Σε κατάσταση αυξημένης επαγρύπνησης βρίσκονται τόσο οι παράγοντες της αγοράς όσο και το οικονομικό επιτελείο, ενόψει των πιθανών συνεπειών που θα μπορούσε να έχει για την Ελλάδα ένας πόλεμος μεγάλης διάρκειας στο Ιράν και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή.
Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, «το καθοριστικό στοιχείο είναι η διάρκεια» της σύγκρουσης, καθώς αυτή θα κρίνει το εύρος και την ένταση των επιπτώσεων στην οικονομία.
Το «στρατηγείο» στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει στηθεί το κέντρο παρακολούθησης των εξελίξεων, με τα στελέχη να παρακολουθούν τις διεθνείς εξελίξεις λεπτό προς λεπτό και να αξιολογούν όλα τα πιθανά σενάρια για τα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη.
Προς το παρόν, η κατάσταση αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη ψυχραιμία, ωστόσο η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να παρέμβει όποτε και εφόσον απαιτηθεί, προκειμένου να στηρίξει όσους ενδεχομένως πληγούν.
Στο επίκεντρο οι τιμές της ενέργειας στο Eurogroup
Κομβικό ζήτημα παραμένουν οι τιμές της ενέργειας, γεγονός που εξηγεί γιατί, σύμφωνα με πληροφορίες, στο Eurogroup της Δευτέρας το θέμα του ενεργειακού κόστους αναμένεται να αναβαθμιστεί και να τεθεί στην κορυφή της ατζέντας. Υπενθυμίζεται ότι το ζήτημα περιλαμβανόταν ήδη στην ημερήσια διάταξη της διευρυμένης σύνθεσης με τη συμμετοχή της ΕΚΤ.
Παράλληλα, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι το θέμα θα απασχολήσει και το Euro Summit της 19ης Μαρτίου, ενώ δεν αποκλείεται να εξεταστούν ή ακόμη και να αποφασιστούν έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση των έντονων ανατιμήσεων σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, καθώς οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Πώς θα επηρέαζε την Ελλάδα ένα ενεργειακό «σοκ»
Για την ελληνική οικονομία, ένα ενδεχόμενο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναζωπύρωση του πληθωρισμού, μείωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και αύξηση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων, ιδίως σε τομείς όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.
Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, προβλέπονται τα εξής:
– Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σύγκριση με το βασικό σενάριο, το οποίο προβλέπει αύξηση 1% το 2026, ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
– Σε πραγματικούς όρους, οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω της πτώσης της εγχώριας ζήτησης, ωστόσο σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με αποτέλεσμα το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινωθεί κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
– Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
– Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9%, από πρόβλεψη 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Σημειώνεται ότι για να επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, θα πρέπει οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου να παραμείνουν στα επίπεδα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για έναν ολόκληρο χρόνο.
Πιθανές επιπτώσεις και στον τουρισμό
Η παρατεταμένη διάρκεια της σύγκρουσης ενδέχεται να προκαλέσει και παράπλευρες επιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και στον τουρισμό. Παρότι η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, σε περιόδους περιφερειακής έντασης οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται.
Η αβεβαιότητα επηρεάζει επίσης τις επενδύσεις, ενώ ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία. Την ίδια στιγμή, ανατιμήσεις σημειώνονται και στα λιπάσματα, με το πρόσθετο κόστος να μετακυλίεται στην αγροτική παραγωγή.
Έτοιμα τα μέτρα στήριξης
Όπως τόνισε και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία βρίσκονται σε ετοιμότητα για την ενεργοποίηση προληπτικών μέτρων, αλλά και παρεμβάσεων στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε πρώτο στάδιο, προβλέπονται εντατικοί έλεγχοι από την Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς, κυρίως στον τομέα των καυσίμων. Παράλληλα, θα υπάρχει συνεχής έλεγχος αποθεμάτων, τόσο σε ενεργειακά προϊόντα όσο και σε αγαθά πρώτης ανάγκης.
Εφόσον η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα 100 δολάρια ανά βαρέλι για έναν μήνα, θα ενεργοποιηθούν και οι στηρίξεις μέσω των pass.
Οι αντοχές της οικονομίας και το ευρωπαϊκό ενδεχόμενο
Συμπερασματικά, όπως επισημαίνουν αρμόδιοι παράγοντες, το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων για το 2027, ύψους 800–900 εκατ. ευρώ, δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά το κατά πόσο θα μπορέσει να εξασφαλιστεί ένα πρόσθετο πακέτο από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, σε περίπτωση που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή περιορίσει τα φορολογικά έσοδα.
Προς το παρόν, καταλήγουν τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, «υπάρχουν αντοχές σε εθνικό επίπεδο». Σε διαφορετική περίπτωση, «θα απαιτηθούν παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο».