Το Forbes σε δημοσίευμα του Paul Iddon με τίτλο Iran War Displays Anti-Ballistic Deficiencies In Turkey’s Air Defense σημειώνει ότι η πρόσφατη αναχαίτιση βαλλιστικού πυραύλου πάνω από τον τουρκικό εναέριο χώρο από δυνάμεις του ΝΑΤΟ (30/03) αποτελεί το τέταρτο κατά σειρά περιστατικό από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν (28 Φεβρουαρίου). Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει την έντονη εξάρτηση της Άγκυρας από τους Συμμάχους της για την προστασία έναντι στρατηγικών απειλών.
Σύμφωνα με το Τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, βαλλιστικό πυρομαχικό, το οποίο διαπιστώθηκε ότι εκτοξεύθηκε από το Ιράν και εισήλθε στον τουρκικό εναέριο χώρο, εξουδετερώθηκε από μέσα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας του ΝΑΤΟ που έχουν αναπτυχθεί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αναφέρεται ότι αμερικανικά αντιτορπιλικά χρησιμοποίησαν προηγμένους αναχαιτιστές SM-3 (κόστους $10-28 εκατ. έκαστος) για την κάλυψη του τουρκικού εναερίου χώρου.
Λόγω των επανειλημμένων παραβιάσεων (4, 9 και 13 Μαρτίου), το ΝΑΤΟ ενίσχυσε την άμυνα στην επαρχία των Αδάνων, αναπτύσσοντας επιπλέον συστοιχία Patriot (MIM-104) προς ενίσχυση της ήδη υπάρχουσας ισπανικής μονάδας.
Σε αντίθεση με τη γείτονα χώρα και επίσης κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, την Ελλάδα, η Τουρκία ουδέποτε απέκτησε το σύστημα Patriot, παρά το γεγονός ότι είχε επί μακρόν τη δυνατότητα αγοράς αυτού ή άλλων προηγμένων αμερικανικών συστημάτων.
Η εξάρτηση της Τουρκίας από τους εν λόγω Συμμάχους για την έγκαιρη ανάπτυξη συστημάτων Patriot κατά τη διάρκεια περιφερειακών κρίσεων κάθε άλλο παρά νέα είναι. Τον Ιανουάριο του 1991, συστοιχίες Patriot αναπτύχθηκαν στη νοτιοανατολική Τουρκία για την άμυνα έναντι των βαλλιστικών πυραύλων Scud-B του οπλοστασίου του Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου. Δεκατρία έτη αργότερα, η Ολλανδία ανέπτυξε ένα σύστημα Patriot προκειμένου να συνδράμει στη θωράκιση της τουρκικής άμυνας κατά την αγγλοαμερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003, η οποία ανέτρεψε το καθεστώς του Χουσεΐν.
Κατά τη διάρκεια του βίαιου συριακού εμφυλίου πολέμου τη δεκαετία του 2010, οι Σύμμαχοι της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ ανέπτυξαν συστοιχίες Patriot, καθώς τα νότια σύνορά της βρέθηκαν αντιμέτωπα με περιστασιακές εκτοξεύσεις συριακών πυραύλων Scud, οι οποίοι αστοχούσαν και κατέληγαν στην τουρκική πλευρά των συνόρων. Η Τουρκία διαθέτει αρκετά άλλα μέσα για την άμυνα του εναερίου χώρου της έναντι ποικίλων απειλών. Η πολεμική της αεροπορία διαθέτει τον τρίτο μεγαλύτερο στόλο μαχητικών F-16 παγκοσμίως. Επιπλέον, προέβη πρόσφατα σε μια παραγγελία-ορόσημο έως και 56 μαχητικών Eurofighter Typhoon, συμπεριλαμβανομένης της προηγμένης έκδοσης Tranche 4+.
Στο έδαφος, η Τουρκία λαμβάνει επίσης μέτρα για τη δημιουργία ενός εθνικού, ολοκληρωμένου συστήματος αεράμυνας, αποτελούμενου εξ ολοκλήρου από εγχώρια συστήματα, το οποίο αποκαλεί “Ατσάλινο Θόλο” (Steel Dome).
Σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Anadolu την Παρασκευή, ο Διευθύνων Σύμβουλος της τουρκικής εταιρείας κατασκευής πυραύλων Roketsan, Murat Ikinci, εξήρε το εν λόγω εγχείρημα. “Μπορώ να πω ότι εργαζόμαστε ώστε να είναι σε θέση να καλύψει όλες τις ανάγκες αεράμυνας της χώρας μας”, δήλωσε στο κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο.
