Ο πρόσφατος ισχυρισμός του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος που προσδιορίζει το καθεστώς του ως «μια σοσιαλιστική δημοκρατία με κινεζικά χαρακτηριστικά» είναι μια μισοψημένη αλήθεια. Ενώ το πρώτο μισό της δήλωσης αποτελεί καθαρή κοροϊδία της έννοιας και των πρακτικών της δημοκρατίας παγκοσμίως, το δεύτερο μέρος είναι ανησυχητικά σωστό. Το καθεστώς χαρακτηρίζεται από τα κινεζικά χαρακτηριστικά του αυταρχισμού, την ορατή έλλειψη διαφάνειας, την έλλειψη χώρου για ελεύθερη φωνή και έκφραση, και την κατάχρηση της δημοκρατίας. Ενώ η Κίνα αψηφά επιδεικτικά το πολύ βασικό δόγμα της δημοκρατίας με τα κινεζικά χαρακτηριστικά της, την ελευθερία του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης, εξακολουθεί να αυτοαποκαλείται ασύστολα μια νέα και αληθινή μορφή δημοκρατίας.
Η κινεζική κυβέρνηση στον ιστότοπό της[1], ενώ εμμέσως χλευάζει την πρακτική της δημοκρατίας στις ΗΠΑ, γράφει: «Η κινεζική δημοκρατία επιτρέπει στους ανθρώπους να ασκούν αποτελεσματικά την εξουσία τους και να εκφράσουν τη βούλησή τους… προστατεύει το δικαίωμα των ανθρώπων στην επίβλεψη… την επίβλεψη από το λαϊκό συνέδριο αποτελεί σημαντικό μέρος της δημοκρατικής εποπτείας». Μια λίγο πολύ ανοιχτή δήλωση για να γίνει όπου οι λέξεις όπως «επίβλεψη» και «επίβλεψη» μπορούν να πάρουν οποιαδήποτε μορφή και με κινεζικά χαρακτηριστικά, παίρνει τη μοναδική μορφή καταπίεσης των φωνών και την κριτική που βρίσκει αντίθετη με τους τρόπους της. Ωστόσο, η ίδια η ουσία της δημοκρατίας είναι ο πολιτικός ανταγωνισμός, η αντιπολίτευση και οι έλεγχοι και ισορροπίες που εγκαθίστανται από τα μέσα ενημέρωσης. Τα κινεζικά χαρακτηριστικά τα λείπουν όλα.
Η λεγόμενη «νέα μορφή δημοκρατίας» στην Κίνα έχει κερδίσει μεγάλη δυσφήμιση για την ελευθερία του Τύπου. Σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, το Πεκίνο θεωρείται ως «η μεγαλύτερη φυλακή στον κόσμο για δημοσιογράφους»[2]. Η κυβέρνηση ανέκαθεν είχε επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στη «διαχείριση αντίληψης, όχι μόνο στην Κίνα αλλά και παγκοσμίως.
Το παιχνίδι είναι μια απλή διαδικασία δύο βημάτων που ακολουθείται από τα κρατικά και κρατικά μέσα ενημέρωσης: Πρώτον, διασώστε τη διεθνή εικόνα του έθνους όποτε υπάρχει οποιαδήποτε κριτική σε όλο τον κόσμο είτε παρουσιάζοντας μια θετική (και μπορεί να είναι ψευδής) εικόνα της Κίνας στα μέσα ενημέρωσης πλατφόρμες που χρησιμοποιούν καινοτόμες προσεγγίσεις, όπως η χρήση μιας «αφήγησης υπέρ της ανάπτυξης»· ή πράσινη πλύση των έργων της όπως το BRI? ή να απεικονίσει τη διπλωματία της παγίδας του χρέους σε «καλοήθη εικόνα της Κίνας που κάνει καλό». Έτσι, τα μέσα ενημέρωσης επενδύουν τεράστια δύναμη στη διαμόρφωση και την εκ νέου διαμόρφωση/αναπαράσταση του λόγου[3] παγκοσμίως.
