Την ώρα που οι συζητήσεις στη βάση του αμερικανικού σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία κορυφώνονται, στην αυλή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι προκλήθηκε αναταραχή. Ο ελεγχόμενος για μέγα-σκάνδαλο διαφθοράς Αντρέι Γερμάκ υπέβαλλε την παραίτησή του προκαλώντας πολιτικό σεισμό στην Ουκρανία.
Ο Γερμάκ δεν ήταν μόνο ο Προσωπάρχης του Ζελένσκι αλλά ο κορυφαίος Ουκρανός διαπραγματευτής και ένα πρόσωπο με έντονο παρασκηνιακό ρόλο και εξόχως ισχυρός εντός και εκτός Ουκρανίας.
Ο εξ απορρήτων του Ουκρανού Προέδρου βρέθηκε στο «μάτι του κυκλώνα» και αναγκάστηκε να παραιτηθεί σε μία πολύ κρίσιμη συγκυρία αφού – όπως αναφέρει η Telegraph – ο Ντόναλντ Τραμπ είναι έτοιμος να αναγνωρίσει ως ρωσικά τα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.
Η κορύφωση του σκανδάλου διαφθοράς στην αυλή του Ζελένσκι δεν είναι όμως μονάχα θέμα «εσωτερικής κατανάλωσης». Ακόμα και η ΕΕ που στηρίζει χωρίς αστερίσκους τον Ζελένσκι έχει θορυβηθεί σε βαθμό μάλιστα που να προειδοποιεί με… φρένο στην ένταξη των Ουκρανών στην ΕΕ.
Το Κίεβο πρέπει να διώξει τα διεφθαρμένα πρόσωπα στην πολιτική και τις επιχειρήσεις εάν θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ, προειδοποίησε κορυφαίος αξιωματούχος των Βρυξελλών, καθώς αυξάνεται η πίεση στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η απομάκρυνσή του δεν αποκλείεται να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ αν και ήταν γνωστό πως η αμερικανική πλευρά προτιμούσε ως συνομιλητή τον Ουμέροφ έναντι του Γέρμακ.
Τεκτονικός μετασχηματισμός στην αυλή Ζελένσκι
Η αποχώρηση του Αντρέι Γερμάκ από τη θέση του πανίσχυρου Προσωπάρχη του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποτελεί έναν τεκτονικό μετασχηματισμό για την Ουκρανία, ανοίγοντας το δρόμο για μια σφοδρή μάχη σχετικά με το πώς θα διοικείται η χώρα.
Με το παρατσούκλι «πράσινος καρδινάλιος» λόγω των στρατιωτικού τύπου ενδυμάτων που καθιέρωσε ο προϊστάμενός του, ο Γερμάκ— πρώην άγνωστος δικηγόρος και παραγωγός ταινιών χαμηλού προϋπολογισμού — ανέβηκε στην κορυφή της επιρροής ως κύριος σύμβουλος του Ζελένσκι και πολλοί τον θεωρούσαν σχεδόν ως συν-πρόεδρο.
Οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης θα χρησιμοποιήσουν την αποχώρησή του του λόγω ενός σκανδάλου διαφθοράς 100 εκατομμυρίων δολαρίων για να ενισχύσουν το αίτημά τους για κυβέρνηση εθνικής ενότητας στο Κίεβο, κάτι που ζητούν από τότε που η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρους κλίμακας εισβολή πριν σχεδόν τέσσερα χρόνια, και η αποχώρηση του Γερμάκ θα ενθαρρύνει αυτές τις φατρίες.
Υπάρχει λίγη αμφιβολία ότι ο Ζελένσκι θα λείψει από τον σκληρό πρώην δικηγόρο. Πολλοί Ουκρανοί σχολιαστές χαρακτήρισαν τον Γερμάκ ως τον παραγωγό στο κυβερνών δίδυμο — με τον πρώην κωμικό της τηλεόρασης που έγινε πρόεδρος να κρατά τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Τώρα ο Ζελένσκι θα μείνει χωρίς τον «παραγωγό» του καθώς προετοιμάζεται για δύσκολες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ σχετικά με το διχαστικό «σχέδιο ειρήνης» του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας και οι δυνάμεις του Κρεμλίνου προσπαθούν να εκμεταλλευτούν το πλεονέκτημά τους στα πεδία μάχης του Ντονμπάς.
