Στον κόσμο υψηλού κινδύνου του διεθνούς εμπορίου όπλων, η Κίνα έχει αναδειχθεί ως σημαντικός παίκτης, τοποθετώντας τον εαυτό της ως μια προσιτή εναλλακτική λύση για τους δυτικούς προμηθευτές άμυνας. Ωστόσο, κάτω από την εικόνα των οικονομικά αποδοτικών στρατιωτικών λύσεων κρύβεται μια πραγματικότητα συστημικών ποιοτικών αποτυχιών που αφήνουν τα αγοραστικά έθνη με αναξιόπιστο εξοπλισμό, εξαντλημένους αμυντικούς προϋπολογισμούς και σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια. Η εμπειρία του Μπαγκλαντές χρησιμεύει ως προειδοποιητική ιστορία, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι χώρες που ασχολούνται με τις κινεζικές στρατιωτικές προμήθειες. Από την υπογραφή μιας συνολικής συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας με την Κίνα το 2002, το Μπαγκλαντές έχει μπλέξει βαθιά στο στρατιωτικό-βιομηχανικό δίκτυο του Πεκίνου, με σχεδόν το 86% των στρατιωτικών εισαγωγών του να προέρχονται από την Κίνα. Αυτή η αυξανόμενη εξάρτηση, ωστόσο, έχει μεγάλο κόστος, καθώς και οι τρεις κλάδοι των ενόπλων δυνάμεων του Μπαγκλαντές έχουν αναφέρει σημαντικά προβλήματα με τον κινεζικό εξοπλισμό.
Η εμπειρία του Ναυτικού του Μπαγκλαντές αποτελεί παράδειγμα της συνεχιζόμενης κρίσης ποιότητας. Δύο φρεγάτες κινεζικής κατασκευής, BNS Umar Farooq και BNS Abu Ubaidah, έφτασαν στο λιμάνι Mongla το 2020 με πολλαπλά ελαττώματα, συμπεριλαμβανομένων μη λειτουργικών συστημάτων ραντάρ πλοήγησης και πυροβόλων όπλων. Αντί να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις της εγγύησης, οι Κινέζοι προμηθευτές ζήτησαν πρόσθετες πληρωμές για επισκευές, μετατρέποντας αυτό που φαινόταν σαν ευκαιριακή αγορά σε οικονομικά βάρη. Ομοίως, το σύστημα C704 που είναι εγκατεστημένο στο πολεμικό πλοίο BNS Nirmul ανέπτυξε προβλήματα, με τους Κινέζους προμηθευτές να συμφωνούν να αναβαθμίσουν το σύστημα με επιπλέον κόστος μόνο μετά από επανειλημμένες καταγγελίες. Στο ίσως το πιο κραυγαλέο παράδειγμα των πρακτικών επιθετικών πωλήσεων άμυνας της Κίνας, το Πεκίνο πούλησε δύο ανακαινισμένα υποβρύχια κλάσης Ming στο Μπαγκλαντές για λίγο περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια το καθένα. Αυτό που αρχικά φαινόταν να ήταν μια σημαντική έκπτωση αποκαλύφθηκε αργότερα ότι ήταν μια εξαπάτηση όταν η Ντάκα ανακάλυψε ότι τα υποβρύχια ήταν απαρχαιωμένα, αφού είχαν ξεπεράσει εδώ και καιρό τη χρησιμότητά τους. Τα επανειλημμένα αιτήματα προς το Πεκίνο για βοήθεια έμειναν αναπάντητα, αφήνοντας το Μπαγκλαντές με ακριβά υποβρύχια κειμήλια αντί για λειτουργικά στρατιωτικά μέσα.
