Υπουργική Απόφαση για την αποδοχή της εκδήλωσης ενδιαφέροντος, που υπέβαλε η εταιρεία Chevron Balkans Exploration B.V. κατόπιν των θετικών εισηγήσεων της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) Α.Ε., υπεγράφη από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου.
Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του υπουργείου, η εκδήλωση ενδιαφέροντος που υποβλήθηκε από την αμερικανική εταιρεία αφορά στην παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης («Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2»).
Θα ακολουθήσουν νέες Υπουργικές Αποφάσεις, με τις οποίες θα προσδιοριστούν οι ακριβείς συντεταγμένες και η προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού.
Η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη υλοποιεί με συνέπεια τις δεσμεύσεις της για μία Ελλάδα ενεργειακά ασφαλή, επενδυτικά ελκυστική και γεωστρατηγικά ισχυρή.
Τη παράταση ενός έτους, μέχρι τις 6 Απριλίου 2026, ενέκρινε στην ExxonMobil η ΕΔΕΥΕΠ για τη πρώτη φάση των ερευνών στο μπλοκ «Δυτικά της Κρήτης», προκειμένου να έχει περισσότερο χρόνο να ελέγξει τα ευρήματα των σεισμικών, ώστε να αποφασίσει τις επόμενες κινήσεις της.
Στη πράξη, και παρά τις πληροφορίες που ήθελαν την Exxon να επιστρέφει στο Δημόσιο το συγκεκριμένο μπλοκ, καθώς θεωρείται πιο δύσκολο και λιγότερο ελπιδοφόρο από εκείνο «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», όπως δείχνουν και οι αργές ταχύτητες με τις οποίες προχωρά το ερευνητικό πρόγραμμα, ο αμερικανικός κολοσσός επέλεξε τελικά να παραμείνει στο παιχνίδι των ελληνικών υδρογονανθράκων με δύο οικόπεδα.
Στη σχετική απόφαση της ΕΔΕΥΕΠ που αναρτήθηκε τη Παρασκευή στη Διαύγεια αναφέρεται ότι δίνεται η δυνατότητα στη «παράταση των προθεσμιών εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του Μισθωτή κατά 12 μήνες, ήτοι μέχρι και την 9η Απριλίου 2026, προκειμένου να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση του δυναμικού της συμβατικής περιοχής σε υδρογονάνθρακες βάσει των πιο πρόσφατων σεισμογραφικών δεδομένων, όπως αυτή περιγράφεται στην από 06.03.2025 (α.π. ΕΔΕΥΕΠ 27017/11.3.2025 ) επιστολή της εντολοδόχου εταιρείας».
Και συμπληρώνει η ΕΔΕΥΕΠ ότι στο σενάριο, που έως τις 9/4/2026, η εταιρεία αναλάβει την υποχρέωση της ελάχιστης δαπάνης για τη δεύτερη φάση του βασικού σταδίου των ερευνών, τότε θα ξεκινήσει και το επόμενο και τελικό στάδιο, εννοώντας αυτό που περιλαμβάνει την ερευνητική γεώτρηση.
Είναι η δεύτερη παράταση, μετά από εκείνη του Οκτώβρη 2024, διάρκειας 6 μηνών, που δίνεται στη παραχωρησιούχο κοινοπραξία ExxonMobil – Helleniq Energy για να ολοκληρώσει τη πρώτη φάση ερευνών στο συγκεκριμένο μπλοκ.
Το γεγονός ότι από τον Οκτώβρη του 2024, η Exxon είχε ανακοινώσει ότι στο άλλο οικόπεδο (ΝΔ της Κρήτης), ξεκινά το επόμενο στάδιο των ερευνών, αυτό της συλλογής τρισδιάστατων (3D) σεισμικών δεδομένων, είχε ενισχύσει την άποψη ότι η παραχώρηση αυτή είναι πιο ώριμη και είναι θέμα χρόνου, πιθανώς εντός του 2025, η λήψη της απόφασης για ερευνητική γεώτρηση.
Ο ανταγωνισμός Exxon – Chevron
Αν και δεν είναι σαφές το τι «ζύγισε» ο αμερικανικός όμιλος και αιτήθηκε παράταση – η ελληνική πλευρά του είχε ζητήσει για ευνόητους λόγους να παραμείνει και στα δύο μπλοκς – η κίνηση ενισχύει την εικόνα για τις ισχυρές ανταγωνιστικές συνθήκες που διαμορφώνονται στις ελληνικές θάλασσες.
