Η απόφαση της Γερμανίας να ενισχύσει στρατηγικά τους δεσμούς με την Τουρκία, παρακάμπτοντας τις αντιρρήσεις της Αθήνας στον τομέα της ευρωπαϊκής ασφάλειας, αναδείχθηκε με απόλυτη σαφήνεια από τον υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ, κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα.
Οι δηλώσεις του στις συνεντεύξεις που έδωσε κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Άγκυρα χθες, τόνιζαν επανειλημμένως την «ενεργή προσέγγιση» και στην «αδιαπραγμάτευτη» για το Βερολίνο πλέον συμμετοχή της Άγκυρας στο πρόγραμμα SAFE. Η Γερμανία βλέπει την Τουρκία όχι απλώς ως σύμμαχο, αλλά ως «αναγκαίο εταίρο» στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει την υπέρβαση των ενστάσεων της Αθήνας, με βάση τα όσα διακήρυξε ο Γερμανός ΥΠΕΞ στην Τουρκία.
«Η Γερμανία θέλει να βλέπει τη μεγάλη εικόνα. Θεωρούμε την Τουρκία ως στενό στρατηγικό εταίρο για την Ευρώπη. Θέλουμε η Τουρκία να συμμετάσχει στο πρόγραμμα SAFE και για αυτό πρέπει να γίνουν κάποια βήματα. Αυτό είναι εφικτό, μπορεί να γίνει. Πιστεύω ότι η Τουρκία έχει στραφεί προς την Ευρώπη και για αυτό πρέπει να γίνουν κάποια πράγματα στην Τουρκία. Αλλά και εμείς πρέπει να είμαστε ανοιχτοί, να πλησιάσουμε την Τουρκία.
Δεν κάθομαι με σταυρωμένα χέρια. Προσεγγίζω με τρόπο ενεργό την Τουρκία. Και αυτό με χαροποιεί. Έχουμε σημαντικές σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Γερμανίας. Πολλοί άνθρωποι με καταγωγή από την Τουρκία ζουν στη Γερμανία και υπάρχουν και άνθρωποι που ζουν στην Τουρκία. Δεν έχουμε τόσο στενές σχέσεις με καμία άλλη χώρα και με αυτό το πνεύμα θέλω να προσεγγίσω αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε σε συνέντευξή του στο τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο NTV.
Η φράση “πρέπει να γίνουν κάποια βήματα” δεν απευθύνεται φυσικά στην Τουρκία, αλλά στους ευρωπαίους εταίρους. Πρόκειται για έναν έμμεσο υπαινιγμό ότι η Γερμανία θα ασκήσει πίεση εντός Ε.Ε. — και κυρίως προς την Ελλάδα, ώστε να αρθούν οι αντιρρήσεις και να ανοίξει ο δρόμος της Άγκυρας στο SAFE. Η συνέχεια των δηλώσεών του αποτελεί μάλιστα σαφή “ψήφο εμπιστοσύνης” στην Άγκυρα και σήμα προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι η Γερμανία θεωρεί την Τουρκία αναγκαία συνιστώσα της ευρωπαϊκής άμυνας.
«Πρόκειται για μια διαδικασία διαπραγμάτευσης που βασίζεται στην εμπιστοσύνη. Αλλά πιστεύω ότι μπορούμε να το πετύχουμε αυτό. Από την αρχή, το πρόγραμμα SAFE είχε σαφώς ως στόχο να είναι ανοιχτό σε όλες τις χώρες-εταίρους και έτσι ξεκίνησε. Είναι ανοιχτό σε όλες αυτές τις χώρες, είτε πρόκειται για τη Βρετανία είτε για την Τουρκία».
Η Τουρκία της αμυντικής βιομηχανίας
Σε ερώτηση για τη συνεισφορά της Άγκυρας στο ευρωπαϊκό οπλοστάσιο, ο Βάντεφουλ όχι μόνο δεν κρύφτηκε πίσω από διπλωματικές απαντήσεις, αλλά μίλησε με ενθουσιασμό για τη δυνατότητα κοινών σχεδίων.
