Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης–geopolitico
Δύο χρόνια μετά τη φονική επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ, ο Ισραηλινός αναλυτής Shay Gal μιλά στο SigmaLive (Β’ Μέρος της συνέντευξής του) για τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή, τη στρατηγική σύγκλιση Κύπρου–Ισραήλ και τον ρόλο της Τουρκίας στο αναδυόμενο περιφερειακό σκηνικό.
Ο Gal παρομοιάζει την 7η Οκτωβρίου 2023, ημέρα της πολύνεκρης επίθεσης της Χαμάς, με την τουρκική εισβολή της 20ης Ιουλίου 1974, την οποία αποκαλεί «την 7η Οκτωβρίου της Κύπρου». Όπως εξηγεί, και στις δύο περιπτώσεις «θύματα και θύτες αντιστράφηκαν στη ρητορική της προπαγάνδας», ενώ το έγκλημα επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί ως “πράξη σωτηρίας”.
«Η 7η Οκτωβρίου του Ισραήλ και η 7η Οκτωβρίου της Κύπρου»
«Στις 7 Οκτωβρίου 2023 ξυπνήσαμε μέσα στην κόλαση», λέει. «Εκατοντάδες τρομοκράτες εισέβαλαν στα σύνορα, σφαγιάζοντας οικογένειες, βιάζοντας γυναίκες και απαγάγοντας βρέφη κι ηλικιωμένους. Ήταν η σκοτεινότερη μέρα του εβραϊκού λαού μετά το Ολοκαύτωμα – όχι μάχη, αλλά προμελετημένο έγκλημα εξόντωσης».
Δύο χρόνια μετά, όπως σημειώνει, το Ισραήλ ανέκτησε τη στρατηγική του πρωτοβουλία: εξουδετέρωσε τον Ισμαήλ Χανίγια στην Τεχεράνη, τον Χασάν Νασράλα στο Λίβανο και αποδυνάμωσε την Χεζμπολάχ και τους Χούθι, ενώ το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δέχθηκε καθοριστικό πλήγμα. «Το μήνυμα ήταν σαφές», τόνισε: «Όσοι σχεδίασαν την 7η Οκτωβρίου έμαθαν ότι το Ισραήλ όχι μόνο δικαιούται να αμυνθεί, αλλά έχει και τη δύναμη να το κάνει».
Αναφερόμενος στην Κύπρο, ο Gal επισήμανε πως η εισβολή του 1974 ήταν «μια προμελετημένη τραγωδία που παρουσιάστηκε ως πρόληψη γενοκτονίας». Τη συγκρίνει με τη ρητορική της Χαμάς, λέγοντας πως «να αποκαλείς τη σφαγή και τον βιασμό ανθρωπιστική πράξη είναι το ίδιο με το να χαρακτηρίζεις την 7η Οκτωβρίου ανθρωπιστική αποστολή».
«Η κατοχή δεν είναι παρελθόν – είναι διαρκές έγκλημα»
Ο Ισραηλινός αναλυτής αναφέρθηκε με συγκίνηση στην πρόσφατη δήλωση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη από το βήμα του ΟΗΕ, ότι «η κατοχή δεν είναι υπόθεση του παρελθόντος αλλά διαρκές έγκλημα». «Η Κύπρος», είπε, «ούτε παραιτείται ούτε υποκύπτει – κι αυτό είναι μάθημα αντοχής για όλους μας».
Καταγγέλλει δε την προσπάθεια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να εμφανιστεί ως υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων: «Η Τουρκία που εξόντωσε Αρμένιους, Ποντίους και Ασσυρίους, που κατέχει την Κύπρο και φιλοξενεί ηγέτες της Χαμάς στην Άγκυρα, δεν μπορεί να μιλά για γενοκτονία».
«Η Κύπρος έχει ασπίδα τη Λισαβόνα, όχι το ΝΑΤΟ»
Σχολιάζοντας τη δομή της δυτικής ασφάλειας, ο Gal διαχωρίζει καθαρά το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ από το Άρθρο 42(7) της Συνθήκης της Λισαβόνας. «Το Άρθρο 5 είναι πολιτική δήλωση, όχι νομική υποχρέωση. Η Λισαβόνα είναι νόμος», υπογραμμίζει. «Η Κύπρος είναι πλήρες μέλος της Ε.Ε. και η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας είναι δεσμευτική για 27 κράτη. Αν δεχθεί επίθεση, οι εταίροι της υποχρεούνται να τη στηρίξουν».
Παράλληλα, καταγγέλλει την προσπάθεια επαναπροσέγγισης της Άγκυρας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ, προειδοποιώντας ότι η επανένταξη της Τουρκίας στο δυτικό οπλικό σύστημα είναι «ιστορικό λάθος» και «επανάληψη του Μονάχου του 1938». «Τα F-35 που σήμερα σχεδιάζεται να δοθούν στην Άγκυρα αύριο μπορεί να στραφούν κατά της Κύπρου, της Ελλάδας ή του Ισραήλ», προειδοποιεί.
«Το Μόναχο του Ποτόμακ – η κατευναστική παγίδα»
Αναφερόμενος στη συνάντηση του Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο Shay Gal τη χαρακτήρισε «δοκιμασία και όχι διπλωματική συνάντηση». «Ο Ερντογάν αναζητούσε νομιμοποίηση, όχι διάλογο», είπε, προειδοποιώντας ότι «η κατευναστική πολιτική οδηγεί πάντα στην τραγωδία».
Κατά τον ίδιο, «η πώληση όπλων σε ένα καθεστώς που κατέχει ευρωπαϊκό έδαφος, φιλοξενεί τη Χαμάς και ενισχύει τους Χούθι είναι πράξη αφέλειας και όχι στρατηγικής». Η σύγκριση του με το Μόναχο του 1938 είναι σαφής: «Όπως τότε ο κατευνασμός γέννησε τον πόλεμο, έτσι σήμερα ο κατευνασμός της Άγκυρας θα πληρωθεί στη Μεσόγειο».
«Η Κατοχή είναι το εμπόδιο του μέλλοντος»
Ο Gal υπογραμμίζει ότι η Τουρκία δεν μπορεί να είναι μέρος της λύσης όσο παραμένει δύναμη κατοχής και αποσταθεροποίησης. «Η Κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου δεν είναι τετελεσμένο – είναι διαρκές έγκλημα. Η λήξη της δεν είναι προϋπόθεση της ειρήνης αλλά η αφετηρία της», σημειώνει.
Κλείνοντας, προειδοποιεί ότι η Δύση δεν πρέπει να επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος:
«Η Κύπρος δεν θα γίνει η Τσεχοσλοβακία του 2025 και η Ελλάδα με το Ισραήλ δεν θα γίνουν η Πολωνία του 1939. Ο κατευνασμός δεν φέρει σταθερότητα – φέρει καταστροφή».
Η συνέντευξη του Shay Gal έρχεται σε μια περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος ξαναχαράζει τις ισορροπίες ισχύος, με την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ να οικοδομούν ένα νέο πλαίσιο αποτροπής απέναντι στην τουρκική αναθεωρητικότητα και τον ανατολικό αναθεωρητισμό εν γένει.