Παρ’ όλα αυτά, η αποχώρηση του Γέρμακ δεν θα προκαλέσει μεγάλη θλίψη. Η μονοπώληση της εξουσίας από αυτόν είχε προκαλέσει αυξανόμενη κριτική και απογοήτευση, τόσο εντός Ουκρανίας όσο και από τους δυτικούς συμμάχους.
Μάλλον δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι πολιτικοί της ουκρανικής αντιπολίτευσης και πρώην αξιωματούχοι που είχαν συγκρουστεί με τον Γερμάκκαλωσόρισαν την είδηση της αποχώρησής του, λέγοντας ότι ελπίζουν πως θα σηματοδοτήσει μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο διακυβέρνησης του Ζελένσκι και μια μεταστροφή από το αυστηρά ελεγχόμενο στυλ διακυβέρνησης του.
«Δεν πίστευα ποτέ ότι θα φύγει», δήλωσε ένας πρώην ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί ώστε «να μην φανεί ότι χορεύει πάνω στον τάφο του Γερμάκ».
Οι επικριτές του Γερμάκ είχαν επίσης επισημάνει τις τελικά ακυρωμένες προσπάθειες του Ζελένσκι το καλοκαίρι να περιορίσει την ανεξαρτησία των ουκρανικών υπηρεσιών κατά της διαφθοράς — ένα βήμα που αρχικά αύξησε τους φόβους ότι η κυβέρνηση σφίγγει τον έλεγχο σε θεσμούς που προορίζονται να ελέγχουν την εξουσία του προέδρου.
Για την βουλευτή της αντιπολίτευσης Λέσια Βασίλενκο, η αποχώρηση του Γερμάκ «δείχνει ότι δεν υπάρχει ανοχή στη διαφθορά και ο πρόεδρος ακούει τις ανησυχίες του λαού». Άλλοι είπαν ότι η αποχώρησή του φέρνει έναν αέρα ανανέωσης.
Ωστόσο, μερικοί βουλευτές της αντιπολίτευσης αμφισβήτησαν αν ο Ζελένσκι θα εκμεταλλευτεί τη στιγμή για να προωθήσει πιο περιεκτική πολιτική.
Η πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Ιβάννα Κλίμπους–Τσίντσατζε δήλωσε στο POLITICO ότι παραμένει αβέβαιη αν το δράμα θα αλλάξει τον τρόπο διακυβέρνησης του Ζελένσκι. «Ακριβώς αυτό είναι το ερώτημα. Ο τρόπος διακυβέρνησης πρέπει να επιστρέψει στο Σύνταγμα. Το Κοινοβούλιο πρέπει να ανακτήσει την αρμοδιότητά του», είπε.
«Αυτό σημαίνει ότι ο πρόεδρος πρέπει να συμφωνήσει να μιλήσει με όλες τις φατρίες, πρέπει να επανεξετάσουμε τη σχέση στο κοινοβούλιο και να σχηματίσουμε μια πραγματική κυβέρνηση εθνικής ενότητας, η οποία θα λογοδοτεί στο κοινοβούλιο και όχι στο προεδρικό γραφείο», πρόσθεσε.
Η Ιουλίγια Μέντελ, Ουκρανή δημοσιογράφος και πρώην σύμβουλος του Ζελένσκι που έγινε επικριτής, δήλωσε στο POLITICO ότι η παραίτηση του Γέρμακ ήταν «μια απελπισμένη αντίδραση σε αφόρητη πίεση».
«Ο Ζελένσκι δεν είχε πραγματική εναλλακτική έτοιμη επειδή ποτέ δεν φανταζόταν ότι τα πράγματα θα φτάσουν τόσο μακριά. Αλλά η πίεση έγινε τόσο έντονη που κατέληξε στην απλούστερη επιλογή: ή αυτός ή ο Γερμάκ. Και ο Ζελένσκι επέλεξε τον εαυτό του», πρόσθεσε.
Ωστόσο, η Μέντελ διατηρεί κάποια αμφιβολία ότι τα πράγματα θα αλλάξουν ουσιαστικά. «Ο Γερμάκ ίσως παραμείνει απλώς ο αθέατος μαέστρος πίσω από τις κουρτίνες», προειδοποίησε.