«Το πιστεύω απόλυτα. Η Τουρκία έχει έναν ανεπτυγμένο αμυντικό τομέα. Νομίζω ότι υπάρχει μεγάλη δυναμική για κοινή συνεργασία εδώ. Έχουμε κι εμείς προϊόντα, έχει και η Τουρκία προϊόντα που είναι σημαντικά για την Ευρώπη. Αυτή είναι μια κατάσταση win-win και θα πρέπει να την αξιοποιήσουμε», είπε με τη φράση “win-win” να αποτυπώνει τη νέα λογική: η Ευρώπη χρειάζεται την αμυντική παραγωγική ικανότητα της Τουρκίας, και η Τουρκία χρειάζεται τη θεσμική και χρηματοδοτική ομπρέλα της Ευρώπης.
Eurofighters και SAFE
Ο Βάντεφουλ συνέδεσε έμμεσα την πορεία του προγράμματος SAFE με τις παράλληλες διαπραγματεύσεις για τα Eurofighters, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως κρίσιμο παράγοντα ενίσχυσης και του ΝΑΤΟ, παράλληλα με την ΕΕ.
«Καταρχάς, αυτή η συμφωνία είναι δια-εταιρική, μεταξύ των εταιρειών και της τουρκικής κυβέρνησης. Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, βρίσκονται σε καλό δρόμο και σύντομα θα ολοκληρωθούν με επιτυχία. Η κύρια ανησυχία μας είναι, αν συνεργαζόμαστε ή όχι σε όλες τις συμφωνίες που σχετίζονται με την άμυνα και αν υλοποιούμε αυτές τις συμφωνίες από κοινού. Το κάνουμε εδώ. Η Τουρκία και η Ελλάδα είναι σύμμαχοί μας στο ΝΑΤΟ.
Πρέπει να υπερασπιστούμε τη συμμαχία όλοι μας και αυτή τη στιγμή υπάρχει ρωσική επιθετικότητα στην περιοχή μας και στα περίχωρά μας. Δεν πρόκειται μόνο για επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας, αλλά κατά του ίδιου του ΝΑΤΟ.
Επομένως, πιστεύω ότι χρειαζόμαστε αυτά τα οπλικά συστήματα. Πιστεύουμε ότι θα ενισχύσουν τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και έτσι θα βελτιώσουν την ικανότητα του ΝΑΤΟ να αμύνεται και βλέπουμε αυτή την αποστολή θετικά από αυτή την οπτική γωνία».
Ευρω-σκεπτικισμός μόνο ως προς την ένταξη
Πιο επιφυλακτικός ήταν ο Γερμανός ΥΠΕΞ μόνο στο θέμα της ευρωπαϊκής προοπτικής της Άγκυρας, καθώς έχει να αντιμετωπίσει και μία επικριτική γερμανική κοινή γνώμη που δίνει σημασία στις ελευθερίες και το κράτος δικαίου που επικρατεί στη ‘σύμμαχο’ Τουρκία.
«Εξετάζουμε προσεκτικά εάν η Τουρκία θα αποδεχτεί αξίες που θεωρούνται σημαντικά εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αξίες όπως το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η δημοκρατία, η ελευθερία του Τύπου και το κοινοβουλευτικό σύστημα είναι σημαντικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πρέπει να παρακολουθούνται.
Πρέπει να έρθουμε πιο κοντά σε αυτό το θέμα. Γνωρίζω ότι η Τουρκία θέλει να πλησιάσει την Ευρώπη σε αυτούς τους τομείς. Ωστόσο, πρέπει να δούμε συγκεκριμένα βήματα να γίνονται την επόμενη περίοδο.
Δεν θα πρόκειται για μια ξαφνική αλλαγή. Θα είναι μια στροφή προς την Ευρώπη και αυτά τα βήματα θα χρησιμεύσουν ως επιχείρημα για τους εταίρους μας που εξακολουθούν να έχουν επιφυλάξεις για την ευρωπαϊκή προοπτική (της Τουρκίας). Και όταν επιλυθούν ορισμένα προβλήματα στην περιοχή, θα σημειώσουμε πρόοδο στην προσέγγιση της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το έχουμε ζήσει και το έχουμε δει αυτό με άλλες χώρες», σημείωσε ο Γιόχαν Βάντεφουλ.