Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στην τουρκική διασπορά στις ΗΠΑ η ανάρτηση του δημάρχου Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, με την οποία χαρακτήρισε «γενοκτονία» τις μαζικές σφαγές και τις εκτοπίσεις των Αρμενίων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1915, κάνοντας λόγο για 1,5 εκατομμύριο νεκρούς και κατηγορώντας τους Τούρκους ότι «σφαγίασαν τους Αρμενίους en masse».
Τούρκοι και Τουρκοαμερικανοί συγκεντρώθηκαν στην Times Square και έξω από το δημαρχείο της Νέας Υόρκης, κρατώντας τουρκικές και αμερικανικές σημαίες και πανό με συνθήματα κατά του Μαμντάνι, τον οποίο κατηγορούν ότι υιοθετεί «μονομερή» και «ιστορικά αβάσιμη» αφήγηση.
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα, οι διαδηλωτές υποστήριξαν ότι οι δηλώσεις του υπονομεύουν την «ειρηνική ατμόσφαιρα» που, κατά την Άγκυρα, έχει αρχίσει να διαμορφώνεται στον Νότιο Καύκασο μετά τον πόλεμο στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Στις δηλώσεις του για την 24η Απριλίου, ο Μαμντάνι είχε καλέσει τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει την αρμενική γενοκτονία και συνέδεσε τα γεγονότα του 1915 με τις πρόσφατες συγκρούσεις και εκτοπισμούς Αρμενίων από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, χαρακτηρίζοντάς τα «συνέχεια της ίδιας γενοκτονικής διαδικασίας». Η τοποθέτηση αυτή εξόργισε όχι μόνο την τουρκική κοινότητα, αλλά και την Άγκυρα, που κατηγόρησε τον δήμαρχο ότι «πολιτικοποιεί την ιστορία» για εσωτερική κατανάλωση.
Η επίσημη τουρκική γραμμή για τα «γεγονότα του 1915»
Η αντίδραση στις δηλώσεις Μαμντάνι εντάσσεται στο σταθερό δόγμα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, που απορρίπτει κατηγορηματικά τον όρο «γενοκτονία» και μιλά αποκλειστικά για τα «γεγονότα του 1915». Η Άγκυρα αναγνωρίζει ότι εκατοντάδες χιλιάδες Αρμένιοι έχασαν τη ζωή τους μέσα από εκτοπίσεις, συγκρούσεις και κακουχίες κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά υποστηρίζει ότι ανάλογες ή και μεγαλύτερες απώλειες υπέστη και ο μουσουλμανικός, τουρκικός, πληθυσμός της αυτοκρατορίας την ίδια περίοδο.
Σύμφωνα με τις επίσημες τουρκικές αναφορές, περίπου 500.000 Αρμένιοι πέθαναν μεταξύ 1915 και 1917 σε συνθήκες πολέμου, εθνοτικών συγκρούσεων και αναγκαστικών μετακινήσεων, χωρίς όμως, όπως υποστηρίζει η Άγκυρα, να υπάρχει πρόθεση «ολικής εξόντωσης» που θα στοιχειοθετούσε γενοκτονία. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι πρόκειται για μια «κοινή τραγωδία» όπου «και οι δύο πλευρές υπέστησαν θύματα» και κατηγορεί τις χώρες και τους πολιτικούς που μιλούν για γενοκτονία ότι υιοθετούν «μονόπλευρες» και «ιστορικά επιλεκτικές» αναγνώσεις, υποκινούμενες από «ριζοσπαστικές αρμενικές ομάδες».
Παράλληλα, η τουρκική κυβέρνηση προβάλλει σταθερά τη θέση ότι έχει ανοίξει πλήρως τα εθνικά της αρχεία και προτείνει τη σύσταση κοινής ιστορικής επιτροπής με τη συμμετοχή Τούρκων, Αρμενίων και διεθνών ειδικών, ώστε, όπως λέει, να υπάρξει «αντικειμενική και επιστημονική» διερεύνηση της περιόδου. Η πρόταση αυτή, την οποία η Άγκυρα παρουσιάζει ως απόδειξη «διαφάνειας και αυτοπεποίθησης», απορρίπτεται από την αρμενική πλευρά αλλά και από την πλειονότητα των ιστορικών που θεωρούν ήδη τεκμηριωμένο τον γενοκτονικό χαρακτήρα των διωγμών.
Την ίδια ώρα, η τουρκική διπλωματία καταδικάζει ως «απαράδεκτες» τις επίσημες δηλώσεις ηγετών, όπως του Αμερικανού προέδρου, που αναγνωρίζουν την αρμενική γενοκτονία, κάνοντας λόγο για «πολιτικά κίνητρα» και «παρερμηνεία της ιστορίας». Σε κάθε τέτοια αναφορά, η Άγκυρα επαναλαμβάνει την θέση της για τα «γεγονότα του 1915» ως μια ιστορική τραγωδία του πολέμου, αλλά όχι μια οργανωμένη γενοκτονία από την πλευρά των Οθωμανικών αρχών.
Το τουίτ για την Ελλάδα και την ελληνορθόδοξη λειτουργία
Την ίδια στιγμή που βρίσκεται στο στόχαστρο των Τούρκων, ο Μαμντάνι επιχειρεί να στείλει ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα προς την ελληνική ομογένεια. Σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, με αφορμή τα 205 χρόνια από την ελληνική ανεξαρτησία, δηλώνει ότι ήταν «ευγνώμων που στάθηκε σε αλληλεγγύη με τους Ελληνορθόδοξους της Νέας Υόρκης στη Θεία Λειτουργία», τιμώντας –όπως σημειώνει– «τον θρίαμβο της αυτοδιάθεσης».
Ο δήμαρχος κάνει αναφορά στην πορεία από την Αθήνα μέχρι την Αστόρια, μιλώντας για την αληθινή ελευθερία ως τη δυνατότητα «να ζούμε χωρίς φόβο και να διαμορφώνουμε το μέλλον μας», τονίζοντας ότι αυτόν τον βαθμό αυτονομίας θέλει να εξασφαλίσει «για κάθε Νεοϋορκέζο». Κλείνει μάλιστα την ανάρτησή του με αναφορά στα λόγια του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου και με την ελληνική φράση «Ζήτω η Ελλάδα!», κίνηση που αγκαλιάστηκε θερμά από την ελληνική ομογένεια.