Ένα σκληρό υπαρξιακό δίλημμα αντιμετωπίζει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς οι διεθνείς διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία δείχνουν να εισέρχονται στην τελική τους φάση, με επίκεντρο – σύμφωνα με την Corriere della sera – την παραχώρηση εδαφών στο Ντονμπάς και αντάλλαγμα την ανοικοδόμηση της χώρας και εγγυήσεις ασφαλείας από τη Δύση.
Η ειρηνευτική συμφωνία φαίνεται να υπάρχει στα χαρτιά, ωστόσο δεν έχει ακόμα υπογραφεί. Ο Ζελένσκι δίστασε μέχρι την τελευταία στιγμή να επιβεβαιώσει το ταξίδι του στο Νταβός, καθώς η εξέλιξη του πολέμου τον έχει φέρει, πλέον, αντιμέτωπο με ένα δραματικό ζήτημα συνείδησης: να αποδεχθεί την πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ, με τον κίνδυνο οι δεσμεύσεις του να αποδειχθούν κενές και να οδηγήσουν σε καταστροφή, ή να συνεχίσει έναν πόλεμο που έχει ήδη στοιχίσει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, πάνω από 100.000 ζωές και έχει επιβάλει απάνθρωπες συνθήκες σε εκατομμύρια Ουκρανούς.
Το ενδιαφέρον έχει μεταφερθεί, πλέον, στο Άμπου Ντάμπι μετά τη σειρά διαβουλεύσεων σε Νταβός και Μόσχα, εκεί που σήμερα και αύριο συναντώνται – για πρώτη φορά σε κοινό τραπέζι – αντιπροσωπείες των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Τέσσερα διαφορετικά έγγραφα
Στις βαλίτσες των διαπραγματευτών βρίσκονται τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά έγγραφα, τα οποία, θεωρητικά, συνθέτουν τη συμφωνία ειρήνης. Το πρώτο αποτελεί ένα γενικό κείμενο-«ομπρέλα» για ολόκληρο το πακέτο, όπως αποκάλυψε στην Corriere, ο πρωθυπουργός της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς. Ακολουθούν τρία κρίσιμα παραρτήματα. Το πιο επικίνδυνο πολιτικά για τον Ζελένσκι προβλέπει, στην ουσία, την παραχώρηση στη Ρωσία του τμήματος του Ντονμπάς και συγκεκριμένα του 20% της ελεύθερης ακόμη περιοχής του Ντονέτσκ, που διεκδικεί η Μόσχα.
Ο Πλένκοβιτς επισημαίνει ωστόσο ότι «είναι σημαντικό το έδαφος να μη δοθεί de iure», ώστε «να υπάρχει χώρος και χρόνος για επανεξέταση όσων είναι διαπραγματεύσιμα», αφήνοντας ανοιχτό ένα παράθυρο επιστροφής των εδαφών στο μέλλον, όταν ο Πούτιν δεν θα βρίσκεται πλέον στην εξουσία.
Τα κρίσιμα ανταλλάγματα
Για τον Ζελένσκι, η παραχώρηση αυτή μπορεί να αποδειχθεί μοιραία. Η ουκρανική κοινή γνώμη αντιδρά έντονα, ενώ η απώλεια των οχυρώσεων του Ντονέτσκ θα άφηνε εκτεθειμένο το μέτωπο σε νέες ρωσικές προελάσεις μέσω της ανοιχτής πεδιάδας προς το Ντνίπρο και από εκεί προς την Οδησσό. Ένα τέτοιο σενάριο θα σήμαινε, πρακτικά, το τέλος της ανεξάρτητης Ουκρανίας, καθώς η χώρα θα έχανε την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα και θα εξαρτιόταν από τη ρωσική συναίνεση για τις εξαγωγές της.
Για να αντισταθμίσουν τον τεράστιο αυτό κίνδυνο, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν δύο κρίσιμα ανταλλάγματα. Το ένα έγγραφο, που αποκάλυψε το Politico, περιγράφει ένα φιλόδοξο σχέδιο δημόσιων και ιδιωτικών χρηματοδοτήσεων ύψους 800 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική επανεκκίνηση της μεταπολεμικής Ουκρανίας, υπό την καθοδήγηση του επικεφαλής της BlackRock, Λάρι Φινκ. Το δεύτερο προβλέπει αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο, σε συνδυασμό με την αποστολή ευρωπαϊκών δυνάμεων στο ουκρανικό έδαφος.
Ουσιαστικά, ο Ζελένσκι καλείται να ανταλλάξει εδάφη με χρήματα και δυτικές εγγυήσεις άμυνας. «Είμαι αισιόδοξος. Μας έχει απομείνει μία μόνο ανοιχτή εκκρεμότητα – το Ντονέτσκ. Έχουμε συζητήσει πολλές εκδοχές, άρα είναι επιλύσιμο. Ο Ζελένσκι είναι διαθέσιμος», δήλωσε ο Γουίτκοφ.
Οι αμφιβολίες
Ωστόσο, τίποτα δεν έχει ακόμη κλείσει. Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξ Στουμπ αποκάλυψε ότι υπάρχει και ένα έγγραφο που αφορά τη «σειρά εφαρμογής» της συμφωνίας: πρώτα η παραχώρηση του Ντονέτσκ από την Ουκρανία, ενώ το σχέδιο ανοικοδόμησης των 800 δισ. δολαρίων παραμένει, προς το παρόν, μόνο στα χαρτιά, χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Παράλληλα, δεν είναι σαφές αν ο Πούτιν θα αποδεχθεί εγγυήσεις ασφαλείας που περιλαμβάνουν παρουσία στρατιωτών του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.