Η 19η Μαΐου δεν είναι μόνο μια ελληνική μέρα πένθους.
Είναι η μέρα που το χάρτης της Άγκυρας μπαίνει στη δίκη.
Ο Πόντος δεν ήταν ένας υποσημείωση. Η Σμύρνη δεν σβήστηκε από την Ιζμίρ. Η Τραπεζούντα αναπνέει ακόμη κάτω από την Τραμπζόν. Η Αμισός κάτω από τη Σαμψούντα. Η Κερασούντα κάτω από το Γκιρίσούν. Η Κοτύωρα κάτω από την Ορντού. Η Αμάσεια κάτω από την Αμάσεια. Η Κωνσταντινούπολη κάτω από την Κωνσταντινούπολη.
Αυτά τα ονόματα δεν είναι νοσταλγία.
Είναι αποδείξεις.
Αυτή είναι η βωμότητα της 19ης Μαΐου.
Η Τουρκία τη γιορτάζει ως την αρχή του εθνικού αγώνα του Ατατούρκ. Ο Πόντος τη θυμάται ως το πιστοποιητικό θανάτου του.
Αλλά το βαθύτερο έγκλημα δεν είναι το ημερολόγιο.
Είναι ο μύθος.
Για να γεννήσει ένα έθνος που διεκδικεί τουρανική καθαρότητα, η Άγκυρα έπρεπε να σβήσει την Ανατολία που αποδείκνυε το αντίθετο.
Το κράτος δεν σκότωσε μόνο «ξένους».
Κατάπιε τους λαούς που αποτελούσαν την κοινωνία του.
Ελληνική Ανατολία.
Αρμενική Ανατολία.
Ασσυριακή Ανατολία.
Κουρδική Ανατολία.
Λαζική, Γεωργιανή, Τσερκέζικη, Εβραϊκή και Αραβική Ανατολία.
Οι μάρτυρες έπρεπε να εξαφανιστούν γιατί αποκάλυπταν την απάτη.
Ένα τοπωνύμιο είναι ένα αρχείο. Ένα επώνυμο είναι μια ομολογία. Μια οικογενειακή σιωπή επιβιώνει από ένα κρατικό αρχείο.
Η Άγκυρα δεν μετονόμασε μόνο πόλεις.
Μετά μετονόμασε ανθρώπους.
Οι γιαγιάδες έγιναν φήμες.
Οι παππούδες έγιναν παραλείψεις.
Οι εκκλησίες έγιναν τρόπαια.
Οι γλώσσες έγιναν ψιθύροι στην κουζίνα.
Τα χωριά έγιναν συντεταγμένες κάτω από τουρκικές πινακίδες.
Ο Παντουρανισμός είναι το ψέμα: πάρε γλώσσα, πρόσθεσε βέλη, εμβολίασε προγόνους, σβήσε τους βαπτισμένους, τους απορροφημένους, τους δολοφονημένους, τους μετονομασμένους και τους αώνυμους, και μετά πες το αποτέλεσμα πεπρωμένο.
Γι’ αυτό ο Πόντος μετράει.
Δεν ήταν μόνο θύμα.
Ήταν απόδειξη.
Και η απόδειξη έπρεπε να καταστραφεί.
Η Ελληνική Γενοκτονία δεν ήταν μόνο ο φόνος των Ποντίων Ελλήνων. Ήταν η καταστροφή ενός πολιτισμού: Πόντος, Ιωνία, Καππαδοκία, Ανατολική Θράκη, Σμύρνη.
Η μέθοδος ήταν απλή: σκότωσε τον κόσμο, άδειασε τα χωριά, κατάσχεσε τις εκκλησίες, σίγασε τα σχολεία, πάρε τα σπίτια, μετονόμασε τον χάρτη, και μετά κατηγόρησε τους νεκρούς για πρόκληση.
Γι’ αυτό η Άγκυρα εξακολουθεί να πανικοβάλλεται όταν επιστρέφουν τα παλιά ονόματα.
Ένα όνομα ξανανοίγει τον φάκελο.
Ένα όνομα σπάει το άλλοθι.
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο σκοτεινό.
Η σύγχρονη Τουρκία δεν γεννήθηκε από έναν απολυμαντικό μύθο της Κεντρικής Ασίας. Η Ανατολία ήταν ελληνική, αρμενική, ασσυριακή, κουρδική, λαζική, γεωργιανή, τσερκέζικη, εβραϊκή και αραβική πριν η Άγκυρα την συμπιέσει σε μία κρατική ορθοδοξία.
Πολλοί πολίτες της σημερινής Τουρκίας κουβαλούν την καταγωγή, τα επώνυμα, τις οικογενειακές σιωπές και τις βαπτισμένες αναμνήσεις των ίδιων των λαών που το κράτος προσπάθησε να σβήσει.
Γι’ αυτό αυτό ήταν και ιστορικός κανιβαλισμός.
Ένα κράτος έφαγε το δικό του παρελθόν, και μετά ονόμασε την πέψη εθνική οικοδόμηση.
Αρμένιοι.
Ασσύριοι.
Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας.
Η Σμύρνη στις φλόγες.
Τα αδειασμένα χωριά.
Οι μετονομασμένες πόλεις.
Οι εκκλησίες που έγιναν τρόπαια.
Τα αρχεία κλειδωμένα, χλευασμένα και αρνούμενα.
Αυτό δεν είναι μια τραγωδία που κληρονόμησε η Τουρκία.
Είναι ο κατάλογος εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας της Άγκυρας.
Και ο κατάλογος δεν έκλεισε το 1923.
Επέστρεψε στην Κύπρο το 1974, όταν εισβολή έγινε κατοχή.
Επέστρεψε εναντίον των Κούρδων ως πολιτική: κατεστραμμένα χωριά, αναγκαστική εκτόπιση, κατάσταση έκτακτης ανάγκης και απαγόρευση της κουρδικότητας.
Το μάθημα δεν είναι μίσος.
Το μάθημα είναι η μη εξουσιοδοτημένη μνήμη.
Γιατί ο Χίτλερ κατάλαβε τη χρησιμότητα των ξεχασμένων εγκλημάτων. Η φράση που του αποδίδεται πριν την εισβολή στην Πολωνία καίει ακόμη μέσα στην ιστορία:
«Ποιος, εξάλλου, μιλάει σήμερα για την εξόντωση των Αρμενίων;»
Εμείς μιλάμε.
Για κάθε σβησμένο όνομα.
Για κάθε λαό που η Άγκυρα προσπάθησε να θάψει κάτω από μια νέα πινακίδα.
Δεν θυμόμαστε για τους νεκρούς.
Θυμόμαστε για τους ζωντανούς, και για εκείνους που θα επαναλάμβαναν τα εγκλήματά τους αν ο κόσμος τους μάθαινε ότι η αμνησία είναι ατιμωρησία και η μνήμη μπορεί να δολοφονηθεί κι αυτή.