Ακόμα μία «δοκιμασία» για την Εθνική Ελληνική Μειονότητα στην Αλβανία συνιστά η προγραμματισμένη απογραφή πληθυσμού στη γειτονική χώρα τον Οκτώβριο. Από τα μεγέθη (πληθάριθμοι) που θα προκύψουν θα κριθούν πολιτικές του καθεστώτος απέναντι στις μειονοτικές ομάδες στην Αλβανία, καθώς συνεχίζεται η συρρίκνωση του ελληνικού στοιχείου με τις πολιτικές Ράμα αλλά και με την παντελή έλλειψη στρατηγικής του ελληνικού κράτους για τους αδελφούς Ελληνες της Β. Ηπείρου.
Παράλληλα, οι μόνιμες έριδες, η διχόνοια και άλλα παθογενή στοιχεία στον πυρήνα των δραστηριοποιημένων στελεχών πλήττουν την ΕΕΜ, ενώ και η διάβρωση λόγω των πολιτικών που εφαρμόζει «έξυπνα» το ανθελληνικό καθεστώς του σημερινού πρωθυπουργού Ε. Ράμα έχει καταστήσει την άλλοτε πανίσχυρη (και πολιτικά) γηγενή ελληνική ομογένεια στη γειτονική χώρα «σκιώδες δημογραφικό σκαρίφημα».
Τα παθογενή στοιχεία του Ελληνισμού, η μισαλλοδοξία που διατρέχει τα ηγετικά στελέχη, αλλά και η εγκληματική απουσία στρατηγικού ορίζοντα από το εθνικό κέντρο διαμορφώνουν κατάσταση λίαν δυσμενή για τους Ελληνες στον Βορρά. Η απογραφή που έχει προγραμματιστεί φαίνεται να είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του Ράμα και των Τουρκοσυμβούλων που έχουν διαβρώσει το αλβανικό πολιτικό σύστημα.
Οπως αναφέρουν στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ηγετικά στελέχη της μειονότητας, «θα πρέπει να μας εξηγήσουν στην Αθήνα ποια επιτέλους είναι η στρατηγική του Εθνικού Κέντρου γι αυτούς τους ξεχασμένους Ελληνες». Στην περίπτωση της ΕΕΜ στην Αλβανία, το Εθνικό Κέντρο παρακολουθεί χρόνια τώρα τις εξελίξεις, πραγματοποιώντας παρεμβάσεις βιτρίνας και όχι ουσίας. Τα ίδια στελέχη θεωρούν ότι η πλήρης εικόνα της συρρίκνωσης θα αποκαλυφθεί με την επικείμενη απογραφή.
Οπως μας πληροφορεί ο πρώην πρόεδρος της μειονοτικής οργάνωσης «Ομόνοια», η πρώτη απογραφή πληθυσμού στην Αλβανία πραγματοποιήθηκε το 1923, δηλαδή 10 χρόνια μετά τη σύσταση του κράτους. Ο συνολικός πληθυσμός ήταν τότε 814.400 και από αυτούς οι 37.000 ήταν ελληνόφωνοι (σχεδόν 4,5%). Ως προς το θρήσκευμα, η απογραφή έβγαζε ότι σχεδόν το 70% των κατοίκων ήταν μουσουλμάνοι, πράγμα μη αληθές.
Σε κάθε δημογραφική προσπάθεια στην Αλβανία σημειώνονται λαθροχειρίες για προφανείς λόγους. Για παράδειγμα, στην πρώτη αυτή απογραφή που γενικά θεωρείται αξιόπιστη από τους μελετητές, υπάρχουν στοιχεία ότι οι ορθόδοξοι ξεπερνούσαν το 25%, κάτι που αποτυπώνεται και στην απογραφή του 1927, που τους ανεβάζει περίπου στο 23%.
Ενδεικτικό του κλίματος που επικρατούσε τότε στο ελληνικό κράτος και στους εκπροσώπους των Βορειοηπειρωτών ήταν ότι «Ελληνες» θεωρούνταν όλοι οι ορθόδοξοι της Β. Ηπείρου (Νότια Αλβανία), άσχετα με τη γλώσσα που μιλούσαν, δηλαδή ελληνικά, βλάχικα ή αλβανικά. Το αλβανικό κράτος, που εξακολουθεί να παραμένει βραχίονας του οθωμανισμού στα Βαλκάνια, κατηγορούσε από τότε την Ελλάδα για μεγαλοϊδεατισμό, ενώ η δημογραφική κατάταξη των χριστιανών αποδομήθηκε με την υπόγεια δράση του Βατικανού και των κάθε λογής μισελλήνων που γεννούσε διαχρονικά η αλβανική εθνοτική κουλτούρα.
Ολοι οι χριστιανοί θεωρούσαν δικαίως πατρίδα τους την Ελλάδα. Αλλωστε και ο ένοπλος αγώνας για την αυτονόμηση της Βορείου Ηπείρου το 1914 έγινε από το σύνολο των ορθοδόξων, με αρχηγό τον Γεώργιο Ζωγράφο, αλβανόφωνο φλογερό ηγέτη της ελληνικής μειονότητας. Η απογραφή του 2022 θα μπορούσε να καταστεί αφετηρία για την ανασυγκρότηση της ΕΕΜ, υπό την προϋπόθεση ότι τα αρμόδια κέντρα δεν θα κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου, όπως συμβαίνει δυστυχώς σταθερά από το 1914.