Στην επίσημη αναγνώριση του «ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους» της Σομαλιλάνδης προχώρησε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η Σομαλιλάνδη είναι αυτοανακηρυχθείσα δημοκρατία με πρωτεύουσα τη Χαργκέισα, που ανακήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Σομαλία το 1991. Ωστόσο, δεν είχε γίνει αναγνώριση από καμία άλλη χώρα ή διεθνή οργανισμό.
«Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου, ο επικεφαλής της διπλωματίας του (Γκίντεον) Σάαρ και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας της Σομαλιλάνδης υπέγραψαν κοινή και αμοιβαία δήλωση», σύμφωνα με ανακοίνωση των υπηρεσιών του ισραηλινού πρωθυπουργού.
Σε απάντηση στην ανακοίνωση του γραφείου του Νετανιάχου, οι υπουργοί Εξωτερικών της Σομαλίας, της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Τζιμπουτί καταδίκασαν την αναγνώριση.
«Οι υπουργοί εκφράζουν την καθολική απόρριψη και καταδίκη της αναγνώρισης της περιοχής της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ τονίζοντας ότι υποστηρίζουν πλήρως την ενότητα, την κυριαρχία και τη εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας», αναφέρεται σε ανακοίνωση που εκδόθηκε από το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία του αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών με τους ομολόγους του της Σομαλίας, της Τουρκίας και του Τζιμπουτί.
Ο Νετανιάχου εξέφρασε επίσης την ευγνωμοσύνη του προς τη Μοσάντ και τον Διευθυντή της, Ντέιβιντ Μπαρνέα, για τη συμβολή τους στην προώθηση της αναγνώρισης μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Νετανιάχου κατέληξε ευχόμενος στον λαό της Σομαλιλάνδης επιτυχία, ευημερία και ελευθερία.
Το Ισραήλ θα επικεντρωθεί στη συνεργασία στη γεωργία, την υγεία, την τεχνολογία και την οικονομία στις σχέσεις του με τη Σομαλιλάνδη, ανέφερε το γραφείο.
O Iσραηλινός ΥΠΕΞ αργότερα δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Χάρηκα που μίλησα μόλις τώρα με τον Πρόεδρο της Σομαλιλάνδης Αμπντιράχμαν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι, σε αυτή τη σημαντική ημέρα και για τις δύο χώρες.
«Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, βάσει ενός εκτεταμένου και συνεχούς διαλόγου, οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Σομαλιλάνδης έχουν διαμορφωθεί. Μετά την απόφαση του @IsraeliPM Μπέντζαμιν Νετανιάχου και του Προέδρου της Σομαλιλάνδης, Αμπντιράχμαν Μοχάμεντ Αμπντιλάχι, σήμερα υπογράψαμε συμφωνία για αμοιβαία αναγνώριση και την εγκαθίδρυση πλήρων διπλωματικών σχέσεων, η οποία θα περιλαμβάνει τον διορισμό πρεσβευτών και το άνοιγμα πρεσβειών.
«Θα συνεργαστούμε για την προώθηση των σχέσεων μεταξύ των χωρών και των εθνών μας, της περιφερειακής σταθερότητας και της οικονομικής ευημερίας. Έχω δώσει εντολή στο υπουργείο μου να ενεργήσει άμεσα για τη θεσμοθέτηση των δεσμών μεταξύ των δύο χωρών σε ένα ευρύ φάσμα τομέων».
Το υπουργείο Εξωτερικών της Σομαλιλάνδης έγραψε σε απάντηση: «Η στιγμή της Σομαλιλάνδης έφτασε. Η ορμή χτίζεται. Μείνετε συντονισμένοι για επίσημες ανακοινώσεις».
Η Σομαλιλάνδη απολαμβάνει αποτελεσματική αυτονομία – και σχετική ειρήνη και σταθερότητα – από το 1991, όταν η Σομαλία βυθίστηκε σε εμφύλιο πόλεμο, αλλά η αποσχισθείσα περιοχή δεν έχει λάβει αναγνώριση από καμία άλλη χώρα.
