Η Τουρκία προωθεί ένα νέο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο αναμένεται να κατατεθεί προς έγκριση στην τουρκική εθνοσυνέλευση εντός του Ιουνίου 2026. Το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου στοχεύει στη νομική και θεσμική κατοχύρωση όλων των μονομερών θαλάσσιων διεκδικήσεων της Άγκυρας στο Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο.
Τι περιλαμβάνει το νομοσχέδιο σύμφωνα με τα τουρκικά ΜΜΕ
- Θεσμοθέτηση διεκδικήσεων: Μετατρέπει ένα μέχρι πρότινος πολιτικό και στρατιωτικό δόγμα σε επίσημο εσωτερικό δίκαιο της χώρας.
- Καθορισμός συνόρων: Ορίζει νομοθετικά τα εξωτερικά όρια των δικαιοδοσιών που διεκδικεί η Άγκυρα (υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη).
- Διατήρηση του ορίου των 6 μιλίων: Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εφημερίδας Milliyet, ο νόμος θα επαναφέρει ή θα στηρίξει τη διατήρηση των 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο.
- Περιορισμοί στην αλιεία: Αναφέρονται πιθανές ρυθμίσεις που θα επιχειρήσουν να μπλοκάρουν ή να περιορίσουν τη δραστηριότητα των Ελλήνων ψαράδων σε αμφισβητούμενες ζώνες.
Η αντίδραση της Αθήνας
Μονομερείς ενέργειες, οι οποίες δεν συνάδουν με τις βασικές αρχές του δικαίου της θάλασσας, αλλά αποτυπώνουν προθέσεις ή οράματα προς εσωτερική κατανάλωση δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτές, διαμηνύει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, στον απόηχο των διαρροών και της δημόσιας συζήτησης που επικρατεί τις τελευταίες ημέρες στην Τουρκία περί καθορισμού των θαλασσίων ζωνών διά νομοθέτησης.
«Αντιλαμβάνομαι ότι η Τουρκία σκόπιμα απείχε από την υπογραφή και την επικύρωση της UNCLOS», υπογράμμισε ο κ. Γεραπετρίτης, υπενθυμίζοντας όμως ότι οι διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελούν μέρος του διεθνούς εθιμικού δικαίου, άρα είναι δεσμευτικές για όλα τα κράτη.
Σε ετοιμότητα η Αθήνα για το τουρκικό νομοσχέδιο
Η Αθήνα τελεί εν αναμονή της δημοσιοποίησης του εν λόγω νομοσχεδίου – προβλέπεται να κατατεθεί εντός του Ιουνίου- ώστε να προχωρήσει σε επίσημες αντιδράσεις, με τον υπουργό Εξωτερικών πάντως να προαναγγέλλει ότι σε περίπτωση που πράγματι οι διατυπώσεις είναι εκτός πλαισίου του δικαίου της θάλασσας, τότε η Αθήνα θα κινηθεί διπλωματικά τόσο διμερώς έναντι της Τουρκίας, όσο και σε πολυμερές επίπεδο, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και στον καθ’ ύλην αρμόδιο οργανισμό, δηλαδή τα Ηνωμένα Έθνη.
Στην ελληνική πρωτεύουσα εκτιμούν, τουλάχιστον εν πρώτοις, ότι η κίνηση της τουρκικής κυβέρνησης έρχεται αφενός ως απάντηση στην ανάπτυξη των θέσεων της Ελλάδας επί του πεδίου, αφετέρου προς εσωτερική κατανάλωση, εν μέσω μάλιστα μιας κρίσιμης διεθνούς συγκυρίας.
Η μάχη των χαρτών και ο Χωροταξικός Σχεδιασμός
Όσον αφορά το πρώτο, όλα υποδεικνύουν ότι η επιλογή της Αθήνας να καταθέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, όπου και αποτυπώθηκαν για πρώτη φορά επί χάρτου τα απώτατα όρια της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, εξόργισε την Τουρκία, η οποία μετά την αντίστοιχη δημοσιοποίηση του δικού της χάρτη στην UNESCΟ, επιδίδεται σε μια προσπάθεια εσωτερικής νομιμοποίησης των αναθεωρητικών θέσεων της για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
«Εάν οποιαδήποτε χώρα επιλέξει να λάβει μονομερώς μέτρα τα οποία, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, θα έπρεπε να καθοριστούν σε πολυμερές ή διμερές επίπεδο, τότε θα πρόκειται για κινήσεις απλώς μόνο για εσωτερική χρήση, χωρίς διεθνή εφαρμογή», αντέτεινε ο κ. Γεραπετρίτης, μιλώντας το πρωί της Πέμπτης στο Συνέδριο των Financial Times, την ώρα βεβαίως που στην Τουρκία γίνεται ευθέως λόγος- τουλάχιστον από τους ιθύνοντες του Πανεπιστήμιου της Άγκυρας, οι οποίοι και είναι υπεύθυνοι για την αποτύπωση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού- «για έμπρακτη υποστήριξη της Γαλάζιας Πατρίδας επί του πεδίου.
Δίαυλοι επικοινωνίας και «ήρεμα νερά»
Στο Μέγαρο Μαξίμου πάντως, όπως και στο Υπουργείο Εξωτερικών, παρότι επικρατεί εύλογη εγρήγορση, υπάρχει η πεποίθηση ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν θα διαταραχθούν σε βαθμό τέτοιο που να ταράξουν ανεπιστρεπτί τα «ήρεμα νερά». Στην όρθωση αυτού του σκεπτικού συμβάλλουν πρώτον το ταραγμένο διεθνές περιβάλλον και δεύτερον η ύπαρξη λειτουργικών διαύλων επικοινωνίας.
Η στάση της Αθήνας και οι αντιδράσεις
- Διπλωματική απάντηση: Η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί στενά το ζήτημα και απαντά με αυστηρότητα, τονίζοντας πως οι μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας δεν παράγουν διεθνές δίκαιο.
- Έλλειψη επίσημης επιβεβαίωσης: Μέχρι στιγμής, οι πληροφορίες προέρχονται από εκτενή ρεπορτάζ των τουρκικών μέσων ενημέρωσης, χωρίς να υπάρχει ακόμη επίσημη ανακοίνωση από την τουρκική κυβέρνηση.
- Ανησυχία για την ηρεμία στο Αιγαίο: Η κίνηση αυτή θεωρείται από αναλυτές ως μια σοβαρή πρόκληση που ενδέχεται να ταράξει το κλίμα ύφεσης («ήρεμα νερά») των ελληνοτουρκικών σχέσεων.