Στην ανάγκη αναθέρμανσης των προσπαθειών υλοποίησης του οράματος του μεγάλου διηπειρωτικού έργου υποδομών με την ονομασία Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (India-Middle East-Europe Economic Corridor – IMEC), ικανού να ανταγωνιστεί την πρωτοβουλία Belt and Road της Κίνας εστιάζει ανάλυση του Gabriel Mitchell στο War on The Rocks.
Για να δοθεί νέα πνοή στο σχέδιο μετά την πρόσφατη περίοδο αστάθειας από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την ευκαιρία που παρουσιάζεται από την συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, η κυβέρνηση Trump θα πρέπει να αντιμετωπίσει ορισμένες από τις πιο περίπλοκες προκλήσεις ασφαλείας της περιοχής, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να εξουσιοδοτήσει τους εταίρους κατά μήκος του οικονομικού διαδρόμου να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξή του.
Εάν υλοποιηθεί με επιτυχία, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα δώσουν κίνητρα για τη δημιουργία μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής και θα κάνουν ένα σημαντικό βήμα προς τη μείωση του ρόλου τους στη Μέση Ανατολή.
Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι καθένα από τα εμπλεκόμενα μέρη είδε τον διάδρομο ως ένα σενάριο αμοιβαίου οφέλους (win-win) για τους δικούς του λόγους.
Για την Ινδία, προσέφερε έναν τρόπο να ενισχύσει τον ρόλο της στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας.
Για τα κράτη του Κόλπου, το έργο προσέφερε έναν τρόπο να εκτελέσουν μια σαφή στρατηγική αντιστάθμισης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, να υποστηρίξουν εμπορικές οδούς Ανατολής-Δύσης που διατηρούσαν το ρόλο τους ως μεσαίες δυνάμεις και να διαφοροποιήσουν τις ενεργειακές τους αγορές.
Για την Ευρώπη, ο διάδρομος θα ενίσχυε την οικονομική της ασφάλεια και θα δημιουργούσε κρίσιμους ενεργειακούς δεσμούς με τα κράτη του Κόλπου.
Για την κυβέρνηση Biden, το έργο θεωρήθηκε ως ένα λογικό αντίβαρο στην κινεζική Πρωτοβουλία Belt and Road, καθώς και ως μια ευκαιρία να διευκολυνθεί η μεγαλύτερη διασυνδεσιμότητα και συνεργασία μεταξύ βασικών εταίρων στην Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Η κυβέρνηση Trump μπορεί κάλλιστα να συμμερίζεται την ίδια άποψη. Για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, η δημιουργία μιας χερσαίας γέφυρας μέσω της Αραβικής Χερσονήσου θα μείωνε τους κινδύνους ασφαλείας για τη διεθνή ναυτιλία γύρω από το Κέρας της Αφρικής.
Το Ιράν και η Τουρκία
Ωστόσο, το Ιράν ανησυχεί ότι η συνεχής ενσωμάτωση του Ισραήλ στην περιοχή και η συμμετοχή του σε έργα, όπως ο οικονομικός διάδρομος, θα περιόριζε περαιτέρω την Ισλαμική Δημοκρατία. Ανησυχίες εξέφρασε και ο Τούρκος Πρόεδρος Erdogan που υποστήριξε ότι «δεν υπάρχει διάδρομος χωρίς την Τουρκία». Τον τελευταίο χρόνο, η Άγκυρα έχει υπερασπιστεί το Σχέδιο του Δρόμου Ανάπτυξης, έναν χερσαίο εμπορικό διάδρομο από την Αραβική Χερσόνησο προς την Ευρώπη μέσω της Τουρκίας.
Μετά την πτώση του Assad, έχουν διατυπωθεί πολλαπλά σχέδια -συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακών αγωγών- που συνδέουν τον Κόλπο με την Τουρκία μέσω της Συρίας. Όπως το Ιράν και η Τουρκία, ακόμη και η Αίγυπτος φοβάται ότι ο διάδρομος θα αποσπάσει επιχειρήσεις από τη διώρυγα του Σουέζ, η οποία χρησιμεύει ως κρίσιμη πηγή εσόδων για μια χώρα με περιορισμένες ευκαιρίες ξένων επενδύσεων και μια ολοένα και πιο ασταθή οικονομία.
Η διεκδίκηση της συμμετοχής σε ένα τέτοιο μετασχηματιστικό μεγαλεπήβολο έργο δεν περιορίζεται στους φορείς της Μέσης Ανατολής. Ενώ ο πόλεμος στη Γάζα μείωσε το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για τον διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης, η Παγκόσμια Πύλη (Global Getaway) της ΕΕ εξακολουθεί να λειτουργεί και κράτη της νότιας Ευρώπης, όπως η Γαλλία, η Ελλάδα και η Ιταλία, έχουν τοποθετηθεί ως πιθανά σημεία κατάληξης για τον διάδρομο.
Για την αναθέρμανση του σχεδίου, οι ΗΠΑ θα πρέπει να βρουν μια ισορροπία μεταξύ της υποστήριξης της οικοδόμησης μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, της ενδυνάμωσης των κρατών μελών και της διασφάλισης της τήρησης ορισμένων ρυθμιστικών και φορολογικών πολιτικών. Κατ’ αρχήν, η Αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να διατυπώσει τη συνεχή δέσμευσή της στον διάδρομο και να διορίσει ειδικό απεσταλμένο για την πρωτοβουλία.
Πιο καθοριστική θα είναι η αντιμετώπιση της αστάθειας στη Μέση Ανατολή, μετατρέποντας σταδιακά τις διακριτές συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός σε πιο μόνιμες πολιτικές διευθετήσεις. Οι ΗΠΑ επίσης θα πρέπει να επινοήσουν έναν πιο αποτελεσματικό μηχανισμό για τον περιορισμό της επιθετικότητας των Χούτι. και η ασφαλής διέλευση της θαλάσσιας κυκλοφορίας γύρω από το Κέρας της Αφρικής και την Ερυθρά Θάλασσα θα πρέπει να παραμείνει κορυφαία προτεραιότητα για την Αμερική και τους συμμάχους της.
Η κυβέρνηση Trump θα πρέπει ακόμη να προσδιορίσει κάποιου είδους συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν ώστε να διακοπούν οι αλυσίδες εφοδιασμού μεταξύ της Τεχεράνης και των πληρεξουσίων της.
Η ολοκλήρωση του διαδρόμου θα απαιτήσει μια συντονισμένη προσπάθεια κατά τη διάρκεια δεκαετιών. Αυτό που μπορεί να προσπαθήσει να προσφέρει η κυβέρνηση Trump, ωστόσο, είναι μια δέσμευση για την ενδυνάμωση των περιφερειακών εταίρων, με τρόπο που να εξυπηρετεί τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της εθνικής ασφάλειας και της οικονομίας των ΗΠΑ, καταλήγει η ανάλυση.
War on The Rocks (Gabriel Mitchell) [Making Deals, Building Corridors: Trump’s Middle East Moment]