Με την πάροδο των ετών, η Σομαλία έχει συσπειρώσει διεθνείς παράγοντες κατά οποιασδήποτε χώρας αναγνωρίσει τη Σομαλιλάνδη.
Το πρώην βρετανικό προτεκτοράτο ελπίζει ότι η αναγνώριση από το Ισραήλ θα ενθαρρύνει και άλλα έθνη να ακολουθήσουν το παράδειγμά της, αυξάνοντας το διπλωματικό της βάρος και την πρόσβασή του στις διεθνείς αγορές.
Τον Μάρτιο, η Σομαλία και η αποσχισθείσα περιοχή της Σομαλιλάνδης αρνήθηκαν επίσης ότι έλαβαν οποιαδήποτε πρόταση από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ για την επανεγκατάσταση Παλαιστινίων από τη Γάζα, με το Μογκαντίσου να λέει ότι απέρριψε κατηγορηματικά οποιαδήποτε τέτοια κίνηση.
H σημασία για το Ισραήλ:
Στο Κέρας της Αφρικής και στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας —περιοχές των οποίων η ασφάλεια και η στρατηγική σημασία για το Ισραήλ έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια— βρίσκεται η Σομαλιλάνδη, ένα ανεξάρτητο και φιλοδυτικό κράτος που δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα. Πρωταρχικός στόχος της είναι να εξασφαλίσει την αναγνώριση και να οικοδομήσει συμμαχίες με κράτη που μπορούν να την υποστηρίξουν έναντι του αντιπάλου της, της σομαλικής κυβέρνησης στο Μογκαντίσου. Τα τελευταία χρόνια, η Σομαλιλάνδη έχει καλλιεργήσει στενούς δεσμούς με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ταϊβάν. Η ηγεσία της έχει πλέον εναποθέσει σημαντικές ελπίδες στην κυβέρνηση Τραμπ και, σε αυτό το πλαίσιο, έχει εντείνει τις προσπάθειές της για την επίτευξη αναγνώρισης, συμπεριλαμβανομένης της αναγνώρισης από το Ισραήλ. Αυτό το άρθρο εξετάζει τις σχέσεις Ισραήλ-Σομαλιλάνδης από την οπτική γωνία του Ισραήλ και περιγράφει τις σκέψεις τόσο για την υποστήριξη όσο και για την καθυστέρηση της ισραηλινής αναγνώρισης.
Σομαλιλάνδη—Πάνω από τριάντα χρόνια ανεξαρτησίας και σταθερότητας
Η Σομαλιλάνδη καλύπτει το βορειοδυτικό τμήμα αυτού που η διεθνής κοινότητα εξακολουθεί να αναγνωρίζει ως Σομαλία. Ήταν ανεξάρτητη για μια σύντομη πενθήμερη περίοδο το 1960 πριν ενταχθεί σε ένωση με τη Σομαλία, και αργότερα επανέλαβε την ανεξαρτησία της το 1991, καθώς αναδύθηκε από τον βάναυσο εμφύλιο πόλεμο της Σομαλίας που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1980.
Τον τελευταίο αιώνα, η Σομαλιλάνδη έχει αναπτύξει μια ξεχωριστή ταυτότητα. Κυβερνήθηκε από τους Βρετανούς (σε αντίθεση με τη Σομαλία, η οποία βρισκόταν υπό ιταλικό έλεγχο). Ο λαός της έχει μακροχρόνιους δεσμούς με τη Νότια Υεμένη πέρα από τον Κόλπο του Άντεν. Και το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της ανήκει στη φυλή Ισαάκ, σε αντίθεση με τις άλλες μεγάλες οικογένειες φυλών της Σομαλίας. Η Ισαάκ υπέστη διακρίσεις, βία και -σύμφωνα με τα μέλη της- ακόμη και γενοκτονία στα χέρια των φυλών που κυβερνούσαν τη Σομαλία, ειδικά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980.
