Σε επίσημη δήλωση, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας υποστήριξε ότι η χώρα «είναι κατ’ αρχήν ανοιχτή» στη συμμετοχή της στον ευρωπαϊκό μηχανισμό, ωστόσο διαπιστώνει «προσπάθειες αποκλεισμού» εκτός ΕΕ χωρών — μεταξύ των οποίων και η ίδια η Τουρκία — από την ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική Άμυνας και Ασφάλειας.
«Γινόμαστε μάρτυρες προσπαθειών να αποκλειστούν σύμμαχοι εκτός ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας. Είναι σαφές ότι ορισμένα κράτη-μέλη επιδιώκουν να μπλοκάρουν κρίσιμες αποφάσεις για την ασφάλεια της Ένωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο εκπρόσωπος κατηγόρησε ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ ότι «επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν την Τουρκία ως διαπραγματευτικό χαρτί» και πως «επιδιώκουν να ικανοποιήσουν τις μεγαλοϊδεατικές τους φιλοδοξίες» εις βάρος της συλλογικής ασφάλειας.
«Η ευρωπαϊκή ασφάλεια θα ενισχυθεί από την Τουρκία»
Παρά την αρχική αιχμηρή τοποθέτηση, ο τόνος της ανακοίνωσης έγινε στη συνέχεια πιο συναινετικός.
Η Άγκυρα επεσήμανε ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω αποκλεισμών, αλλά μόνο με “συμπερίληψη, στρατηγική διορατικότητα και συλλογική αλληλεγγύη”.
Το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας σημείωσε ότι οι αμυντικές δυνατότητες της χώρας, που έχουν αναβαθμιστεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, «μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια», υποστηρίζοντας πως αυτή η θέση “αντανακλάται και από πολλούς συμμάχους μας εντός της ΕΕ”.
Η ανακοίνωση κατέληγε με έμμεσο μήνυμα προς τις Βρυξέλλες:
«Θα συνεχίσουμε τις προσπάθειες για την ανάπτυξη της αμυντικής συνεργασίας με τους ανοιχτόμυαλους και προοδευτικούς Ευρωπαίους συμμάχους μας, τόσο εντός όσο και εκτός του μηχανισμού SAFE».
Το πλαίσιο του κανονισμού SAFE
Ο κανονισμός SAFE (εγκρίθηκε με στόχο τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού μηχανισμού αμυντικής βιομηχανίας, που θα επιτρέπει κοινές προμήθειες, συντονισμένη παραγωγή οπλικών συστημάτων και ενίσχυση της αυτονομίας της ΕΕ απέναντι σε εξωτερικές εξαρτήσεις.
Παρότι η Τουρκία συμμετέχει σε ορισμένα ευρωπαϊκά προγράμματα έρευνας και τεχνολογίας, ο κανονισμός προβλέπει περιορισμούς για τρίτες χώρες, γεγονός που η Άγκυρα θεωρεί άδικο αποκλεισμό από «μια αρχιτεκτονική ασφάλειας στην οποία έχει επενδύσει επί δεκαετίες» μέσω του ΝΑΤΟ.
Πολιτικά μηνύματα πίσω από την ένταση
Αναλυτές εκτιμούν ότι η τουρκική ανακοίνωση δεν στοχεύει μόνο στις Βρυξέλλες αλλά και στην ενίσχυση του ρόλου της Τουρκίας εντός της Συμμαχίας.
Η Άγκυρα, που τα τελευταία χρόνια επιδιώκει να παρουσιαστεί ως αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής ασφάλειας, φαίνεται να επιχειρεί να πιέσει πολιτικά για τη διατήρηση ανοιχτών καναλιών συμμετοχής σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, χωρίς να δεσμευτεί πλήρως από τις κοινοτικές διαδικασίες.
Η αντιπαράθεση για τον κανονισμό SAFE αποκαλύπτει τις αντιφάσεις στη σχέση ΕΕ–Τουρκίας.
Η ΕΕ δεν είναι δυνατόν να ανοίξει την πόρτα σε μια χώρα που παραβιάζει τα σύνορά της με υπερπτήσεις πάνω από το Αιγαίο, διεκδικώντας το μισό πέλαγος και τα νησιά, ενώ ταυτόχρονα κατέχει το 38% της Κύπρου χώρα-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα έθεσε βέτο για την ένταξη της Τουρκίας στον μηχανισμό, ζητώντας να άρει το Casus Belli, ενώ η Κύπρος ζητά επανέναρξη των συνομιλών για την επίλυση λύσης, με την Άγκυρα να μιλά για δύο κράτη.