Τη δυνατότητα για ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) που θα εκτείνεται έως και 200 ναυτικά μίλια από τις τουρκικές ακτές, δίνει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το νομοσχέδιο που προωθεί το κόμμα του AKP για την «Γαλάζια Πατρίδα».
Τουρκικές πηγές που έχουν γνώση του περιεχομένου του νομοσχεδίου, ανέφεραν στο Bloomberg, ότι το AKP επεξεργάζεται το τελικό σχέδιο το οποίο θα εξουσιοδοτεί τον Πρόεδρος της Τουρκίας να διεκδικεί δικαιώματα στην αλιεία, στην εξόρυξη και στις γεωτρήσεις, καθώς και να δημιουργεί θαλάσσια πάρκα, ακόμη και σε αμφισβητούμενα ύδατα στο αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η κίνηση της Άγκυρας αποσκοπεί στο να απαντήσει στις διεκδικήσεις της Ελλάδας και της Κύπρου στις πλούσιες σε φυσικό αέριο περιοχές της ανατολικής Μεσογείου, καταδεικνύοντας ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να παραγκωνιστεί. Το μήνυμα που έχει στείλει επανειλημμένα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι πως «στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο business χωρίς την Τουρκία δεν πρόκειται να γίνουν».
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως σημειώνει το Bloomberg, επιτρέπει στα παράκτια κράτη να θεσπίζουν αποκλειστικές οικονομικές ζώνες έως και 200 ναυτικά μίλια, ενώ σε περιπτώσεις επικαλυπτόμενων διεκδικήσεων απαιτούνται διμερείς συμφωνίες. Η Τουρκία ωστόσο δεν έχει κυρώσει ποτέ την εν λόγω σύμβαση, απορρίπτοντας τη θέση της Ελλάδας πως τα θαλάσσια σύνορά της καθορίζονται και από τα νησιά. Η Άγκυρα διαχρονικά υποστηρίζει ότι η υφαλοκρηπίδα θα πρέπει να υπολογίζεται με βάση την ηπειρωτική χώρα.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι νησιωτικά κράτη όπως η Κύπρος δικαιούνται μόνο δικαιώματα εντός των νόμιμων χωρικών τους υδάτων, τα οποία μπορούν να επεκταθούν έως και 12 ναυτικά μίλια. Η αυτοανακηρυχθείσα Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, η οποία αναγνωρίζεται μόνο από την Άγκυρα, διεκδικεί επίσης δικαιώματα επί οποιωνδήποτε ενεργειακών πόρων εντοπιστούν ανοικτά των κυπριακών ακτών.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο για τη Γαλάζια Πατρίδα
Το νομοσχέδιο της Τουρκίας για την «Γαλάζια Πατρίδα», εκλαμβάνεται ως ένα ακόμη βήμα προς τη δημιουργία σκηνικού έντασης στο Αιγαίο. Το περιεχομένου του νομοσχεδίου έχει τρεις βασικούς άξονες:
- Αρχικά, στο εσωτερικό ακροατήριο, η τουρκική κυβέρνηση εμφανίζεται ως δύναμη που υπερασπίζεται τα «θαλάσσια σύνορα» και τα συμφέροντα της Άγκυρας.
- Έπειτα, σε διπλωματικό επίπεδο, η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει ένα θεσμικό αφήγημα αναφορικά με τις αξιώσεις της, ώστε να εμφανίζει τις μονομερείς διεκδικήσεις της ως δήθεν οργανωμένο νομικό πλαίσιο.
- Τέλος, στο επιχειρησιακό πεδίο, μία τέτοια νομοθετική πρωτοβουλία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως βάση για μελλοντικές κινήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως NAVTEX, άδειες, έρευνες, παρενοχλήσεις ή αμφισβητήσεις δραστηριοτήτων τρίτων και ελληνικών φορέων.
Το νομοσχέδιο, που αναμένεται να κατατεθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση μετά το Μπαϊράμι, το οποίο ολοκληρώνεται στις 31 Μαΐου, άρα τον Ιούνιο, προβάλλεται ως προσπάθεια «νομικής προστασίας» των δικαιωμάτων και συμφερόντων της χώρας στις θαλάσσιες ζώνες της.
Όμως, η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι μια ουδέτερη νομική έννοια, αλλά ένα αναθεωρητικό δόγμα που συνδέεται ευθέως με τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Έτσι, το νομοσχέδιο θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο πλαίσιο ζητήματα που σήμερα είτε ρυθμίζονται από διαφορετικές νομοθεσίες είτε, κατά την τουρκική προσέγγιση, βρίσκονται σε νομικό κενό. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται:
- η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη,
- η υφαλοκρηπίδα,
- τα όρια των θαλάσσιων ζωνών,
- τα διεθνή ύδατα,
- το καθεστώς νησιών, νησίδων και βραχονησίδων που η Τουρκία χαρακτηρίζει «γκρίζες ζώνες».
Η Τουρκία επιμένει ότι με τον «Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας» θα καθοριστούν τα νομικά πρότυπα που θα εφαρμόζει η Τουρκία στις θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί δικής της δικαιοδοσίας. Πρακτικά, μια τέτοια κίνηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο εσωτερικής νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων, ιδιαίτερα στο Αιγαίο.