Σοβαρό πλήγμα υπέστησαν τα πολεμικά σχέδια της Τουρκίας για εισβολή στην Ελλάδα — με επίκεντρο κυρίως τη Δυτική Θράκη και τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους — λόγω της αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γαλλίας υπέρ της ελληνικής άμυνας, προκαλώντας ένα κύμα οξυμένων αντιδράσεων από την τουρκική ηγεσία και προσωπικά από τον Πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan τα τελευταία χρόνια, όπως αναφέρει η γνωστή ιστοσελίδα Nordic Monitor.
Η Άγκυρα σχεδίαζε εισβολή σε ελληνικό έδαφος, ιδιαίτερα στη Δυτική Θράκη, εφόσον προέκυπτε κάποιο, έστω και στενό παράθυρο ευκαιρίας, το οποίο, όπως εκτιμούσαν οι Τούρκοι στρατηγοί, θα έκλεινε γρήγορα με την άμεση επέμβαση των ΗΠΑ και της Ευρώπης μετά από οποιαδήποτε τουρκική επιθετική ενέργεια.
Τα μυστικά αυτά σχέδια αποκαλύφθηκαν για πρώτη φορά στη δίκη για την υπόθεση «Βαριοπούλα» (Balyoz) το 2010 στην Κωνσταντινούπολη, φέρνοντας στο φως τις σκέψεις στρατηγών που εξέταζαν τέτοια ενδεχόμενα. Τότε, οι αποκαλύψεις πέρασαν σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητες, πιθανότατα επειδή ήταν κρυμμένες στα παραρτήματα ενός ογκώδους φακέλου, ο οποίος επικεντρωνόταν κυρίως στην εσωτερική διαμάχη μεταξύ στρατού και πολιτικής εξουσίας.
Ωστόσο, τα αδιάσειστα στοιχεία — αυθεντικά έγγραφα, ηχητικά αρχεία και αναφορές του Γενικού Επιτελείου — επιβεβαίωσαν ότι κατά τη διάρκεια στρατιωτικού σεμιναρίου στις 5–7 Μαρτίου 2003, υπό την ηγεσία του τότε διοικητή του 1ου Σώματος Στρατού, στρατηγού Cetin Dogan, συζητήθηκαν αναλυτικά πολεμικά σχέδια. Περίπου 30 ανώτατοι αξιωματικοί συμμετείχαν στο σεμινάριο.
Το 1ο Σώμα Στρατού, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, έχει ως αποστολή την προάσπιση της Ανατολικής Θράκης, την προστασία του Βοσπόρου, της Κωνσταντινούπολης και της ευρύτερης περιοχής της Μαρμαρίδας. Εκπρόσωποι του τουρκικού Γενικού Επιτελείου και άλλων στρατιωτικών μονάδων συμμετείχαν επίσης στο σεμινάριο.
Ο βασικός στόχος του σχεδίου ήταν μια στρατιωτική επιχείρηση στο Αιγαίο, με επικουρικές ενέργειες στη Δυτική Θράκη, όχι για κατάκτηση εδαφών, αλλά για τη μέγιστη πρόκληση ζημιών στις ελληνικές δυνάμεις. «Τα μέτρα που θα ληφθούν στη Θράκη πρέπει να υποστηρίζουν τη βασική επιχείρηση στο Αιγαίο», ανέφερε η τελική έκθεση. «Ο στόχος δεν είναι η κατάκτηση, αλλά η καταστροφή όσο το δυνατόν περισσότερων εχθρικών δυνάμεων.»
Η έκθεση αποκάλυπτε επίσης την αντιαμερικανική και αντιατλαντική ιδεολογική στάση πολλών στρατηγών της εποχής. Παρότι αρχικά ο Erdogan συγκρούστηκε με αυτούς, στη συνέχεια συμμάχησε μαζί τους και με τους πολιτικούς τους συμμάχους, γνωστούς ως Ουλουσάλτζι (νεο-εθνικιστές).