Από την ανακήρυξη της de facto ανεξαρτησίας της, η Σομαλιλάνδη έχει συγκρίνει έντονα τη Σομαλία σχεδόν από κάθε άποψη: το περιβάλλον ασφαλείας της είναι ήρεμο, η εσωτερική πολιτική της είναι σταθερή και δεν έχει σημαντική τζιχαντιστική παρουσία. Αν και υπάρχουν συνοριακές διαφορές σε απομακρυσμένες περιοχές όπου κατοικούν άλλες φυλές, αυτές οι συγκρούσεις παραμένουν τοπικές και περιορισμένες. Από τη δεκαετία του 2000, η Σομαλιλάνδη διατηρεί ένα σταθερό, αποτελεσματικά λειτουργικό πολυκομματικό δημοκρατικό σύστημα με τακτικές εκλογές. Η πιο πρόσφατη ψηφοφορία, που διεξήχθη το 2024, χαρακτηρίστηκε από ομαλή και ειρηνική μεταβίβαση εξουσίας. Όλες οι μεγάλες πολιτικές δυνάμεις είναι φιλοδυτικές και επιφυλακτικές απέναντι στα ισλαμιστικά κινήματα, καθώς και απέναντι στην Κίνα και τη Ρωσία. Αν και διαφωνούν ως προς τον τρόπο επίτευξής της, όλες μοιράζονται τον πρωταρχικό στόχο της εξασφάλισης διεθνούς αναγνώρισης.
Η αστάθεια της Σομαλίας επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στο νότο, γεγονός που έχει συμβάλει στην ενίσχυση της σταθερότητας της Σομαλιλάνδης. Βρίσκεται μακριά από τις κύριες ζώνες συγκρούσεων – είτε πρόκειται για μάχες μεταξύ αντίπαλων φυλών είτε για συγκρούσεις μεταξύ της κυβέρνησης και της ισχυρής οργάνωσης al-Shabaab. Η Σομαλιλάνδη συνορεύει επίσης με σχετικά σταθερούς και φιλικούς γείτονες: την Αιθιοπία, την Πούντλαντ (ένα de facto αυτόνομο κράτος εντός της ομοσπονδίας της Σομαλίας) και το Τζιμπουτί, και διατηρεί ειρηνικές σχέσεις και με τις τρεις. Το 2024, η Σομαλιλάνδη υπέγραψε ένα στρατηγικό μνημόνιο συνεννόησης με την Αιθιοπία, το οποίο θα παρείχε στην περίκλειστη Αιθιοπία πρόσβαση στο στρατηγικό λιμάνι της Μπερμπέρα, μαζί με μια έμμεση υπόσχεση μελλοντικής αναγνώρισης της ανεξαρτησίας της Σομαλιλάνδης (η συμφωνία αργότερα ουσιαστικά πάγωσε, αν και δεν ακυρώθηκε επίσημα, λόγω της πίεσης μεταξύ Τουρκίας και Σομαλίας). Οι σχέσεις με το Τζιμπουτί έχουν επίσης προχωρήσει και τον Οκτώβριο του 2025, η Σομαλιλάνδη υπέγραψε τη «Συμφωνία του Ναϊρόμπι» με την Πούντλαντ για την ενίσχυση της ασφάλειας και της εμπορικής συνεργασίας.