Εντούτοις, ο Ikinci δεν έκανε καμία αναφορά σε αντιβαλλιστικές δυνατότητες του “Χάλκινου Θόλου”. Με τους εγχώριους πυραύλους επιφανείας-αέρος Hisar και Siper, καθώς και άλλα συστήματα, ο “Χάλκινος Θόλος” θα είναι πιθανότατα εξαιρετικά ικανός στην άμυνα έναντι ενός ευρέος φάσματος αεροσκαφών, πυραύλων κρουζ και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Ωστόσο, ακόμη και το σύστημα Siper, με το τρέχον βεληνεκές των 62 μιλίων, δεν μπορεί να υποκαταστήσει ένα σύστημα όπως το Patriot PAC-3 όσον αφορά την καταπολέμηση βαλλιστικών απειλών, πόσω μάλλον το αμερικανικό σύστημα THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) ή το ισραηλινό Arrow 3.»
Το πλησιέστερο που διαθέτει η Τουρκία σε τέτοιου είδους συστήματα είναι οι ρωσικής κατασκευής S-400. Η απόκτηση των συστημάτων αυτών το 2019 οδήγησε στην άμεση αναστολή της συμμετοχής της χώρας από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35 (Joint Strike Fighter) από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Άγκυρα ουδέποτε έθεσε τα συστήματα αυτά σε επιχειρησιακή λειτουργία και δεν προτίθεται να τα χρησιμοποιήσει για την κάλυψη του κενού στην αντιβαλλιστική προστασία του “Ατσάλινου Θόλου”. Μετά την τρίτη αναχαίτιση βαλλιστικού πυραύλου στις 13 Μαρτίου, το Τουρκικό Υπουργείο Άμυνας διευκρίνισε ότι οι S-400 δεν χρησιμοποιήθηκαν, καθώς τα νατοϊκά συστήματα κρίθηκαν καταλληλότερα. Σε ρωσική υπηρεσία, το σύστημα S-400 έχει παρουσιάσει δυσχέρειες στην αντιμετώπιση βαλλιστικών απειλών κατά τον εν εξελίξει πόλεμο της Μόσχας στην Ουκρανία.
Ελλείψει σχεδιασμού για την ενσωμάτωση των S-400 στον “Ατσάλινο Θόλο” ή έστω για την ενεργοποίησή τους ως αυτόνομου συστήματος, παραμένει ασαφές ποιον σκοπό θεωρεί η Άγκυρα ότι θα εξυπηρετήσει μελλοντικά το ρωσικό σύστημα. Τον Δεκέμβριο, το Bloomberg μετέδωσε ότι η Τουρκία ζήτησε από τη Ρωσία την επιστροφή των πυραύλων, προκειμένου να καταστεί εφικτή η επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35. Η Άγκυρα επιδιώκει την αγορά 40 μαχητικών F-35 για τον εκσυγχρονισμό της αεροπορίας της, εφόσον επιτύχει την επανείσοδό της στο πρόγραμμα. Η απαλλαγή από τους S-400, εάν τελικώς πραγματοποιηθεί, θα μπορούσε να αποκαταστήσει άμεσα τη δυνατότητα της Άγκυρας να προμηθευτεί κορυφαία αμερικανικά συστήματα αεράμυνας, συμπεριλαμβανομένων των Patriot και ενδεχομένως ακόμη και των THAAD στο μέλλον.
Μετά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, η Τουρκία αναβάθμισε και εκσυγχρόνισε τις ένοπλες δυνάμεις της —οι οποίες έως τότε διέθεταν άρματα μάχης που χρονολογούνταν από τον Πόλεμο της Κορέας— υπό το πρίσμα της αστάθειας που προκλήθηκε στα σύνορά της.
Ο τρέχων πόλεμος στο Ιράν ενδέχεται να αποδειχθεί ακόμη πιο αποσταθεροποιητικός μακροπρόθεσμα, παρέχοντας στην Άγκυρα επαρκή επιχειρήματα για την ενίσχυση του στρατεύματός της μέσω εγχώριων αναπτυξιακών προγραμμάτων και της απόκτησης ορισμένων εκ των πλέον εξελιγμένων συστημάτων που δύνανται να παρέχουν οι Σύμμαχοί της στο ΝΑΤΟ.