Επιμέλεια: Γιάννα Μυράτ
Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 9% το 2023, φτάνοντας το ρεκόρ των 2,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, λόγω των πολλαπλών συγκρούσεων, σύμφωνα με νέα έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τρίτη.
Η έκθεση, η 65η ετήσια δημοσίευση «Στρατιωτική Ισορροπία» του IISS, εκτίμησε επίσης ότι οι στρατιωτικές δαπάνες θα σημειώσουν άλλο ρεκόρ φέτος, καθώς αυτές οι συγκρούσεις συνεχίζουν.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Λονδίνο, ο γενικός διευθυντής του IISS, Bastian Giegerich, είπε ότι πολλοί παράγοντες αντιπροσώπευαν «μια εικόνα στρατηγικής αστάθειας και μια νέα εποχή αμφισβητούμενης εξουσίας». Ανέφερε το συνεχιζόμενο πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, τον στρατιωτικό εκσυγχρονισμό της Κίνας, τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τα στρατιωτικά πραξικοπήματα στην Αφρική.
Η έκθεση IISS τόνισε επίσης την έντονη καταστροφικότητα του πολέμου. Στην Ουκρανία, το IISS εκτίμησε ότι η Ρωσία έχει χάσει περίπου 3.000 κύρια άρματα μάχης από τότε που εισέβαλε τον Φεβρουάριο του 2022. Αυτές οι απώλειες ξεπέρασαν το σύνολο των αρμάτων μάχης στο ενεργό απόθεμα της Ρωσίας πριν από τον πόλεμο, αναγκάζοντάς την να αποσύρει παλαιότερα οχήματα από την αποθήκευση.
Εν τω μεταξύ, οι αμυντικές δαπάνες των κρατών μελών του ΝΑΤΟ έχουν αυξηθεί στο 50% περίπου του παγκόσμιου συνόλου, ανέφερε η έκθεση IISS, ένα εκπληκτικό ποσοστό για μια στρατιωτική συμμαχία της οποίας τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το ένα όγδοο του παγκόσμιου πληθυσμού.
Οι νέες εκτιμήσεις για τους αυξανόμενους παγκόσμιους στρατιωτικούς προϋπολογισμούς συμπίπτουν με τις επανειλημμένες παρατηρήσεις του πρώην προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τα επίπεδα των αμυντικών δαπανών των συμμάχων των ΗΠΑ. Είπε σε μια προεκλογική συγκέντρωση το Σαββατοκύριακο ότι θα ενθαρρύνει τη Ρωσία να κάνει «ό,τι διάολο θέλουν» στα μέλη του ΝΑΤΟ που δεν ξόδεψαν τον στόχο της συμμαχίας για 2 τοις εκατό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στην άμυνα.
«Δεν πλήρωσες. Είσαι παραβατικός», ισχυρίστηκε ο Τραμπ σε έναν ξένο ηγέτη όταν ήταν πρόεδρος.
Δείτε ποιες χώρες του ΝΑΤΟ ξοδεύουν λιγότερο από το 2% του ΑΕΠ τους στην άμυνα – Στην τρίτη ανώτερη θέση βρίσκεται η Ελλάδα αμέσως μετά τις ΗΠΑ:
Ο πόλεμος της Ουκρανίας ωθεί την Ευρώπη
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ, το IISS με έδρα το Λονδίνο διαπίστωσε ότι τα μη μέλη των ΗΠΑ αύξησαν συλλογικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες κατά 32% τη δεκαετία από τότε που η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία το 2014, με το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης που συνέβη τα τελευταία δύο χρόνια.
Πέρυσι, 10 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης πέτυχαν τον δηλωμένο στόχο να δαπανήσουν το 2% του ΑΕΠ τους για την άμυνα, από οκτώ το προηγούμενο έτος. Όλα τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ πέτυχαν το σημείο αναφοράς της κατανομής του 20 τοις εκατό των δαπανών τους σε εξοπλισμό, διαπίστωσε το IISS.
Η συμμαχία ενισχύθηκε επίσης από τη Φινλανδία, ένα νέο μέλος από πέρυσι και ένα με μεγάλο μόνιμο στρατό, και από την πιθανή ένταξη της Σουηδίας. Αρκετές μεγάλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας και της Γερμανίας, έχουν ανακοινώσει μακροπρόθεσμα σχέδια για την ενίσχυση των δαπανών.