Η Πολεμική Αεροπορία του Μπαγκλαντές (BAF) έχει αντιμετωπίσει παρόμοιες απογοητεύσεις. Μετά την προμήθεια εννέα αεροσκαφών K-8W το 2014-15, ένα χάθηκε σε μια τραγική συντριβή κοντά στο αεροδρόμιο Jassore τον Ιούλιο του 2018. Η BAF παρήγγειλε επτά επιπλέον αεροσκάφη K-8W, αλλά δύο ανέπτυξαν προβλήματα σχεδόν αμέσως μετά την παράδοση τον Οκτώβριο του 2020. Ακόμη περισσότερο, η BAF δυσκολεύτηκε να εκτοξεύσει πυρομαχικά από οποιοδήποτε στρατιωτικό αεροσκάφος. Ακόμη και βασικά εκπαιδευτικά αεροσκάφη, όπως το Diamond DA-40, που προμηθεύτηκε από την Κίνα, έφτασαν με επιχειρησιακά εμπόδια σε διάφορα συστήματα ελέγχου. Ο στρατός δεν τα πήγε καλύτερα. Τα κινεζικής κατασκευής άρματα μάχης MBT-2000 που αγοράστηκαν από τον στρατό του Μπαγκλαντές μαστίζονται από ελλείψεις ανταλλακτικών, γεγονός που τα καθιστά αναξιόπιστα σε σενάρια μάχης. Το 2022, ο Στρατός του Μπαγκλαντές εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την προμήθεια πυρομαχικών αρμάτων μάχης από την China North Industries Corporation (Norinco), απορρίπτοντάς τα ως μη δοκιμασμένα. Οι μονάδες Multi Launch Rocket System (MLRS) που παρέχονται από την Κίνα ήταν τόσο προβληματικές που το Μπαγκλαντές σχεδιάζει να τις αντικαταστήσει με εναλλακτικές τουρκικής κατασκευής.
Αυτό το μοτίβο ποιοτικών αστοχιών δεν είναι μοναδικό στο Μπαγκλαντές. Χώρες όπως η Νιγηρία, η Μιανμάρ και το Πακιστάν αναφέρουν παρόμοια προβλήματα με τον κινεζικό στρατιωτικό εξοπλισμό. Ο στρατός της Νιγηρίας, για παράδειγμα, αντιμετώπισε πολλά τεχνικά προβλήματα με τα κινεζικής κατασκευής αεροσκάφη F-7 που παραδόθηκαν από το 2009, με πολλά να χάθηκαν σε συντριβές. Μέχρι το 2020, επτά από τα εναπομείναντα αεροσκάφη έπρεπε να σταλούν πίσω στην Κίνα για εκτεταμένες επισκευές. Η Μιανμάρ διαπίστωσε ότι τα ραντάρ κινεζικής κατασκευής στο αεροσκάφος JF-17 δεν είχαν ακρίβεια και περιορισμένες δυνατότητες, όπως η αδυναμία εμπλοκής με πυραύλους εκτός οπτικού βεληνεκούς ή αναχαίτισης αεροπορικών απειλών. Το Πακιστάν, παρά το γεγονός ότι είναι ο μεγαλύτερος πελάτης όπλων της Κίνας, έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τις φρεγάτες F-22P κινεζικής παραγωγής, αναφέροντας τεχνικά προβλήματα, υποβάθμιση του κινητήρα και κακή συνολική απόδοση. Το πυραυλικό σύστημα FM90 (N) που αγόρασε το Πακιστάν υπέφερε από ελαττωματικό σύστημα αισθητήρα υπερύθρων, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κλειδώσει σε στόχους. Οι ελαττωματικοί αισθητήρες IR17 έπρεπε να απορριφθούν εντελώς – ένα δαπανηρό και επικίνδυνο αποτέλεσμα για ένα κρίσιμο αμυντικό σύστημα.
Η στρατηγική της Κίνας στις στρατιωτικές εξαγωγές γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρη: προσέλκυσε πελάτες με χαμηλές τιμές και χρηματοδότηση, ενώ συγκαλύπτει το κρυφό κόστος που προκύπτει όταν ο εξοπλισμός δυσλειτουργεί. Αυτά τα κόστη εκτείνονται πέρα από τα οικονομικά βάρη. Πολλά από τα κράτη-αποδέκτες δεν διαθέτουν προσωπικό με την τεχνογνωσία για την επίλυση προβλημάτων με τον κινεζικό εξοπλισμό και αγωνίζονται να αγοράσουν ανταλλακτικά. Η τεχνολογική ασυμβατότητα του κινεζικού στρατιωτικού εξοπλισμού εντείνει αυτές τις προκλήσεις, δημιουργώντας εξάρτηση, παρέχοντας ταυτόχρονα υποτυπώδεις δυνατότητες. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι οι Κινέζοι προμηθευτές έχουν δείξει μικρή ευθύνη για τη συντήρηση ή την επισκευή, αναγκάζοντας ορισμένες χώρες να αναζητήσουν βοήθεια από τρίτους.