Η Σημασία της Σομαλιλάνδης για τη Δύση και το Ισραήλ
Η σημασία της Σομαλιλάνδης έγκειται στη γεωστρατηγική της θέση και στην προθυμία της -ως σταθερό, μετριοπαθές και αξιόπιστο κράτος σε μια ασταθή περιοχή- να συνεργαστεί στενά με τις δυτικές χώρες. Η θέση της στην είσοδο του Κόλπου του Άντεν -απέναντι από τη νότια Υεμένη- που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό της δίνει μια μοναδική γεωστρατηγική σημασία. Αυτή η στρατηγική αξία ήταν ο λόγος για τον οποίο η Βρετανική Αυτοκρατορία ανέλαβε τον έλεγχο της περιοχής στα τέλη του 19ου αιώνα και ο λόγος για τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες εξασφάλισαν πρόσβαση σε μια στρατιωτική βάση εκεί κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ρίγκαν τη δεκαετία του 1980, στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου.
Σήμερα, η ακτογραμμή και το έδαφος της Σομαλιλάνδης βρίσκονται περίπου 300 έως 500 χιλιόμετρα από τις περιοχές που ελέγχονται από τους Χούθι στην Υεμένη, συμπεριλαμβανομένου του λιμανιού της Χοντέιντα. Δεδομένου ότι τα κράτη του Κόλπου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν πολεμήσει τους Χούθι τα τελευταία χρόνια χωρίς να επιτύχουν αποφασιστικό αποτέλεσμα, η θέση της Σομαλιλάνδης -και η δυνατότητα λειτουργίας από το έδαφός της- θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα.
Η Σομαλιλάνδη θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως προωθημένη βάση για μια σειρά αποστολών: συλλογή πληροφοριών και παρακολούθηση των Χούθι και της στρατιωτικής τους ανάπτυξης· υλικοτεχνική υποστήριξη για την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης στον πόλεμό της εναντίον των Χούθι· και άμεσες επιχειρήσεις, από επιθετικές ενέργειες έως αναχαίτιση επιθέσεων των Χούθι στη θάλασσα ή με UAV. Ένας χρήσιμος παραλληλισμός είναι η στενή συμμαχία του Ισραήλ με το Αζερμπαϊτζάν, η οποία έχει ενισχύσει σημαντικά τη στρατηγική και επιχειρησιακή ικανότητα του Ισραήλ να αντιμετωπίσει την ιρανική απειλή. Ομοίως, η Σομαλιλάνδη θα μπορούσε να γίνει βασικός πυλώνας των προσπαθειών του Ισραήλ να αντιμετωπίσει την απειλή των Χούθι.
Παράλληλα με τη στρατηγική θέση της Σομαλιλάνδης, είναι εξίσου σημαντικό η κυβέρνησή της να επιδιώξει ευρεία συνεργασία με φιλοδυτικά κράτη. Αυτό αντανακλά τόσο την πολιτική βούληση όσο και την πρακτική ικανότητα. Αν και η Ερυθραία βρίσκεται ακόμη πιο κοντά από τη Σομαλιλάνδη σε περιοχές από τις οποίες θα μπορούσαν να ξεκινήσουν επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι, το καθεστώς της είναι αντιδυτικό και διατηρεί φιλικούς δεσμούς με το Ιράν. Το Τζιμπουτί, παρά τη στρατηγική του θέση, διατηρεί de facto ουδετερότητα στις περιφερειακές συγκρούσεις, ενώ η Αιθιοπία δεν έχει πρόσβαση στη θάλασσα και έχει αμφίρροπες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Σομαλιλάνδη, επομένως, προσφέρει έναν μοναδικό συνδυασμό γεωστρατηγικής θέσης και σαφούς ετοιμότητας για εκτεταμένη συνεργασία με κράτη που είναι ευθυγραμμισμένα με τη Δύση. Οι αυξανόμενοι δεσμοί της με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα -εν μέρει λόγω του ενδιαφέροντος του Άμπου Ντάμπι για τον πόλεμο κατά των Χούθι- το υπογραμμίζουν αυτό. Η Σομαλιλάνδη έχει επίσης δηλώσει ότι είναι έτοιμη να αναπτύξει ευρείες σχέσεις ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας φιλοξενίας αμερικανικής βάσης, και μπορεί να είναι ανοιχτή σε συνεργασία με το Ισραήλ.
