασκευή ότι η Μόσχα έχει λάβει αντίγραφο του σχεδίου, εκτιμώντας πως «μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια τελική ειρηνική διευθέτηση».