Νέες γεωπολιτικές εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η προωθούμενη τουρκική νομοθεσία για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα του ισραηλινού οικονομικού μέσου Globes, η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις αναθεωρητικές της διεκδικήσεις σε θεσμικό εργαλείο πίεσης απέναντι σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector, που σχεδιάζεται να ενώσει ηλεκτρικά την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Πρόκειται για έργο στρατηγικής σημασίας, καθώς θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και θα βγάλει το Ισραήλ από τη σημερινή ενεργειακή του απομόνωση.
Το Globes αναφέρεται στην επόμενη κίνηση της Τουρκίας, η οποία ετοιμάζεται να προχωρήσει τον επόμενο μήνα στην ψήφιση νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ο οποίος βασίζεται στη διεκδίκηση εκτεταμένων θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Το σχέδιο αυτό αμφισβητεί ευθέως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά εμπόδια σε ενεργειακά έργα, υποθαλάσσια ηλεκτρικά καλώδια και τηλεπικοινωνιακές υποδομές.
Το ισραηλινό μέσο υπενθυμίζει ότι η Τουρκία έχει ήδη παρέμβει στην πορεία του έργου, αναφερόμενο στο περιστατικό με το ιταλικό πλοίο NG Worker στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, όπου σημειώθηκαν τουρκικές απειλές κατά εργασιών που συνδέονται με την πόντιση καλωδίων.
Ο Δρ. Χάι Εϊτάν Κοέν Γιαναροτσάκ, ειδικός σε θέματα Τουρκίας στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και στο Jerusalem Institute for Strategic Studies, επισημαίνει ότι η Άγκυρα αντιμετωπίζει τη συνεργασία Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ ως απειλή για την ασφάλειά της.
Όπως αναφέρει, η Τουρκία επιχειρεί μέσω της νέας νομοθεσίας να καθορίσει μονομερώς τα θαλάσσια όρια της «Γαλάζιας Πατρίδας» και να χρησιμοποιήσει το ζήτημα ως πιθανή αφορμή σύγκρουσης με την Ελλάδα.
«Η τοποθέτηση καλωδίων ή άλλων υποθαλάσσιων υποδομών θεωρείται από την τουρκική πλευρά παραβίαση της κυριαρχίας της “Γαλάζιας Πατρίδας”», σημειώνει, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παρά τις τουρκικές αντιδράσεις, το Ισραήλ θεωρεί ζωτικής σημασίας την ολοκλήρωση του έργου. Η ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο και την Ελλάδα θα προσφέρει σημαντική ενεργειακή ασφάλεια, ειδικά σε περιόδους κρίσης, πολεμικών απειλών ή επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές.
Ανώτερος Έλληνας αξιωματούχος, μιλώντας στο Globes, ανέφερε ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιθυμούν να προχωρήσει το έργο, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία ως παράγοντα που αγνοεί το διεθνές δίκαιο και τα δικαιώματα των γειτονικών κρατών.
«Βρισκόμαστε σε ένα νέο κεφάλαιο του ίδιου προβλήματος με τη “Γαλάζια Πατρίδα”», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το δυσκολότερο τμήμα του έργου θεωρείται η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου, ακριβώς λόγω των τουρκικών αντιδράσεων και της προσπάθειας της Άγκυρας να επιβάλει στην πράξη τις δικές της θαλάσσιες αξιώσεις.
Σε οικονομικό επίπεδο, η επένδυση για τη σύνδεση Κύπρου και Ελλάδας εκτιμάται στα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, με περίπου το 35% να καλύπτεται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Το υπόλοιπο ποσό αναμένεται να καλυφθεί κυρίως από την Κύπρο και την Ελλάδα, ενώ διεθνή επενδυτικά ταμεία και ενεργειακές εταιρείες εξετάζουν συμμετοχή στο έργο.
Σύμφωνα με το Globes, το Υπουργείο Ενέργειας του Ισραήλ αναφέρει ότι το έργο βρίσκεται στο τελικό στάδιο της ανάλυσης κόστους-οφέλους, μετά την οποία θα ολοκληρωθεί και η διαδικασία κατανομής του κόστους μεταξύ των χωρών.
Οι εταίροι εργάζονται για την επιτάχυνση της διασύνδεσης, ωστόσο πρόκειται για ένα εξαιρετικά σύνθετο έργο, που θα απαιτήσει αρκετά χρόνια μέχρι την ολοκλήρωσή του.
Η ουσία, όμως, είναι πολιτική και στρατηγική. Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από δόγμα και χάρτη προπαγάνδας σε εργαλείο παρεμπόδισης πραγματικών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο. Και το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ εξελίσσεται πλέον σε δοκιμασία ισχύος, αποφασιστικότητας και κυριαρχικών δικαιωμάτων.