Η κυβέρνηση της Τουρκίας προωθεί νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο αναμένεται να κατατεθεί προς έγκριση στην τουρκική Εθνοσυνέλευση τον Ιούνιο του 2026. Το νομοσχέδιο στοχεύει στην επίσημη νομοθετική ενσωμάτωση των τουρκικών διεκδικήσεων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
- Νομική κατοχύρωση: Μετατρέπει το πολιτικό-στρατιωτικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε εσωτερικό δίκαιο της χώρας.
- Θαλάσσιες δικαιοδοσίες: Καθορίζει τα νομικά πρότυπα και τα σύνορα που θα εφαρμόζει μονομερώς η Άγκυρα στις θαλάσσιες ζώνες.
- Αμφισβήτηση κυριαρχίας: Επιχειρεί να δημιουργήσει νομικό υπόβαθρο για τη διεκδίκηση δικαιοδοσίας σε περιοχές του Αιγαίου και σε «γκρίζες ζώνες».
- Διεύρυνση εξουσιών: Δίνει το δικαίωμα στην τουρκική ηγεσία να προβάλλει επίσημα τον έλεγχο πάνω από αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές
Ο Υποναύαρχος Συνταξιούχος Δρ. Ντενίζ Κουτλούκ (Κεμαλιστής), ο οποίος παρευρέθηκε στη συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσε το Εθνικό Κέντρο Έρευνας για το Ναυτικό Δίκαιο (DEHUKAM) στις 12 Μαΐου, δήλωσε ότι η Τουρκία χρειάζεται ολοκληρωμένη εσωτερική νομοθεσία σχετικά με τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της και δήλωσε: «Εκτός από δύο επαναλαμβανόμενους Νόμους για τα Χωρικά Υδάτια, δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εσωτερική νομοθεσία που να καθοδηγεί τους επαγγελματίες. Καταβάλλονται προσπάθειες για την κάλυψη αυτού του κενού».
Ο Κουτλούκ τόνισε ότι πολυάριθμοι θεσμοί λειτουργούν σε τομείς όπως οι ζώνες θαλάσσιας κυριαρχίας, η υφαλοκρηπίδα και η αποκλειστική οικονομική ζώνη και δήλωσε ότι είναι απαραίτητος ένας νόμος-πλαίσιο που θα δημιουργηθεί με τη βούληση της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.
Ο Κουτλούκ δήλωσε: «Τα Τελωνεία, η Ναυτική Αστυνομία, το Λιμενικό Σώμα και το Ναυτικό συμμετέχουν στην επιχείρηση. Ήταν απαραίτητος ένας νόμος-πλαίσιο που να τους καθοδηγεί».
Ο Κουτλούκ υπενθύμισε ότι υπάρχουν κανονισμοί για την υφαλοκρηπίδα και την αποκλειστική οικονομική ζώνη στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά σημείωσε ότι δεν έχουν οριστικοποιηθεί όλες οι συμφωνίες οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Υπενθυμίζοντας τις συμφωνίες που έγιναν με την ΤΔΒΚ και τη Λιβύη, ο Κουτλούκ δήλωσε: «Το επόμενο βήμα πρέπει να είναι με τη Συρία. Μετά την ολοκλήρωσή τους, θα είναι η σειρά της Αιγύπτου».
Ο Κουτλούκ τόνισε ότι η απουσία συμφωνίας θαλάσσιας δικαιοδοσίας μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου έχει διευρύνει το περιθώριο ελιγμών της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης, δηλώνοντας: «Το πεδίο είναι πλέον ανοιχτό για την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση».
Ο Κουτλούκ τόνισε ότι το νομοσχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρότερες αναφορές στη Συνθήκη της Λωζάνης.
Ο Κουτλούκ, υπενθυμίζοντας ότι τα όρια των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο Πέλαγος χαράχθηκαν στα 3 μίλια με τη Συνθήκη της Λωζάνης, δήλωσε ότι η ρητή συμπερίληψή τους στο νόμο είναι σημαντική για την πολιτική και νομική συνέπεια της Τουρκίας.
Ο Κουτλούκ δήλωσε: «Πιστεύω ότι είναι απαραίτητο να τονιστεί το όριο των 3 μιλίων που καθορίστηκε στη Λωζάνη για το Αιγαίο Πέλαγος. Αυτό θα μείωνε τον αντίκτυπο των συζητήσεων που δημιούργησαν οι αποφάσεις των 6 μιλίων που ελήφθησαν το 1964 και το 1982».
Ο Kutluk επέκρινε επίσης την ένταξη της έννοιας της «συνεχούς ζώνης» στο προσχέδιο, δηλώνοντας ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες περιοχές έντασης στο Αιγαίο.
Ο Kutluk είπε: «Δεν μπορώ να δεχτώ την αναφορά μιας συνορεύουσας ζώνης. Αυτή η κατάσταση θα μπορούσε να πυροδοτήσει αμοιβαίες ενέργειες στο Αιγαίο και να οδηγήσει σε μείωση των δικαιωμάτων μας στην ανοιχτή θάλασσα».
Ο Kutluk σημείωσε επίσης την απουσία σαφών κανονισμών σχετικά με το καθεστώς διέλευσης στο προσχέδιο, δηλώνοντας ότι θα μπορούσε να θεσπιστεί μια σαφέστερη προσέγγιση στο πλαίσιο της Σύμβασης του Μοντρέ.
Ο Kutluk επεσήμανε ότι η χορήγηση στον Πρόεδρο της εξουσίας να κηρύσσει χωρικά ύδατα που υπερβαίνουν τα 6 μίλια σε ορισμένες περιοχές θα μπορούσε να έρχεται σε αντίθεση με τις υπάρχουσες πολιτικές και υπενθύμισε ότι η Τουρκία θεωρεί την επέκταση πέραν των 6 μιλίων στο Αιγαίο Πέλαγος ως «casus belli» εδώ και πολλά χρόνια.
Ο Κουτλούκ δήλωσε: «Θεωρούμε την υπέρβαση των 6 μιλίων στο Αιγαίο Πέλαγος αιτία πολέμου. Εάν, σε μια τέτοια περίπτωση, προκύψει η αντίληψη ότι «Εάν η Ελλάδα αυξήσει [τα χωρικά της ύδατα], θα αυξήσουμε και τα δικά μας», αυτό θα ήταν ένα θεμελιώδες λάθος».
Ο Κουτλούκ δήλωσε ότι η Ελλάδα θα αποκτούσε μεγαλύτερο πλεονέκτημα λόγω του αριθμού των νησιών στο Αιγαίο Πέλαγος, λέγοντας: «Για κάθε αύξηση μίας μονάδας στην επικράτειά μας, η Ελλάδα κερδίζει 23 μονάδες».
Ο Κουτλούκ δήλωσε ότι το προσχέδιο θα διαμορφωνόταν κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής διαδικασίας με συνεισφορές από πολιτικά κόμματα, εμπειρογνώμονες και το κοινό, προσθέτοντας: «Μοιάζει με μια πολύ επίπονη επιχείρηση».