Δεύτερον, και σε μεγάλο βαθμό αλληλένδετη, είναι η χρήση ωμής δύναμης από τη ΛΔΚ στον Τύπο εντός και εκτός Κίνας. Το Πεκίνο διεξάγει μια εκστρατεία καταστολής κατά της δημοσιογραφίας και του δικαιώματος στην ενημέρωση παγκοσμίως[4]. Το Τμήμα Προπαγάνδας του κόμματος κατευθύνει όλα τα μέσα ενημέρωσης σχετικά με τα λογοκριμένα θέματα και τις κατευθυντήριες γραμμές σύνταξης για τη διάδοση πληροφοριών στην Κίνα και πέρα από αυτήν. Τα κινεζικά χαρακτηριστικά της αυτοαποκαλούμενης δημοκρατίας κατηγορούν τους δημοσιογράφους που «δεν συμβιβάζονται» με κατηγορίες όπως κατασκοπεία, ανατροπή και πρόκληση προβλημάτων, και τους κρατούν υπό αυστηρό έλεγχο και επιτήρηση, και συχνά κράτηση και βασανιστήρια, στις φυλακές[5] .
Ο δείκτης ελευθερίας του Παγκόσμιου Τύπου του 2023 κατέταξε την Κίνα το χαμηλότερο, μετά τη Βόρεια Κορέα. Η Κίνα έχει τον μεγαλύτερο αριθμό δημοσιογράφων πίσω από τα κάγκελα. Πολίτες δημοσιογράφοι που ενήργησαν ως πληροφοριοδότες κατά των κινεζικών υπερβολών είτε κατά τη διάρκεια της πανδημίας και του lockdown είτε υψώνοντας τη φωνή τους κατά τη διάρκεια εργασιακής εκμετάλλευσης ή περιβαλλοντικής εκμετάλλευσης, μεταξύ άλλων.
Μια Αυστραλή δημοσιογράφος, η Cheng Lie, έφτασε στις ειδήσεις πριν από λίγους μήνες λόγω της κράτησής της στο Πεκίνο, όπου υποβλήθηκε σε αυστηρή ανάκριση ως ύποπτη για παράνομη παροχή κρατικών μυστικών στο εξωτερικό[6]. Ένας άλλος Κινέζος δημοσιογράφος Wang Jing, επί του παρόντος σε άσυλο στις ΗΠΑ[7], συνελήφθη με το σκεπτικό της «διάλεξης καυγάδων και πρόκλησης ταραχών», όπου οι λόγοι αυτοί παραμένουν ανοιχτοί σε ερμηνεία και χρησιμοποιούνται από τις κινεζικές αρχές όταν τους βολεύει. Οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν συχνά συνέπειες όπως το διαδικτυακό τρολάρισμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο υποπτεύεται ότι υποστηρίζεται από τις κινεζικές αρχές, μαζί με επιθέσεις, διαδικτυακό hacking και άρνηση λήψης βίζας. Οι ξένοι δημοσιογράφοι, ιδιαίτερα από τη Δύση, στην Κίνα, αντιμετωπίζουν μεγάλη παρενόχληση και εκφοβισμό από τις αρχές[8].
Για να καταστείλει τις φωνές της δημοκρατίας, η Κίνα χρησιμοποιεί το νομικό της σύστημα πολύ αποτελεσματικά. Αυτό είναι εμφανές από την υπόθεση του «νόμου εθνικής ασφάλειας», η οποία έχει χρησιμοποιηθεί για να κλείσει τις φωνές υπέρ της δημοκρατίας στο Χονγκ Κονγκ.
Σύμφωνα με τον Δημοσιογράφο Χωρίς Σύνορα, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας προπαγανδιστικού περιεχομένου και αναφέρει ότι το οικοσύστημα των μέσων ενημέρωσης έχει υποβαθμιστεί με κυβερνητικές καταστολές και ολοένα αυξανόμενη λογοκρισία, αναγκάζοντας τους δημοσιογράφους να αλλάξουν επάγγελμα υπό το καθεστώς του Τζινπίνγκ[9]. Υπάρχουν ενδεικτικά ακαδημαϊκά στοιχεία[10] που υποδηλώνουν ότι τα ελεγχόμενα από το κράτος τηλεοπτικά προγράμματα ενισχύουν την υποστήριξη του καθεστώτος και την κινητοποίηση της μαζικής πολιτικής συμμετοχής, μαζί με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για να εξασφαλίσουν το πολιτικό προπύργιο του μεταξύ των μαζών. Επιπλέον, εμπειρικά στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι χώρες που εμπορεύονται σε μεγάλο βαθμό με την Κίνα είναι πιο επιρρεπείς στη λογοκρισία των μέσων ενημέρωσης[11].