Σύμφωνα με το σεμινάριο, οι Τούρκοι στρατηγιστές υπολόγιζαν ότι το ΝΑΤΟ και η ΕΕ θα επενέβαιναν άμεσα σε περίπτωση τουρκικής εισβολής στη Θράκη, και έτσι εκτιμούσαν πως είχαν περιθώριο μόλις 3–4 ημερών για να προκαλέσουν σοβαρά πλήγματα στις ελληνικές δυνάμεις πριν αναγκαστούν να σταματήσουν. Ο απώτερος στόχος ήταν η κατάληψη νησιών του Αιγαίου.
Νέα πραγματικότητα
Παρότι τα σχέδια μπορεί να έχουν υποστεί αναπροσαρμογές με τα χρόνια, η βασική δομή τους παραμένει αναλλοίωτη.
Ωστόσο, η στρατηγική πραγματικότητα έχει αλλάξει ριζικά, προκαλώντας μεγάλη απογοήτευση στους Τούρκους επιτελείς.
Οι νέες αμυντικές συμφωνίες της Ελλάδας με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, που επιτρέπουν στις αμερικανικές δυνάμεις ευρύτερη πρόσβαση σε ελληνικές βάσεις, έχουν ουσιαστικά καταστήσει ανέφικτα τα τουρκικά σχέδια εισβολής. Η αμερικανική παρουσία αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης με τις ΗΠΑ σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης, κάτι που η Άγκυρα επιδιώκει να αποφύγει.
Αυτό εξηγεί την κλιμακούμενη επιθετική ρητορική της τουρκικής ηγεσίας κατά της Ουάσινγκτον και την ανοιχτή αντίθεση στη σύσφιξη των αμυντικών δεσμών Ελλάδας-ΗΠΑ-Γαλλίας.Σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Ούγγρο Πρωθυπουργό Victor Orban, στην Άγκυρα στις 11 Νοεμβρίου 2021, ο Erdogan δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε αμερικανική βάση. Δεν μπορώ καν να μετρήσω τις αμερικανικές βάσεις που έχουν εγκατασταθεί εκεί. Η Ελλάδα θυμίζει πλέον αμερικανική στρατιωτική βάση.»
Ο Erdogan και άλλοι Τούρκοι αξιωματούχοι επανέλαβαν παρόμοιες κατηγορίες σε διάφορες ομιλίες και δημόσιες εκδηλώσεις.
Από την πλευρά τους, Αμερικανοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η αμυντική συνεργασία με την Ελλάδα ενισχύει το ανατολικό άκρο του ΝΑΤΟ και δεν στρέφεται κατά της Τουρκίας.
Τα τελευταία χρόνια, η αμυντική συνεργασία ΗΠΑ–Ελλάδας έχει ενταθεί με αναβαθμισμένες στρατιωτικές ασκήσεις, εκσυγχρονισμό ελληνικών F-16, πωλήσεις όπλων και πιθανή προμήθεια αεροσκαφών 5ης γενιάς. Παράλληλα, η στρατηγική σημασία του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης έχει αυξηθεί κατακόρυφα, κάτι που ανησυχεί ιδιαίτερα την Άγκυρα.Η Γαλλία επίσης ενίσχυσε το ελληνικό αμυντικό δυναμικό μέσω της ιστορικής συμφωνίας του 2021, που περιλαμβάνει κοινή αμυντική ρήτρα σε περίπτωση επίθεσης και προμήθεια υπερσύγχρονων όπλων.
Συνολικά, οι εξελίξεις αυτές περιόρισαν δραστικά τη στρατηγική ευελιξία της Τουρκίας, οδηγώντας σε έντονη ρητορική επιθετικότητα και επαναφορά αναθεωρητικών σχεδίων που δεν μπορούν πλέον εύκολα να υλοποιηθούν.
Πάντως, λέει το Nordic Monitor, το απόρρητο σεμινάριο υποδηλώνει ότι η απειλητική ρητορική της Τουρκίας δεν προορίζεται απλώς για εσωτερική κατανάλωση ή εκλογικές σκοπιμότητες, αλλά βασίζεται σε πραγματικό στρατηγικό σχεδιασμό που δεν πρέπει να υποτιμάται.