Η Τουρκία αναμένεται να καταθέσει το νομοσχέδιο που θα εντάσσει τη «Γαλάζια Πατρίδα» στο εσωτερικό δίκαιο της χώρας.
Πληροφορίες από πηγές του AKP αναφέρουν ότι το αυτοτελές νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση μετά το Μπαϊράμι, το οποίο ολοκληρώνεται στις 31 Μαΐου.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην προσπάθεια της Άγκυρας που εμφανίζεται έτοιμη να περάσει από τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε θεσμική κατοχύρωση μέσω νόμου.
Η Τουρκία παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως προσπάθεια «νομικής προστασίας» των δικαιωμάτων και συμφερόντων της χώρας στις θαλάσσιες ζώνες της. Όμως, η Αθήνα παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις τουρκικές ενέργειες, καθώς η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι μια ουδέτερη νομική έννοια, αλλά ένα αναθεωρητικό δόγμα που συνδέεται ευθέως με τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό είναι το σχέδιο της Τουρκίας
Διαρροές από το AKP αναφέρουν πως το νομοσχέδιο θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο πλαίσιο ζητήματα που σήμερα είτε ρυθμίζονται από διαφορετικές νομοθεσίες είτε, κατά την τουρκική προσέγγιση, βρίσκονται σε νομικό κενό.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται:
η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη,
η υφαλοκρηπίδα,
τα όρια των θαλάσσιων ζωνών,
τα διεθνή ύδατα,
καθώς και το καθεστώς νησιών, νησίδων και βραχονησίδων που η Τουρκία χαρακτηρίζει «γκρίζες ζώνες».
Η Τουρκία επιμένει ότι με τον «Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας» θα καθοριστούν τα νομικά πρότυπα που θα εφαρμόζει η Τουρκία στις θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί δικής της δικαιοδοσίας.
Πρακτικά, μια τέτοια κίνηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο εσωτερικής νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων, ιδιαίτερα στο Αιγαίο.
Στο μικροσκόπιο οι «γκρίζες ζώνες»
Σημαντική θεωρείται και η αναφορά στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες», δηλαδή σε νησιά, νησίδες και βραχονησίδες των οποίων το καθεστώς επιχειρεί κατά διαστήματα να αμφισβητήσει η Τουρκία.
Οι τουρκικές πηγές επιμένουν ότι το καθεστώς αυτών των γεωγραφικών σχηματισμών θα εξεταστεί στο πλαίσιο των αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Όμως, η Αθήνα αντιμετωπίζει με δυσπιστία τέτοιες διατυπώσεις, καθώς η Άγκυρα έχει μακρά ιστορία επιλεκτικής επίκλησης του διεθνούς δικαίου, ειδικά σε όσον αφορά το Αιγαίο.
Η ένταξη των «γκρίζων ζωνών» σε ένα νομοθέτημα για τη «Γαλάζια Πατρίδα» χαρακτηρίζεται κίνηση υψηλού συμβολισμού. Δεν σχετίζεται μόνο με την εσωτερική τουρκική νομοθεσία, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει πολιτικό και νομικό αφήγημα, το οποίο θα μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί διπλωματικά και επιχειρησιακά.
Πού το πάει η Άγκυρα
Η Τουρκία κινείται σε τρία επίπεδα με τη νομοθετική πρωτοβουλία για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Αρχικά, στο εσωτερικό ακροατήριο, η τουρκική κυβέρνηση εμφανίζεται ως δύναμη που υπερασπίζεται τα «θαλάσσια σύνορα» και τα συμφέροντα της Άγκυρας.
Έπειτα, σε διπλωματικό επίπεδο, η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει ένα θεσμικό αφήγημα αναφορικά με τις αξιώσεις της, ώστε να εμφανίζει τις μονομερείς διεκδικήσεις της ως δήθεν οργανωμένο νομικό πλαίσιο.
Τέλος, στο επιχειρησιακό πεδίο, μία τέτοια νομοθετική πρωτοβουλία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως βάση για μελλοντικές κινήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως NAVTEX, άδειες, έρευνες, παρενοχλήσεις ή αμφισβητήσεις δραστηριοτήτων τρίτων και ελληνικών φορέων.
Στο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» θα υπάρχει το casus belli. «Αν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο, τότε για την Τουρκία θα είναι αιτία πολέμου. Ο νόμος θα δίνει υπερεξουσίες στον Τούρκο πρόεδρο ο οποίος θα μπορεί να επεκτείνει τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας εκεί που κρίνει απαραίτητο, πάνω από τα 6 μίλια. Θα είναι κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο πάνω από 6 μίλια, δεν νομίζουμε να υπάρχει κάποια κίνηση προς το Αιγαίο», «η Γαλάζια Πατρίδα» για την Τουρκία είναι όπου μπορεί να φτάσει ένα τουρκικό πλοίο.
Από την πλευρά της η Άγκυρα επιχειρεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, λέγοντας ότι το νομοσχέδιο δεν αποσκοπεί στο να δημιουργήσει εντάσεις με την Ελλάδα.
Ο Γιουτζέλ Ατζέρ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Dehukam, του κέντρου κατάρτισε τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό της Τουρκίας, περιέγραψε τι περιλαμβάνει το νομοσχέδιο:
«Ο νόμος αυτός, παρέχει στον πρόεδρό μας την εξουσία να κηρύξει ευρύτερα χωρικά ύδατα σε περιοχές όπου απαιτείται η εφαρμογή χωρικών υδάτων ευρύτερων των 6 μιλίων, πέραν των 6 μιλίων, ιδίως βάσει των αρχών της ευθυδικίας και της ανάγκης προστασίας των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της Τουρκίας. Ωστόσο δεν πρόκειται να γίνει ποτέ αποδεκτή η ύπαρξη χωρικών υδάτων πέραν των 6 μιλίων στο Αιγαίο, ενώ εξακολουθεί να ισχύει πλήρως η απόφαση (σ.σ. casus belli) που έλαβε το 1995 το Κοινοβούλιό μας, το ιερό Κοινοβούλιό μας, με την οποία παραχωρήθηκαν στην κυβέρνηση όλες οι απαραίτητες εξουσίες για την αποτροπή τέτοιων τετελεσμένων».
Όπως ισχυρίστηκε, «ο βασικός σκοπός της κατάρτισης αυτού του νομοσχεδίου, δεν είναι σίγουρα να προκληθεί ένα νέο πρόβλημα με την Ελλάδα σε αυτό το θέμα. Τα τελευταία τρία χρόνια καταβλήθηκαν προσπάθειες για την ενίσχυση των σχέσεων με την Ελλάδα και την επίλυση των προβλημάτων στο Αιγαίο μέσω του διαλόγου. Πιστεύω ότι δεν θα συμβεί και δεν πρέπει αν συμβεί καμία ένταση. Η Ελλάδα γνωρίζει ήδη τη στάση της Τουρκίας. Στο Ιόνιο Πέλαγος, στην πλευρά της Ιταλίας έχει ήδη κηρύξει (η Ελλάδα) τα 12 μίλια, αλλά στο Αιγαίο δεν το έκαναν λόγω των αντιρρήσεων της Τουρκίας. Δεν πρέπει να το κάνουν, στο πλαίσιο της προστασίας των δικαιωμάτων συμφερόντων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο. Υποθέτω ότι μετά από αυτόν τον νόμο, η Ελλάδα δεν πρέπει να υιοθετήσει διαφορετική στάση απέναντι στην Τουρκία και ότι δεν θα το κάνει».