Η «προδοσία» Τραμπ κατά του Ισραήλ – Το παρασκήνιο της συμφωνίας με την Τεχεράνη και ο καθοριστικός ρόλος του Κατάρ

Οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν πολιτικό σεισμό στο Ισραήλ, καθώς η συμφωνία που προωθεί ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν θεωρείται από πολλούς στο Τελ Αβίβ ως μια ιστορική ανατροπή των δεδομένων που ίσχυαν τα τελευταία χρόνια.

Όπως ανέφερε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στο ΑΡΤ, η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιλέγει πλέον τον δρόμο της συνεννόησης με την Τεχεράνη αντί της στρατιωτικής σύγκρουσης, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στους κόλπους της ισραηλινής ηγεσίας.

Η συμφωνία Τραμπ–Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική πρωτοβουλία. Πρόκειται για μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει συνολικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

Το Ισραήλ αισθάνεται ότι μένει εκτός παιχνιδιού

Οι πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας αναφέρουν ότι η ανακοίνωση της συμφωνίας αιφνιδίασε ακόμη και την ισραηλινή ηγεσία.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ ενημερώθηκε εκ των υστέρων για τις αμερικανικές κινήσεις, γεγονός που δημιούργησε έντονο προβληματισμό στο Τελ Αβίβ.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, το Ισραήλ βλέπει την Ουάσιγκτον να συνομιλεί απευθείας με την Τεχεράνη και να αναζητά μια φόρμουλα συνύπαρξης αντί για στρατηγική απομόνωσης του ιρανικού καθεστώτος.

Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετοί Ισραηλινοί αναλυτές μιλούν πλέον ανοιχτά για μια πολιτική «εγκατάλειψης» των ισραηλινών θέσεων.

Η συμφωνία Τραμπ – Τεχεράνης αλλάζει τα δεδομένα

Οι διαπραγματεύσεις επικεντρώθηκαν σε τρία κρίσιμα ζητήματα:

• Τη σταδιακή αποκλιμάκωση της κρίσης.
• Τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
• Το πλαίσιο των μελλοντικών συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Παράλληλα, ο ίδιος ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ακύρωσε προγραμματισμένα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν, καθώς οι συνομιλίες είχαν προχωρήσει σημαντικά.

Η απόφαση αυτή θεωρήθηκε από πολλούς ως σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον προτιμά πλέον τη διπλωματία από τη στρατιωτική πίεση.

Ο αθέατος πρωταγωνιστής: Το Κατάρ

Πίσω από τη συμφωνία βρίσκεται ένας παίκτης που τα τελευταία χρόνια ενισχύει συνεχώς τη γεωπολιτική του επιρροή.

Αυτός δεν είναι άλλος από το Κατάρ.

Η Ντόχα διαδραμάτισε ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές και συμμετείχε ενεργά στις επαφές που οδήγησαν στο προσχέδιο συμφωνίας. Ο Εμίρης του Κατάρ είχε απευθείας συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την πρόοδο των αμερικανοϊρανικών διαβουλεύσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, σημαντικό μέρος των τεχνικών λεπτομερειών διευθετήθηκε μέσω καταρινής διαμεσολάβησης στην Τεχεράνη.

Το Κατάρ εμφανίζεται πλέον ως ο βασικός «γέφυρα» ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, αποκτώντας ρόλο-κλειδί στις νέες περιφερειακές ισορροπίες.

Γιατί η Τεχεράνη βγαίνει κερδισμένη

Ανεξάρτητα από το τελικό περιεχόμενο της συμφωνίας, το Ιράν έχει ήδη πετύχει έναν σημαντικό στρατηγικό στόχο.

Η Τεχεράνη επανέρχεται ως ισότιμος συνομιλητής των Ηνωμένων Πολιτειών και αποκτά τη δυνατότητα να επηρεάζει άμεσα τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Ταυτόχρονα:

• Αποφεύγει μια νέα στρατιωτική αναμέτρηση.
• Διατηρεί τον περιφερειακό της ρόλο.
• Κερδίζει χρόνο για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
• Βλέπει να ανοίγει ξανά ο δρόμος για οικονομικές διευκολύνσεις και επενδύσεις.

Οι φόβοι του Ισραήλ

Στο Ισραήλ κυριαρχεί η ανησυχία ότι η συμφωνία δεν αντιμετωπίζει οριστικά ούτε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ούτε το δίκτυο των συμμάχων του στην περιοχή.

Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και οι Χούθι στην Υεμένη παραμένουν ενεργοί παράγοντες επιρροής της Τεχεράνης.

Γι’ αυτό και αρκετοί Ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι η συμφωνία προσφέρει στο Ιράν πολιτικά και διπλωματικά οφέλη χωρίς να εξαλείφει τις στρατηγικές απειλές που αντιμετωπίζει το Ισραήλ.

Η Μέση Ανατολή σε νέα εποχή

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η συμφωνία θα οδηγήσει σε πραγματική σταθερότητα ή αν αποτελεί απλώς μια προσωρινή ανακωχή πριν από έναν νέο γύρο συγκρούσεων.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη και το Κατάρ διαμορφώνουν πλέον ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό, το οποίο προκαλεί έντονο προβληματισμό στο Ισραήλ και αλλάζει τους συσχετισμούς ισχύος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.