Επιτεύχθηκε συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου – Η υπογραφή στις 19 Ιουνίου στην Ελβετία
Ανακοίνωση-έκπληξη από τον πρωθυπουργό του Πακιστάν
Ραγδαίες εξελίξεις καταγράφονται στη Μέση Ανατολή, καθώς σύμφωνα με ανακοίνωση του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, επετεύχθη συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου που διήρκεσε περίπου τρεισήμισι μήνες και προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή.
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός γνωστοποίησε μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε συμφωνία που προβλέπει άμεση και μόνιμη κατάπαυση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου οι συγκρούσεις είχαν επεκταθεί το τελευταίο διάστημα.
«Η ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν έχει επιτευχθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Σεμπάζ Σαρίφ, προσθέτοντας ότι ξεκινούν άμεσα οι απαραίτητες διπλωματικές και τεχνικές διαδικασίες για την οριστικοποίηση του πλαισίου εφαρμογής της.
Η τελετή υπογραφής στην Ελβετία
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο Πακιστανός πρωθυπουργός, η επίσημη τελετή υπογραφής της συμφωνίας έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία, χώρα που συχνά φιλοξενεί κρίσιμες διεθνείς διαπραγματεύσεις λόγω της ουδετερότητάς της.
Ο Σεμπάζ Σαρίφ ευχαρίστησε δημόσια το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία για τον ρόλο που διαδραμάτισαν στις παρασκηνιακές επαφές και στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες που οδήγησαν στη συμφωνία.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι μέσα στις επόμενες ημέρες θα πραγματοποιηθεί σειρά συναντήσεων και επαφών μεταξύ διπλωματών και τεχνικών κλιμακίων των δύο πλευρών, με στόχο να καθοριστούν οι λεπτομέρειες εφαρμογής των συμφωνηθέντων.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη έχουν εκδώσει επίσημη κοινή ανακοίνωση που να επιβεβαιώνει οριστικά την επίτευξη συμφωνίας.
Τραμπ: «Αφήστε το πετρέλαιο να ρεύσει»
Λίγο μετά την ανακοίνωση του Πακιστανού πρωθυπουργού, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να επιβεβαίωσε την εξέλιξη μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί. Συγχαρητήρια σε όλους!», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος, παρουσιάζοντας τη συμφωνία ως σημαντική διπλωματική επιτυχία.
Στην ίδια ανάρτηση ανέφερε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό ύφος, ο Τραμπ κάλεσε τα εμπορικά πλοία να επιστρέψουν στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς, γράφοντας: «Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας» και προσθέτοντας: «Αφήστε το πετρέλαιο να ρεύσει».
Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα προς τις διεθνείς αγορές ενέργειας, οι οποίες είχαν επηρεαστεί σημαντικά από την αβεβαιότητα και τις διαταραχές στις μεταφορές πετρελαίου κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ποιος θα εκπροσωπήσει τις ΗΠΑ στην υπογραφή
Σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προαναγγείλει ότι επίκειται σημαντική ανακοίνωση σχετικά με τις εξελίξεις στις συνομιλίες με το Ιράν.
Όπως δήλωσε, το σχετικό μνημόνιο ενδέχεται να υπογραφεί ηλεκτρονικά είτε από τον ίδιο είτε από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.
Ο αντιπρόεδρος επιβεβαίωσε αργότερα στο Fox News ότι σχεδιάζει να παραστεί στην τελετή υπογραφής στην Ελβετία, χωρίς ωστόσο να αποκλείσει το ενδεχόμενο να παραστεί τελικά ο ίδιος ο Πρόεδρος.
«Ακόμη ρυθμίζουμε τα διαδικαστικά για το ποιος θα εκπροσωπήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εγώ σχεδιάζω να είμαι εκεί, αλλά είναι πιθανό να παραστεί και ο Πρόεδρος Τραμπ», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι για λόγους ασφαλείας η Μυστική Υπηρεσία των ΗΠΑ αποφεύγει συνήθως την ταυτόχρονη παρουσία Προέδρου και Αντιπροέδρου στην ίδια διεθνή εκδήλωση.
Η στάση της Τεχεράνης και οι πρώτες αντιδράσεις
Από την πλευρά του Ιράν δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής επίσημη επιβεβαίωση της συμφωνίας, ωστόσο κυβερνητικές πηγές και κρατικά μέσα ενημέρωσης υιοθετούν πανηγυρικό τόνο.
Η κρατική ραδιοτηλεόραση IRIB μετέδωσε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάστηκαν να αποδεχθούν το τέλος του πολέμου», παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως πολιτική και στρατηγική νίκη της Τεχεράνης.
