Σοβαρές διαστάσεις αποκτά νέο πακέτο αμερικανικών κυρώσεων, καθώς η Ουάσιγκτον συνδέει ευθέως την Τουρκία με κύκλωμα λαθρεμπορίου χρυσού και πετρελαίου που, όπως υποστηρίζει, χρηματοδοτούσε επί χρόνια τους Φρουρούς της Επανάστασης και τη Χεζμπολάχ.
Ρεπορτάζ:
Με μια κίνηση που ξεπερνά το επίπεδο των συνηθισμένων οικονομικών κυρώσεων και αγγίζει ευθέως τη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αποκάλυψε δίκτυο που φέρεται να συνέδεε Ιράν, Βενεζουέλα, Χεζμπολάχ και Τουρκία σε ένα πολυεπίπεδο σχήμα λαθρεμπορίου πετρελαίου, χρυσού και ξεπλύματος χρήματος.
Στην αμερικανική περιγραφή, το μοντέλο λειτουργίας ήταν σαφές και εξαιρετικά αποδοτικό: ιρανικό πετρέλαιο διοχετευόταν λαθραία στη Βενεζουέλα, πληρωνόταν με χρυσό και πολύτιμα αγαθά, και στη συνέχεια ο χρυσός αυτός περνούσε μέσα από δίκτυα της Χεζμπολάχ και της τουρκικής μαύρης αγοράς ώστε να μετατραπεί σε ρευστό χρήμα για τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Κεντρικό πρόσωπο στην υπόθεση, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, είναι ο Seyed Naiemaei Badroddin Moosavi, ο οποίος παρουσιάζεται ως χρηματοδότης της Χεζμπολάχ με δεσμούς με τη Δύναμη Κουντς. Μαζί του στοχοποιήθηκαν και τρεις εταιρείες που φέρονται να αποτελούσαν μέρος του ίδιου μηχανισμού.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει ότι ο Μουσάβι κανόνιζε την αποστολή ιρανικού πετρελαίου προς τη Βενεζουέλα του Μαδούρο και εισέπραττε ως αντάλλαγμα χρυσό, μέρος του οποίου αποκτούσε σε ευνοϊκές τιμές. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η επόμενη φάση: ο χρυσός μεταφερόταν με τη Mahan Air στην Τεχεράνη, έφθανε σε στελέχη της Χεζμπολάχ και από εκεί κατέληγε στην Τουρκία, όπου πουλιόταν στη μαύρη αγορά.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που δίνει ιδιαίτερο βάρος στην υπόθεση. Η Τουρκία δεν εμφανίζεται απλώς ως χώρα διέλευσης, αλλά ως κρίσιμος κόμβος ρευστοποίησης, δηλαδή ως ο χώρος όπου το παράνομο πολύτιμο μέταλλο μετατρεπόταν σε χρήμα που επέστρεφε στην ιρανική μηχανή επιρροής και αποσταθεροποίησης.
Σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, τα έσοδα διοχετεύονταν πίσω στο Ιράν μέσω καναλιού χρηματοδότησης της Χεζμπολάχ, το οποίο λειτουργούσε επί τουλάχιστον πέντε χρόνια. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για συγκυριακή υπόθεση, αλλά για σταθερό δίκτυο μεγάλης διάρκειας και βάθους.
Οι αμερικανικές αρχές συνδέουν τον Μουσάβι και με τον πρώην αντιπρόεδρο και υπουργό Πετρελαίου της Βενεζουέλας Tareck El Aissami, καθώς και με τον Viktor Artemov, στον οποίο αποδίδεται ρόλος στη ναυτιλιακή διακίνηση. Στο σχήμα χρησιμοποιούνταν μεταφορές από πλοίο σε πλοίο, παραποίηση ηλεκτρονικών σημάτων και τα αποκαλούμενα «πλοία-ζόμπι», ενώ οι πληρωμές δεν περιορίζονταν στον χρυσό αλλά περιλάμβαναν και διαμάντια.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών πηγαίνει ακόμη παραπέρα, λέγοντας ότι ο Μουσάβι είχε άμεση επαφή με τον Νικολάς Μαδούρο και ότι ανέλαβε ρόλο που παλαιότερα φέρεται να διαδραμάτιζε ο Alex Saab, πρόσωπο που οι ΗΠΑ θεωρούν βασικό οικονομικό βραχίονα του καθεστώτος της Βενεζουέλας.
Η υπόθεση, πάντως, δεν σταματά στο κύκλωμα χρυσού. Εντάσσεται σε ευρύτερο πακέτο αμερικανικών κυρώσεων κατά του δικτύου του Mohammad Hossein Shamkhani, γιου του Ali Shamkhani, με τις ΗΠΑ να κάνουν λόγο για πολυδισεκατομμυριακό μηχανισμό πωλήσεων ιρανικού και ρωσικού πετρελαίου.
Στο πλαίσιο αυτών των μέτρων, μπήκαν στο στόχαστρο περισσότερα από είκοσι πρόσωπα, εταιρείες και πλοία, ενώ οι αμερικανικές αρχές επισημαίνουν ότι το δίκτυο χρησιμοποιούσε και εταιρείες-βιτρίνες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ώστε να δίνει επίφαση νομιμότητας στις επιχειρήσεις του.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι καθαρό: η χρηματοδότηση του Ιράν, της Χεζμπολάχ και των δικτύων τους δεν γίνεται μόνο με παραδοσιακές κρατικές διαδρομές, αλλά μέσα από ένα παράλληλο σύστημα λαθρεμπορίου, ναυτιλιακής απάτης, αεροπορικών μεταφορών και μαύρης αγοράς, όπου η Τουρκία εμφανίζεται τώρα ως κρίσιμος κρίκος.
Ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent δήλωσε ότι οι ΗΠΑ κινούνται επιθετικά απέναντι στις ελίτ του ιρανικού καθεστώτος και στους μηχανισμούς που επιχειρούν να πλουτίσουν εις βάρος του ιρανικού λαού, ξεκαθαρίζοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα συνεχίσει να χτυπά τα δίκτυα λαθρεμπορίου και τους μηχανισμούς χρηματοδότησης των τρομοκρατικών πληρεξουσίων της Τεχεράνης.
Σε απλά λόγια, η Ουάσιγκτον δεν περιορίζεται πια στο να καταγγέλλει το Ιράν. Δείχνει ονομαστικά τους διαδρόμους, τις εταιρείες, τα πλοία και – κυρίως – τις χώρες που θεωρεί ότι διευκολύνουν τη ροή χρήματος προς ένα δίκτυο που απλώνεται από τη Λατινική Αμερική μέχρι τη Μέση Ανατολή. Και σε αυτό το κάδρο, η Τουρκία μπαίνει πλέον ανοιχτά.