Η Άγκυρα πατάει γερά στα Βαλκάνια, «χτίζοντας» συμμαχία – πακέτο με το Βελιγράδι, που συνδυάζει εμπόριο, επενδύσεις και αμυντική συνεργασία. Το μήνυμα που εξέπεμψαν από την τουρκική πρωτεύουσα ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς είναι σαφές: στρατηγική εμβάθυνση με φόντο τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια διμερούς εμπορίου έως το 2026.
Η συνάντηση στο προεδρικό συγκρότημα της Άγκυρας επιβεβαίωσε ότι η Τουρκία δεν βλέπει τα Βαλκάνια ως «δευτερεύον μέτωπο», αλλά ως πυλώνα της περιφερειακής της στρατηγικής. «Ποτέ δεν παραμελούμε τα Βαλκάνια», δήλωσε ο Ερντογάν, χαρακτηρίζοντας τη Σερβία «κλειδοκράτορα» της περιοχής.
Εμπόριο – Επενδύσεις: Από τα 3,5 στα 5 δισ. δολάρια
Ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών Άγκυρας–Βελιγραδίου έφτασε τα 3,5 δισ. δολάρια το 2025, με τις δύο πλευρές να κινούνται «βήμα προς βήμα» προς τον στόχο των 5 δισ. δολαρίων μέσα στο 2026.
Η τουρκική οικονομική παρουσία στη Σερβία έχει εκτοξευθεί: οι εταιρείες με τουρκικό κεφάλαιο αυξήθηκαν από περίπου 100 το 2015 σε περισσότερες από 1.500 σήμερα, με επενδύσεις που αγγίζουν τα 300 εκατ. δολάρια. Παράλληλα, ενισχύονται οι αεροπορικές συνδέσεις, οι τουριστικές ροές και η εκπαιδευτική συνεργασία.
Η Τουρκία αποτελεί πλέον τον δεύτερο δημοφιλέστερο προορισμό για Σέρβους τουρίστες, ενώ οι Τούρκοι επισκέπτες κατατάσσονται πρώτοι στη Σερβία — ένδειξη μιας σχέσης που ξεπερνά το στενό διπλωματικό πλαίσιο.
Από τα drones στα πυρομαχικά – Η «βαριά» ατζέντα
Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται στην άμυνα. Η συνεργασία περνά από την απλή αγοραπωλησία σε κοινή ανάπτυξη και συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων.
Η Σερβία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για την απόκτηση των τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών Baykar Bayraktar TB2, ενώ συζητείται και η πιστοποίηση σερβικών κατευθυνόμενων πυραύλων και βομβών (μέσω της εταιρείας Jugoimport SDPR) στα τουρκικά drones.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης:
- Συνεργασία σε συστήματα πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων (MLRS), με πιθανό «πάντρεμα» της σερβικής τεχνογνωσίας στους πυραύλους Šumadija με τουρκικά συστήματα καθοδήγησης.
- Ενσωμάτωση τουρκικών πύργων μάχης και συστημάτων ενεργητικής προστασίας σε σερβικά τεθωρακισμένα οχήματα (όπως τα Lazar και Miloš).
- Ενδιαφέρον της Άγκυρας για τη μεγάλη παραγωγική δυνατότητα της Σερβίας σε βλήματα 155mm, τα οποία βρίσκονται σε αυξημένη διεθνή ζήτηση.
Το μήνυμα είναι διπλό: η Τουρκία προσφέρει τεχνολογία χωρίς τους πολιτικούς περιορισμούς που συνοδεύουν συχνά τις συμφωνίες με ΕΕ ή ΗΠΑ, ενώ η Σερβία αποκτά πρόσβαση σε σύγχρονα συστήματα και αγορές.
Η Ελλάδα σε νέο γεωπολιτικό περιβάλλον
Για την Αθήνα, η εμβάθυνση της σχέσης Άγκυρας–Βελιγραδίου δεν περνά απαρατήρητη. Παραδοσιακά, η Ελλάδα επένδυε στον ρόλο του σταθερού ευρωπαϊκού και νατοϊκού πυλώνα στα Βαλκάνια. Όμως, η Τουρκία εμφανίζεται πλέον ως εναλλακτικός πάροχος ασφάλειας και επενδύσεων.
Η Άγκυρα έχει αναπτύξει αμυντικές σχέσεις με σχεδόν όλους τους βόρειους γείτονες της Ελλάδας — Αλβανία, Κόσοβο, Σκόπια και τώρα σε στρατηγικότερο επίπεδο με τη Σερβία. Αυτό δημιουργεί ένα πλέγμα επιρροής που επεκτείνεται πέρα από το Αιγαίο.
Επιπλέον, η τουρκική πρόταση για περιφερειακές πρωτοβουλίες τύπου «Balkan Peace Platform» (2025–2026), που βασίζονται στη λογική της «regional ownership», επιχειρεί να παρακάμψει τη βαρύτητα των Βρυξελλών — και κατ’ επέκταση τον ελληνικό ρόλο ως γέφυρας με την ΕΕ.
Η οικονομική διάσταση ενισχύει το γεωπολιτικό αποτύπωμα: με στόχο τα 5 δισ. δολάρια στο διμερές εμπόριο, η Τουρκία καθίσταται όλο και πιο «απαραίτητη» για το Βελιγράδι, σε μια περίοδο που η ελληνική επενδυτική παρουσία στα Βαλκάνια δεν έχει τα μεγέθη του παρελθόντος.
Στρατηγικός ανταγωνισμός, όχι αιφνιδιασμός
Η Αθήνα δεν χάνει αυτόματα επιρροή, αλλά βρίσκεται μπροστά σε έναν πιο σύνθετο ανταγωνισμό. Η Τουρκία συνδέει άμυνα, οικονομία και υποδομές σε ένα ενιαίο πακέτο πολιτικής επιρροής.
Το ερώτημα για την ελληνική διπλωματία είναι αν θα απαντήσει με ενίσχυση της δικής της περιφερειακής παρουσίας — ή αν θα αφήσει την Άγκυρα να παγιώσει ένα νέο βαλκανικό status quo, με τη Σερβία στο επίκεντρο.