Και σίγουρα είναι θετικό ότι το ελληνικό πρόγραμμα συνεχίζει με δύο αμερικανικούς κολοσσούς, που διαχειρίζονται μια συνολική έκταση κοντά στα 90.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η μεν Chevron με περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η δε, Exxon με σχεδόν 40.000 τ. χλμ.
Άνθρωποι κοντά στην υπόθεση των ελληνικών υδρογονανθράκων, επιχειρώντας να «διαβάσουν» την απόφαση της Exxon, σημειώνουν ότι είναι και θέμα γοήτρου για το νούμερο ένα παίκτη παγκοσμίως να έχει τις ίδιες πάνω – κάτω υπό διαχείριση εκτάσεις με τη Chevron σε μια χώρα που βρίσκεται στην πολλά ελπιδοφόρα περιοχή της Αν.Μεσογείου.
Σε διαφορετική περίπτωση, δηλαδή αν επέστρεφε στο Δημόσιο το μπλοκ «Δυτικά της Κρήτης», η Exxon θα έμενε στην Ελλάδα με 60% μικρότερη υπό διαχείριση επιφάνεια από το βασικό της ανταγωνιστή. Και σε μια συγκυρία όπου δεν έχει κάνει ακόμη ερευνητική γεώτρηση στο μπλοκ «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», άρα δεν γνωρίζει με βεβαιότητα ότι υπάρχει εκεί αξιοποιήσιμο κοίτασμα, δεν έχει λόγο να βιαστεί να εγκαταλείψει το οικόπεδο στα δυτικά.
Ειδικα όταν στο παιχνίδι της Αν.Μεσογείου, τώρα και της Κρήτης, έχει μπει για τα καλά η Chevron με δύο ελπιδοφόρα οικόπεδα, το ένα εκ των οποίων, το «Νότια της Κρήτης 1», εφάπτεται με το «Νοτιοδυτικά της Κρήτης» που κατέχει η Exxon.
Αλλωστε για ένα κολοσσό του δικού της μεγέθους, η παράταση ενός έτους για το πρώτο στάδιο ερευνών «Δυτικά της Κρήτης» δεν συνεπάγεται και κάποιο μεγάλο κόστος.
Στη Διαύγεια η απόφαση για τη Chevron
Αλλά πέραν των παραπάνω ερμηνειών, το αίτημα της Exxon, πέραν της σημασίας που επιδεικνύουν οι μεγάλοι για τη περιοχή, στέλνει και ένα σήμα στην ελληνική πλευρά να τρέξει τις διαδικασίες ώστε να εκμεταλλευθεί το θετικό μομέντουμ.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, πιθανότατα σήμερα, αναμένεται να αναρτηθεί στη Διαύγεια, η πρώτη από τις τρεις υπουργικές αποφάσεις που εκκρεμούν μετά την εκδήλωση ενδιαφέροντος από τη Chevron για τα δύο μπλοκς νότια της Κρήτης. Αφορά την επίσημη αποδοχή από το ΥΠΕΝ της εκδήλωσης ενδιαφέροντος απο τη Chevron και μάλλον θα έχει διαδικαστικό χαρακτήρα.
Εκκρεμούν δύο ακόμη αποφάσεις, μια για τις ακριβείς συντεταγμένες των δύο μπλοκς και τον τύπο της σύμβασης και φυσικά αυτή για την προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού, δηλαδή τη δημοσίευση του στην εφημερίδα των Ευρωπαικών Κοινοτήτων. Δεν αποκλείεται για να κερδηθεί χρόνος, οι δύο αυτές αποφάσεις να ενοποιηθούν σε μια.
Στην ίδια λογική, προκειμένου να μη χαθεί το μομέντουμ, ο διαγωνισμός μπορεί να αφορά και τις τρεις περιοχές ενδιαφέροντος της Chevron, δηλαδή «Νότια της Πελοποννήσου», «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», καθώς επίσης το «Μπλοκ Α2» (νότια της Πελοποννήσου), που ενδιαφέρει την Helleniq Energy Δηλαδή για να κερδηθεί χρόνος, να «παντρευτούν» σε μια μόνο προκήρυξη και οι τέσσερις νέες παραχωρήσεις για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στις ελληνικές θάλασσες, κατά το μοντέλο Μανιάτη (2014), όπου ο ίδιος διαγωνισμός αφορούσε 23 θαλάσσια και χερσαία οικόπεδα.