Σε σχέση με το Ισραήλ, η κυβέρνηση της Σομαλιλάνδης έχει διατηρήσει θετική στάση, ακόμη και κατά τα τελευταία δύο χρόνια του πολέμου στη Γάζα, και είναι πιθανό ότι υπάρχουν ήδη ανεπίσημες επαφές μεταξύ ανώτερων στελεχών και των δύο κομμάτων. Τους τελευταίους μήνες, η Σομαλιλάνδη έχει δηλώσει την προθυμία της να συνεργαστεί με πρωτοβουλίες υπέρ του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης των Συμφωνιών του Αβραάμ. Ο δημόσιος διάλογος στη Σομαλιλάνδη τείνει να είναι γενικά υπέρ του Ισραήλ, αν και υπάρχουν και επικριτικές φωνές, ιδίως υπό το φως του πολέμου και των αναφορών από τη Γάζα, καθώς και της παρουσίας μη βίαιων σαλαφιστικών κινημάτων στη χώρα.
Τουρκία και Σομαλία
Η Σομαλία εκχώρησε την κυριαρχία της. Κάτω από τομείς ανάπτυξης, η Τουρκία έχει αναλάβει τον ρόλο κράτους-αντικαταστάτη: μια βάση που εκπαιδεύει χιλιάδες Σομαλούς στρατιώτες, αεροδρόμιο και λιμάνι υπό μακροχρόνιες παραχωρήσεις που ελέγχουν τις «γραμμές οξυγόνου» της χώρας, ένα εθνικό νοσοκομείο που φέρει το όνομα του Ερντογάν και μια τουρκική κρατική τράπεζα -η πρώτη ξένη τράπεζα στη Σομαλία εδώ και μισό αιώνα- που προσφέρει στην Άγκυρα πρόσβαση στη διακυβέρνηση.
πό τη μία η Σομαλία επωφελείται από την τουρκική προστασία και τις υποδομές και από την άλλη η Άγκυρα ελέγχει την ακτογραμμή της της χώρας, απολαμβάνει της δυνατότητας άρνησης και έναν διάδρομο εκτόξευσης που το ΝΑΤΟ συμμαχία δεν ξέρει πώς να “ταξινομήσει”, να εντάξει ή να περιγράψει επίσημα αυτό που δημιουργεί η Τουρκία στην αφρικανική χώρα.
Η Τουρκία έχει χρησιμοποιήσει αυτή τη μέθοδο ξανά, θυμίζει ο Ισραηλινός. «Στη Λιβύη μετέτρεψε μια επέμβαση σε ημιμόνιμη παρουσία: μια αμφισβητούμενη θαλάσσια συμφωνία, αεροπορικές βάσεις στην Αλ-Ουατίγια και τη Μισράτα, αμυντικές συμφωνίες που αναδιαμορφώνουν τις ένοπλες δυνάμεις και κοινοβουλευτικές εντολές που κρατούν τουρκικά στρατεύματα μέχρι το 2026».
Έτσι και στη Σομαλία η τουρκική κυβέρνηση χρησιμοποιεί την ίδια εργαλειοθήκη βάσεων, νόμων και εξάρτησης, προσαρμοσμένη τώρα σε πυραυλικές αποστάσεις και μια πυρηνικά γειτνιάζουσα στάση.
Ποιο είναι το εύρος της σχέσης Τουρκίας-Σομαλίας;
Η είσοδος της Τουρκίας στη Σομαλία το 2011 ξεκίνησε ως μια ανθρωπιστική εταιρική σχέση, αλλά σύντομα μετατράπηκε σε στρατηγική. Η υποστήριξή του έκτοτε ήταν οικονομική και υποδομή και περιλάμβανε όλο και περισσότερο τον στρατό.