Παράλληλα, τρία στελέχη της ιρανικής κυβέρνησης, υπό καθεστώς ανωνυμίας, υποστήριξαν ότι η απόφαση του Ιράν να μην προχωρήσει σε νέες στρατιωτικές ενέργειες κατά του Ισραήλ μετά τα πρόσφατα γεγονότα στη Βηρυτό αποτελεί ένδειξη ότι υπάρχει κατ’ αρχήν συναίνεση με το πλαίσιο της συμφωνίας.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν ξεκαθάρισε πάντως ότι η δυσπιστία απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει ισχυρή.
«Το μνημόνιο κατανόησης δεν σημαίνει ότι εμπιστευόμαστε τον εχθρό. Δημιουργήθηκε ακριβώς επειδή δεν υπάρχει εμπιστοσύνη και θα παρακολουθούμε στενά την εφαρμογή των αμερικανικών δεσμεύσεων», τόνισε.
Διαπραγματεύσεις για οριστική συμφωνία μέσα σε 60 ημέρες
Σύμφωνα με τον υφυπουργό Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γαριμπαμπαντί, το πρωτόκολλο που συμφωνήθηκε ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών, με στόχο την επίτευξη μόνιμης και οριστικής συμφωνίας.
Όπως εξήγησε, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν σε τέσσερις βασικούς άξονες:
- Την πλήρη ή σταδιακή άρση των αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων κατά του Ιράν.
- Το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
- Την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάκαμψη της χώρας.
- Τη δημιουργία μηχανισμού ελέγχου και παρακολούθησης για την εφαρμογή των δεσμεύσεων από όλες τις πλευρές.
Οι συνομιλίες αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες, καθώς θα καθορίσουν εάν η τρέχουσα συμφωνία θα εξελιχθεί σε μόνιμο πλαίσιο ειρήνης ή θα παραμείνει μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός.
Τι προβλέπει το πλαίσιο της συμφωνίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε ορισμένα από τα βασικά σημεία της συμφωνίας, αναφέροντας ότι το Ιράν δεσμεύεται να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ προβλέπεται και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα.
Επιπλέον, γίνεται λόγος για μηχανισμό επιθεωρήσεων που θα επιβλέπει την τήρηση των συμφωνηθέντων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν δοθεί περισσότερες λεπτομέρειες.
Σε ό,τι αφορά τις οικονομικές κυρώσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής ελάφρυνσής τους, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι δεν προβλέπεται άμεση οικονομική βοήθεια προς την Τεχεράνη.
«Θα δούμε πώς θα συμπεριφερθούν», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι δεν επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, σημειώνοντας πως οι συνομιλίες με την παρούσα ιρανική ηγεσία ήταν οι πιο εποικοδομητικές από όσες έχουν προηγηθεί.
Επικοινωνία Τραμπ – Νετανιάχου και εύθραυστη ισορροπία
Σύμφωνα με πληροφορίες του ισραηλινού Καναλιού 12, ο Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε τηλεφωνικά τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, για την πιθανότητα άμεσης επίτευξης συμφωνίας με το Ιράν.
Παρά τις θετικές εξελίξεις, η κατάσταση στην περιοχή εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Οι πρόσφατες ισραηλινές επιχειρήσεις στα νότια προάστια της Βηρυτού προκάλεσαν νέες απειλητικές δηλώσεις από Ιρανούς αξιωματούχους, οι οποίοι προειδοποίησαν ότι οι ενέργειες αυτές δεν θα μείνουν αναπάντητες.
Η εξέλιξη αυτή υπενθυμίζει ότι, παρά τις ανακοινώσεις περί ειρήνης, η ένταση στην περιοχή παραμένει αυξημένη και η εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας θα εξαρτηθεί από τη στάση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.
Αναμονή για τις επίσημες επιβεβαιώσεις
Παρά τις δημόσιες δηλώσεις του Πακιστανού πρωθυπουργού και τις αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ, οι κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν δεν έχουν μέχρι στιγμής προχωρήσει σε κοινή ή ξεχωριστή επίσημη επιβεβαίωση της τελικής συμφωνίας.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές, καθώς αναμένεται να ξεκαθαρίσει εάν οι ανακοινώσεις αυτές αντανακλούν μια πλήρως ολοκληρωμένη συμφωνία ή εάν πρόκειται για ένα προκαταρκτικό πλαίσιο που θα πρέπει να οριστικοποιηθεί μέσω των επικείμενων διαπραγματεύσεων και της τελετής υπογραφής στην Ελβετία.