Χωρίς συμφωνία ολοκληρώθηκε νωρίτερα απόψε ο τελευταίος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης στη Γενεύη, με τις δύο πλευρές να παραμένουν σε σημαντική απόσταση σε καίρια ζητήματα, την ώρα που η Ουάσινγκτον κλιμακώνει την πίεση τόσο διπλωματικά όσο και στρατιωτικά.
Οι διαπραγματεύσεις, που διήρκεσαν έως αργά το βράδυ, δεν κατέληξαν σε συμφωνία, με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, να αναφέρουν ότι οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, έθεσαν ως βασική προϋπόθεση την καταστροφή των τριών κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν, καθώς και την παράδοση στις Ηνωμένες Πολιτείες όλου του εναπομείναντος εμπλουτισμένου ουρανίου.
Οποιαδήποτε νέα συμφωνία να έχει μόνιμο χαρακτήρα
Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι οποιαδήποτε νέα συμφωνία θα πρέπει να έχει μόνιμο χαρακτήρα και να μην περιλαμβάνει ρήτρες λήξης, όπως συνέβη με τη συμφωνία της περιόδου Ομπάμα, την οποία οι Ρεπουμπλικανοί είχαν χαρακτηρίσει ανεπαρκή. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από εκείνη τη συμφωνία, το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), κατά την πρώτη του θητεία, επαναφέροντας αυστηρές κυρώσεις σε βάρος της Τεχεράνης.
Το Ιράν, από την πλευρά του, απέρριψε την πρόταση μεταφοράς των αποθεμάτων ουρανίου στο εξωτερικό και εξέφρασε αντιρρήσεις τόσο για τον τερματισμό του εμπλουτισμού όσο και για τη διάλυση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων ή την επιβολή μόνιμων περιορισμών στο πρόγραμμά του, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα και πηγές με γνώση των συνομιλιών.
Τόσο ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν και Αμερικανός αξιωματούχος, όσο και ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσαν ότι έχει σημειωθεί πρόοδος και ότι αναμένεται νέος γύρος επαφών, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα.
Απειλεί με στρατιωτική δράση
Οι αμερικανικές απαιτήσεις διατυπώθηκαν λίγες ημέρες μετά την ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στο Κογκρέσο, όπου υποστήριξε ότι το Ιράν εξακολουθεί να επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου και βαλλιστικών πυραύλων ικανών να πλήξουν τις ΗΠΑ -κατηγορίες που η Τεχεράνη απορρίπτει. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει με στρατιωτική δράση σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, ενώ συνεχίζεται η ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην περιοχή.
Το Ιράν επιμένει στο δικαίωμά του στον εμπλουτισμό ουρανίου, προτείνοντας εναλλακτικά σενάρια, όπως τη μείωση του επιπέδου εμπλουτισμού από το 60% στο 1,5%, την προσωρινή αναστολή του για ορισμένα έτη ή τη διαχείριση μέσω αραβοϊρανικού κοινοπρακτικού σχήματος εντός Ιράν. Οι συζητήσεις αυτές παραμένουν θεωρητικές, καθώς το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας υπέστη σοβαρό πλήγμα στον δωδεκαήμερο πόλεμο με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ τον περασμένο Ιούνιο.
Η Ουάσινγκτον από την πλευρά της επιδιώκει μηδενικό εμπλουτισμό, ωστόσο Αμερικανοί αξιωματούχοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας ερευνητικού αντιδραστήρα στην Τεχεράνη για περιορισμένο εμπλουτισμό με σκοπό ιατρικές εφαρμογές -κάτι που θεωρείται αμφιλεγόμενο, καθώς χρησιμοποιεί καύσιμο εμπλουτισμένο στο 20%.
Επιφυλάξεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ διατυπώνονται επιφυλάξεις για ενδεχόμενη συμφωνία που θα επέτρεπε περιορισμένο εμπλουτισμό, με Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες να προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να εκληφθεί ως «ελαφριά εκδοχή» του JCPOA που ίσχυε επί προεδρίας Ομπάμα. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε χθες, Τετάρτη ότι, «αν εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιτραπεί στο Ιράν έστω και πολύ μικρός εμπλουτισμός για λόγους διατήρησης προσχημάτων, τότε καμία συμφωνία».
Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά στην άρση των κυρώσεων. Οι ΗΠΑ φέρονται να προσφέρουν περιορισμένη ελάφρυνση, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει ουσιαστική ανακούφιση της δοκιμαζόμενης οικονομίας της, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο μαζικών διαδηλώσεων το προηγούμενο διάστημα. Η Ουάσινγκτον ζητά μακρά περίοδο συμμόρφωσης, πριν εξετάσει περαιτέρω μέτρα ελάφρυνσης.
Αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου
Αν και οι ΗΠΑ θα επιθυμούσαν να ενταχθούν στη συμφωνία και ζητήματα όπως το βαλλιστικό πρόγραμμα και η στήριξη περιφερειακών ένοπλων ομάδων από το Ιράν, οι συνομιλίες στη Γενεύη επικεντρώθηκαν πρωτίστως στην αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε χθες: «Δεν θα εικάσω πόσο κοντά βρίσκονται, αλλά είναι σαφές ότι επιδιώκουν διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Και η επιμονή του Ιράν να μην συζητά το θέμα των βαλλιστικών πυραύλων αποτελεί μεγάλο, μεγάλο πρόβλημα».