Η τουρκική κυβέρνηση είδε το αποτυχημένο κράτος της Σομαλίας και την έλλειψη άλλων σημαντικών διεθνών φορέων ως ευκαιρία να αυξήσει τη δημοτικότητά της σε ολόκληρη την Αφρική.
Η Τουρκία είχε ως στόχο:
– αποκτήσει διεθνή προβολή
– να δοκιμάσει την ικανότητά του να παρεμβαίνει σε σενάρια σύγκρουσης και μετά από σύγκρουση
– αύξηση της διαφοροποίησης της αγοράς στην Ανατολική Αφρική
– να καλλιεργήσει την εικόνα της ως μια καλοπροαίρετη μουσουλμανική μεσαία δύναμη προωθώντας την ισλαμική αλληλεγγύη
Αρκετές τουρκικές θρησκευτικές ενώσεις και ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται ήδη στην Αφρική συμμετείχαν άμεσα σε αναπτυξιακά και προγράμματα αρωγής. Μεγάλες εθνικές εταιρείες, όπως η Turkish Airlines, προώθησαν εκστρατείες για τη συγκέντρωση κεφαλαίων για τη Σομαλία.
Μέσα σε λίγα χρόνια, η εμπλοκή της Τουρκίας στη Σομαλία παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση και έγινε αντιληπτή από το τουρκικό κοινό ως εσωτερικό ζήτημα.
Οι πρώτες προσπάθειες της Τουρκίας να επαναφέρει τη Σομαλία στο τραπέζι της διεθνούς κοινότητας ήταν επιτυχείς.
Με την επαναλειτουργία του λιμανιού και του αεροδρομίου του Μογκαντίσου το 2014, τα οποία διαχειρίζονται και τα δύο τουρκικές εταιρείες, η οικονομική κατάσταση στη Σομαλία βελτιώθηκε σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία. Οι τουρκικές πολιτικές ελίτ άρχισαν να παρουσιάζουν τη συμμετοχή τους στη Σομαλία ως ιστορία επιτυχίας. Αυτό συμβαίνει παρά τα εναπομείναντα κρίσιμα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της αποτυχίας εκρίζωσης της τρομοκρατικής οργάνωσης Αλ Σαμπάμπ.
Η Τουρκία ανέλαβε την ευθύνη για την εκπαίδευση του Εθνικού Στρατού της Σομαλίας σε συνεργασία με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Άνοιξε μια στρατιωτική βάση στο Μογκαντίσου το 2017. Η βάση εκπαιδεύει μια από τις επίλεκτες μονάδες του στρατού, τις Ταξιαρχίες Gorgor, και χρησιμεύει ως τουρκικό στρατιωτικό φυλάκιο στην περιοχή. Η επιμονή της Αλ Σαμπάμπ έπεισε την Τουρκία ότι πρέπει να παράσχει πιο ενεργή στρατιωτική υποστήριξη για την ανάπτυξη της Σομαλίας. Η Άγκυρα θέλει επίσης να προστατεύσει τις οικονομικές και πολιτικές επενδύσεις της στη Σομαλία.
Τέλος, πίσω από την τουρκική συμφωνία με τη Σομαλία βρίσκεται η πολιτική γύρω από τον Οργανισμό Βορειοατλαντικής Συνθήκης (ΝΑΤΟ).
Τους τελευταίους 12 μήνες, η Τουρκία έχει αλλάξει το κλίμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τοποθετείται ως αποτελεσματικός σύμμαχος στην Αφρική για να εξουδετερώσει τις αρνητικές επιπτώσεις της αποχώρησης της Γαλλίας – όπως η αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας. Η δέσμευση της Τουρκίας στη Σομαλία ακολουθεί τις προσπάθειές της στη Λιβύη. Και στις δύο περιπτώσεις, η Τουρκία έχει αποδειχθεί πρόθυμη να αναλάβει το βάρος ασφαλείας που άλλα μέλη του ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα η Ιταλία, αρνήθηκαν να επωμιστούν.