Η Κίνα στοχεύει κυρίως αναπτυσσόμενες χώρες στη Νότια Ασία και την Αφρική, προσφέροντας συμφωνίες όπλων με λίγα πολιτικά ενδεχόμενα. Τα έθνη που ανησυχούν για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την οικονομική τους αξιοπιστία ή τη σταθερότητα του καθεστώτος μπορεί να αποκλείονται από τους δυτικούς προμηθευτές όπλων, αλλά η Κίνα παρουσιάζεται ως αξιόπιστη εναλλακτική λύση. Το Πεκίνο έχει τοποθετηθεί ως βασικός παίκτης στην αγορά «όπλων αξίας», πουλώντας ελαφρά εκπαιδευτικά αεροσκάφη, μαχητικά αεροσκάφη, τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού και μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα που πληρούν ελάχιστα κριτήρια λειτουργικότητας για χώρες που συμμετέχουν σε αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις ή πολεμούν ομάδες ανταρτών. Ωστόσο, η φήμη για την κατώτερη ποιότητα έχει αρχίσει να πλησιάζει την Κίνα. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης, οι εξαγωγές όπλων της Κίνας μειώθηκαν κατά 23% από το 2013–17 έως το 2018–22.
Αυτή η πτώση συνεχίστηκε, με τις κινεζικές εξαγωγές όπλων να μειώνονται κατά 5,3% κατά την περίοδο 2019-23 σε σύγκριση με το 2014-18. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες σημείωσαν αύξηση 17% στις εξαγωγές όπλων κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, ενώ η Γαλλία σημείωσε αξιοσημείωτη ανάπτυξη 47%. Η πτώση της Κίνας στην αγορά εξαγωγών όπλων αποκαλύπτει μια θεμελιώδη αδυναμία στο στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα της: μια έμφαση στη διαχείριση αντίληψης και όχι στην αποτελεσματικότητα δοκιμασμένη στο πεδίο της μάχης. Το στρατιωτικό-βιομηχανικό συγκρότημα της Κίνας παράγει προηγμένα οπλικά συστήματα με σχολαστικά ενορχηστρωμένα αποκαλυπτήρια, αλλά η απόδοσή τους σπάνια ταιριάζει με την προπαγάνδα. Η χώρα παραμένει εξαρτημένη από τη Ρωσία για όπλα υψηλής τεχνολογίας, αντιπροσωπεύοντας το 21% των εξαγωγών όπλων της Ρωσίας. Οι οκτώ κινεζικές εταιρείες στη λίστα του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών Ειρήνης της Στοκχόλμης με τους 100 κορυφαίους παραγωγούς όπλων απέφεραν 108 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από όπλα, δίνοντάς τους το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο πίσω από τις αμερικανικές εταιρείες, ωστόσο τα προϊόντα τους συνεχίζουν να απογοητεύουν στην παγκόσμια σκηνή.
Καθώς περισσότερα έθνη βιώνουν την απογοήτευση της αντιμετώπισης του ελαττωματικού κινεζικού στρατιωτικού εξοπλισμού και των επαχθών επακόλουθων, η στρατηγική του Πεκίνου να πλημμυρίζει μικρότερα έθνη με υποτυπώδη όπλα μπορεί να αγγίζει τα όριά της. Χώρες όπως το Μπαγκλαντές επιδιώκουν όλο και περισσότερο να διαφοροποιήσουν τις αμυντικές προμήθειες τους, στρέφοντας σε προμηθευτές από την Ινδία, την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά το υψηλότερο αρχικό κόστος. (Ankit K – Institute – Επίκουρος Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Εθνικής Άμυνας