Οι στρατηγικές διαχείρισης αντίληψης που ακολουθεί η Κίνα περιλαμβάνουν τη χρήση λογοκρισίας και συλλογής δεδομένων από το κράτος, οδηγώντας έτσι σε μεγάλης κλίμακας χειραγώγηση των παγκόσμιων μέσων ενημέρωσης παγκοσμίως[12]. Περιλαμβάνει επίσης μυστικές αγορές οίκων πολυμέσων στο εξωτερικό για την παραγωγή περιεχομένου και, κατ’ επέκταση, τη συναίνεση κατασκευής σύμφωνα με τις κινεζικές φιλοδοξίες. Έτσι, σύμφωνα με μια έκθεση, η επιχείρηση χειραγώγησης πληροφοριών λαμβάνει σιγά-σιγά δισεκατομμύρια σε όλο τον κόσμο με αντάλλαγμα μια καθαρή εικόνα της Κίνας.
Η οπισθοδρομική στροφή στη στάση του κράτους απέναντι στην ελευθερία του Τύπου, η οποία επιδεινώθηκε μετά τον COVID-19, έχει απασχολήσει συλλογικά τη διεθνή κοινότητα. Στο πνεύμα της «καλής αφήγησης της ιστορίας της Κίνας», έχει αναφερθεί ότι οι δημοσιογράφοι πρέπει να υποβληθούν σε υποχρεωτική πολιτική εκπαίδευση για να τους διδάξουν τις σκέψεις της ηγεσίας, ενσταλάζοντας έτσι μια κουλτούρα προπαγάνδας από το ίδιο το επίπεδο[13]. Οι δημοσιογράφοι που ασχολούνται με τα θέματα που θεωρούνται «ευαίσθητα» από το κράτος διατρέχουν πάντα μεγάλους κινδύνους που κυμαίνονται από απειλές έως κράτηση έως φυλάκιση έως θάνατο. Αυτό δεν είναι τυπικό για καμία δημοκρατία. Συνοψίζοντας, η ελευθερία του Τύπου στην Κίνα δεν είναι μόνο μια κινεζική ανησυχία, αλλά μια παγκόσμια ανησυχία. Πρώτον, η αυξανόμενη ισχύς της Κίνας στην Ασία και την Αφρική και η φιλοδοξία της να σταθεί ως εναλλακτικό μπλοκ δύναμης στη Δύση της παρέχει ένα κίνητρο και δύναμη για να χειραγωγήσει τα μέσα ενημέρωσης και να δημιουργήσει λόγο και συναίνεση υπέρ της Κίνας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η κινεζική κυβέρνηση έχει συχνά προωθήσει τη λογοκρισία σε ξένες χώρες για να προστατεύσει την εικόνα της και να κρύψει τις ατασθαλίες της σε τομείς όπως το περιβάλλον, η εργατική νομοθεσία, οι μειονότητες και η ελευθερία του Τύπου. Επιπλέον, η Κίνα έχει συχνά δείξει απόλυτη αδιαφορία για την απουσία ελευθερίας μεταξύ των εμπορικών της εταίρων, η οποία αποτελεί σιωπηρή αποδοχή και προώθηση της λογοκρισίας στο εξωτερικό[14]. Γι’ αυτό και αποκαλείται από τους ειδικούς ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πρακτικών λογοκρισίας στα μέσα ενημέρωσης. Δεύτερον, είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και ηθικό ζήτημα ότι οι πολίτες δεν μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά τις ανησυχίες τους, καθώς οποιαδήποτε κριτική θεωρείται βδελυρά απειλή για το καθεστώς. Έτσι, αντί να ζούμε με τις βάναυσες πρακτικές λογοκρισίας ως αναγκαίο κακό, αυτό το παγκόσμιο πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι σημαντικό για τους φύλακες της ελευθερίας του Τύπου και της δημοκρατίας να αντιταχθούν σθεναρά στις πρακτικές στην Κίνα και να προσπαθήσουν να προστατεύσουν όσους υψώνουν τη φωνή τους καθώς και να λογοδοτήσουν το Πεκίνο στις διεθνείς πλατφόρμες. Η δημοκρατία με κινεζικά χαρακτηριστικά και περιορισμένη ελευθερία του Τύπου δεν είναι δημοκρατία. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναγνωριστεί ευρέως σε παγκόσμιο επίπεδο.