Ως εκ τούτου, η εμπλοκή της Τουρκίας στη Σομαλία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής εξωτερικής πολιτικής για την απόκτηση μεγαλύτερης αυτονομίας στην παγκόσμια πολιτική. Η αυξημένη συνάφεια εντός του ΝΑΤΟ θα βοηθούσε στην επίτευξη αυτού του στόχου.
Ποιο είναι το πλαίσιο του συμφώνου θαλάσσιας άμυνας μεταξύ Τουρκίας και Σομαλίας;
Η Τουρκία και η Σομαλία άρχισαν να επεξεργάζονται μια συμφωνία μεταξύ Νοεμβρίου 2023 και Ιανουαρίου 2024. Η Τουρκία συμφώνησε να εκπαιδεύσει και να εξοπλίσει τη ναυτική δύναμη της Σομαλίας και να βοηθήσει στην περιπολία της ακτογραμμής μήκους 3.333 χιλιομέτρων της χώρας.
Ο αμυντικός τομέας της Τουρκίας είχε αυξανόμενη επιρροή στις αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής της Άγκυρας. Η Τουρκία βλέπει τον εαυτό της ως εξαγωγέα προϊόντων αμυντικής βιομηχανίας και ως εταίρο στην εκπαίδευση των ειδικών δυνάμεων και της αστυνομίας. Οι αφρικανικές χώρες είναι μεταξύ των βασικών στόχων για τον αμυντικό τομέα της Τουρκίας.
Η Σομαλία, επομένως, παρέχει την ευκαιρία να διαδοθεί περισσότερη τουρκική παραγωγή και είδη.
Το 2022, η Τουρκία έγινε, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο κύριος υποστηρικτής μιας νέας επίθεσης εναντίον της Αλ Σαμπάμπ. Παρείχε υλικοτεχνική υποστήριξη στις δυνάμεις Gorgor και αεροπορική κάλυψη στον εθνικό στρατό. Αυτή η συνεργασία οδήγησε στη δεκαετή αμυντική συμφωνία, συμπεριλαμβανομένης της θαλάσσιας ασφάλειας, που υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2024.
Η Τουρκία και η Σομαλία εργάζονται για τη συμφωνία εδώ και αρκετό καιρό, αλλά τα πρόσφατα περιφερειακά γεγονότα έχουν αναμφίβολα επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα της ανακοίνωσης.
Ένα μνημόνιο κατανόησης Αιθιοπίας-Σομαλιλάνδης τον Ιανουάριο του 2024 είναι ένα τέτοιο γεγονός. Η Τουρκία έχει καλές σχέσεις με τη Σομαλιλάνδη, αλλά θεωρεί ότι η εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας είναι απαραίτητη για τη σταθερότητά της.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική δυναμική του Κέρας της Αφρικής αλλάζει. Οι αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ Αιθιοπίας και Σομαλίας οδήγησαν σε νέους συνασπισμούς με τη συμμετοχή περιφερειακών και εξωπεριφερειακών παραγόντων.
Είναι σημαντικό να μην υπεραπλοποιούμε, αλλά αναδύονται δύο φατρίες. Στη μία πλευρά βρίσκονται η Αιθιοπία, η Σομαλιλάνδη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ). Από την άλλη είναι η Σομαλία, η Αίγυπτος, η Ερυθραία και η Σαουδική Αραβία.
Αρχικά, η Τουρκία προσπάθησε να μεσολαβήσει μεταξύ των φατριών για να εκτονώσει τις εντάσεις.
Αλλά η συμφωνία της με τη Σομαλία μειώνει τα περιθώρια ελιγμών της Τουρκίας. Αν και η σχέση με τον πρωθυπουργό της Αιθιοπίας φαίνεται να είναι ανεπηρέαστη, θα μπορούσαν να υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις, ειδικά για τα πολλά τουρκικά οικονομικά συμφέροντα στην Αιθιοπία.