Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, εξέδωσε επίσημο χαιρετισμό σήμερα (Τετάρτη) για την επέτειο της Ισλαμικής Επανάστασης στο Ιράν – το γεγονός που το 1979 ανέτρεψε την κυριαρχία του Σάχη και οδήγησε στην εγκαθίδρυση του ισλαμικού καθεστώτος με επικεφαλής τον Χομεϊνί.
Ένα μήνυμα που ανάρτησε το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών στο δίκτυο X μαζί με μια φωτογραφία με τις σημαίες των δύο χωρών έγραφε: «Θερμοί χαιρετισμοί στους γείτονές μας στο Ιράν με την ευκαιρία της Εθνικής του Επετείου». Ταυτόχρονα, Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους της Τεχεράνης και άλλων πόλεων σε όλη τη χώρα για να γιορτάσουν την 47η επέτειο της Ισλαμικής Επανάστασης.
Επίσημα, πρόκειται για μια αποδεκτή διπλωματική κίνηση. Η Τουρκία και το Ιράν έχουν πλήρεις σχέσεις εδώ και δεκαετίες, ακόμη και μετά την επανάσταση, με δεσμούς στους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας και του περιφερειακού συντονισμού.
Αλλά αυτό που κάνει αυτή την κίνηση ενδιαφέρουσα είναι η θέση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ – μια δυτική στρατιωτική συμμαχία με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με την αρχή της αμοιβαίας άμυνας, μια επίθεση σε ένα κράτος μέλος θεωρείται επίθεση σε όλα τα μέλη. Ταυτόχρονα, η συμμαχία δεν απαγορεύει στα μέλη της να διατηρούν διπλωματικές σχέσεις με άλλες χώρες, ακόμη και αν είναι εχθρικές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το Ιράν ορίζεται από την Ουάσινγκτον ως εχθρικό κράτος και υπόκειται σε μακροχρόνιες κυρώσεις. Το καθεστώς στην Τεχεράνη έχει δηλώσει εδώ και χρόνια την αντίθεσή του στο Ισραήλ και υποστηρίζει οργανισμούς που λειτουργούν εναντίον του.
Η σχέση μεταξύ Τουρκίας και Ιράν είναι περίπλοκη: αφενός, ανταγωνισμός για επιρροή στη Συρία και το Ιράκ, και αφετέρου, συνεργασία σε ορισμένα ζητήματα, όπως το κουρδικό ζήτημα και ο εφοδιασμός με φυσικό αέριο.
Παρά την ευαισθησία, η ευλογία δεν υποδηλώνει στρατιωτική συμμαχία μεταξύ Άγκυρας και Τεχεράνης. Η Τουρκία παραμένει πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ και η ίδια η συμμαχία δεν απαιτεί διακοπή των δεσμών με το Ιράν.
Ωστόσο, για το Ισραήλ και άλλες χώρες της περιοχής, η κίνηση αυτή υπογραμμίζει μια σαφή τάση στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας – μια προσπάθεια εξισορρόπησης της Δύσης με περιφερειακούς παράγοντες όπως το Ιράν, διατηρώντας παράλληλα την πολιτική ανεξαρτησία.
Το ερώτημα που εγείρεται από την κίνηση αυτή είναι στρατηγικό: σε ποιο βαθμό μπορεί μια δυτική συμμαχία να ενεργεί ως ένα μπλοκ όταν ένα από τα βασικά μέλη της διεξάγει ανοιχτό διάλογο με ένα καθεστώς που ορίζεται ως απειλή για τους συμμάχους του στην περιοχή.