Εξι προγράμματα προωθεί τελικά η Αθήνα για χρηματοδότηση με χαμηλότοκα δάνεια και ευνοϊκούς όρους από τον κανονισμό SAFE της Κομισιόν για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Αν και βάσει της λίστας του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, η οποία υπεβλήθη στην Κομισιόν στις 30 Νοεμβρίου, η Ελλάδα αιτούνταν δάνεια ύψους άνω των 2,9 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση 30 εξοπλιστικών προγραμμάτων, η Αθήνα, με νεότερη επιστολή της λίγο πριν από την εκπνοή του 2025, τροποποίησε εκ νέου τη λίστα, προτεραιοποιώντας εντέλει μόνο έξι προγράμματα του καταλόγου.
Το άθροισμα των έξι προγραμμάτων ξεπερνά κατά τι την αρχική κατανομή των 787 εκατ. ευρώ που είχε ανακοινώσει η Κομισιόν τον περασμένο Σεπτέμβριο και, σύμφωνα με πληροφορίες, φτάνει τα 815 εκατ. ευρώ. Στην Αθήνα επικρατεί η πεποίθηση ότι το επόμενο χρονικό διάστημα θα ανακοινωθεί και νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα (SAFE II) στο οποίο τα κράτη-μέλη θα μπορούν να υποβάλουν νέες προτάσεις. Προς το παρόν, όμως, η ελληνική πλευρά είναι προσανατολισμένη στην αναζήτηση συνεργασιών με άλλα κράτη, καθώς ορισμένα από τα προτεινόμενα προγράμματα αφορούν μόνο εθνικές προμήθειες.
Η νέα λίστα
Ο κατάλογος που υπέβαλε η Αθήνα στον κανονισμό SAFE περιλαμβάνει έξι προγράμματα:
- την ανάπτυξη/προμήθεια επικοινωνιακού δορυφόρου από κοινού με την Κύπρο και τη Νορβηγία,
- την απόκτηση μικροδορυφόρων με δυνατότητα συνθετικής απεικόνισης για την επιτήρηση του εδάφους με εταίρο την Πολωνία,
- την περαιτέρω ανάπτυξη των αντί-drone συστημάτων της ΕΑΒ (Κένταυρος και Υπερίων) από κοινού με τη Βουλγαρία και την Κύπρο
- και τρία προγράμματα για τα οποία, όμως, δεν έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από άλλη χώρα: την απόκτηση κρυπτοσυσκευών, συστημάτων ασύρματων επικοινωνιών και την ανάπτυξη μη επανδρωμένων συστημάτων.
Ο προϋπολογισμός για τα έξι προγράμματα της λίστας ανέρχεται σε 815 εκατ. ευρώ, ωστόσο, απομένει η έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τον κανονισμό SAFE, για κάθε πρόγραμμα απαιτείται ενδιαφέρον από τουλάχιστον δύο κράτη-μέλη και, αν πρόκειται για εθνική προμήθεια, όπως τα τρία τελευταία προγράμματα της ελληνικής λίστας, τότε ισχύουν πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Θα πρέπει, δηλαδή, να είναι αρκετά ώριμα προγράμματα, ώστε να μπορούν να συμβασιοποιηθούν μέχρι τις 30 Μαΐου 2026 και να περιλαμβάνουν συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Εξάλλου, το αυστηρό πλαίσιο του κανονισμού είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που οδήγησαν στην αφαίρεση μεγάλου αριθμού προγραμμάτων από τη λίστα που είχε υποβάλει η Αθήνα στα τέλη Νοεμβρίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τον επίτροπο Αμυνας, Αντριους Κουμπίλιους, 15 από τις 19 χώρες που κατέθεσαν αίτηση για δάνεια μέσω του κανονισμού SAFE έχουν συμπεριλάβει στα εθνικά τους σχέδια και την Ουκρανία. Η Ελλάδα και ακόμη τρεις, ωστόσο, δεν έχουν υποβάλει προτάσεις για κοινές προμήθειες με την Ουκρανία.
Το χρονικό
Η συμμετοχή της Ελλάδας στον κανονισμό SAFE δεν ήταν ανέφελη. Από την αρχική άρνηση, έγινε προσπάθεια ώστε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή να υποβληθεί μη δεσμευτική πρόταση στις 29 Ιουλίου 2025 ύψους 1,2 δισ. ευρώ.
Στην προσωρινή κατανομή, η Κομισιόν τοποθέτησε την Ελλάδα στη 18η από τις 19 θέσεις, προϋπολογίζοντας 787 εκατ. ευρώ. Στις 30 Νοεμβρίου η Αθήνα υπέβαλε δεσμευτική πρόταση προγραμμάτων, στην οποία ενέταξε προγράμματα που περιλαμβάνει ο εγκεκριμένος από το ΚΥΣΕΑ και τη Βουλή μακροπρόθεσμος προγραμματισμός αμυντικών εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) ύψους 2,95 δισ. ευρώ. Η Κομισιόν επανήλθε με επιστολή της προς την ελληνική πλευρά, με την οποία ζητούσε διευκρινίσεις σχετικά με το επενδυτικό σχέδιο της Αθήνας.
Τελικά, η Αθήνα υπέβαλε πρόταση για έξι προγράμματα στην πρώτη φάση του SAFE, με αρμόδιες πηγές να διευκρινίζουν στην «Κ» ότι το υπουργείο Εθνικής Αμυνας προετοιμάζεται ήδη για τη δεύτερη κατανομή (SAFE II) που θα ακολουθήσει σύντομα. Στις 31 Ιανουαρίου αναμένεται η έκδοση των εγκριτικών αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τα 19 εθνικά σχέδια, ενώ στις 30 Μαΐου προγραμματίζεται η υπογραφή των μνημονίων κατανόησης μεταξύ των κρατών-μελών για τις κοινές προμήθειες και τη σύναψη των δανειακών συμβάσεων.