Ωστόσο, το IISS σημείωσε επίσης ότι ορισμένες από αυτές τις χώρες, ιδιαίτερα η Γερμανία, παραμένουν πολύ κάτω από τον στόχο του 2% του ΑΕΠ. Μόλις πέρυσι, τα μέλη του ΝΑΤΟ απέρριψαν τη δέσμευση να εξασφαλίσουν ότι οι αμυντικοί προϋπολογισμοί τους θα ξεπεράσουν το 2%.
Το IISS σημειώνει επίσης ότι ο πληθωρισμός και η οικονομική αναστάτωση έχουν αμβλύνει τον αντίκτυπο ορισμένων από τις αυξήσεις των αμυντικών δαπανών, ενώ η αύξηση της ζήτησης έχει οδηγήσει στην πραγματικότητα ότι «η ευρωπαϊκή παραγωγή όπλων δεν ήταν προσανατολισμένη σε καιρό πολέμου».
Ενώ η Δύση ξοδεύει περισσότερα για στρατιωτικούς προϋπολογισμούς, το ίδιο κάνουν και η Ρωσία και η Κίνα. Και με χαμηλότερο κόστος και μεγάλη κρατική συμμετοχή στην αμυντική βιομηχανία, συχνά φαίνεται να παίρνουν περισσότερα έναντι των χρημάτων τους.
Οι συνολικές στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν σχεδόν κατά 30 τοις εκατό πέρυσι καθώς ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, ανέφερε το IISS, με το Κρεμλίνο να υπολογίζεται τώρα ότι δαπανά περίπου το 7,5 τοις εκατό του ΑΕΠ του για τον στρατό. Η χώρα έχει ανανεώσει σημαντικά την αμυντική της βιομηχανία από τότε που έγινε φανερό ότι δεν ήταν προετοιμασμένη για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι συνολικές στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας υπολογίστηκαν σε 108 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023, τρεις φορές περισσότερες από τις δαπάνες της Ουκρανίας (31 δισεκατομμύρια δολάρια). Σε αντίθεση με τη Ρωσία, ωστόσο, η Ουκρανία μπόρεσε συχνά να αντικαταστήσει τον χαμένο εξοπλισμό με καλύτερα ισοδύναμα που παρέχονται από τη Δύση, σημείωσε το IISS.
Η στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία έχει γίνει όμηρος ενός σκληρού πολιτικού διχασμού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Γερουσία προώθησε 60 δισεκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια για την Ουκρανία αυτή την εβδομάδα, αλλά οι σκληροπυρηνικοί νομοθέτες στη Βουλή αναμένεται να επιχειρήσουν να την εμποδίσουν.
Πέρυσι, η Κίνα αύξησε τις αμυντικές της δαπάνες για 29η συνεχή χρονιά, ανέφερε το IISS, αν και η χαμηλότερη από την αναμενόμενη οικονομική ανάπτυξη βοήθησε να διασφαλιστεί ότι το μερίδιό της στο ΑΕΠ παρέμεινε κάτω από το 2%. Το Πεκίνο βρίσκεται στη μέση ενός στρατιωτικού προγράμματος εκσυγχρονισμού που έχει σχεδιαστεί για να δημιουργήσει έναν στρατό «παγκόσμιας κλάσης» που θα βασίζεται λιγότερο στην ξένη τεχνολογία μέχρι τα μέσα του αιώνα.
Οι φιλοδοξίες της Κίνας συνέβαλαν στην τόνωση των στρατιωτικών δαπανών μεταξύ των γειτόνων της, με την Ταϊβάν να ανακοινώνει τον μεγαλύτερο στρατιωτικό προϋπολογισμό της στα 19 δισεκατομμύρια δολάρια — ή περίπου στο 2,6 τοις εκατό του ΑΕΠ. Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν επίσης αυξήσει τις στρατιωτικές τους δαπάνες, εν μέρει λόγω των απειλών από τη Βόρεια Κορέα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέμειναν οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες στον κόσμο. Ο προϋπολογισμός του 900 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2023 ήταν μεγαλύτερος από αυτόν των επόμενων κορυφαίων 15 χωρών μαζί. Όμως, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει τεντώσει την αμυντική βιομηχανία των ΗΠΑ, το IISS διαπίστωσε ότι οι δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ – 3,36 τοις εκατό στις Ηνωμένες Πολιτείες – ήταν χαμηλότερες από τις προηγούμενες εποχές.
«Αυτό συγκρίνεται με τις αμυντικές δαπάνες στον Ψυχρό Πόλεμο που έφταναν το 8% σε ένα πολύ μικρότερο ΑΕΠ», δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Λονδίνο η Dana Allin, συνεργάτης του IISS. «Οπότε προφανώς αυτό δεν είναι μεγάλη πίεση για τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Με πληροφορίες από Washington Post
zougla.gr