Μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο αγγλόφωνες ιστοσελίδες αναπαράγουν τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παρουσίασε ο λογαριασμός Moderatus στο Χ, βάζοντας στο μικροσκόπιο δύο πλατφόρμες: το EEZfacts και το AegeanFacts.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι δύο ιστοσελίδες δεν λειτουργούν ως απλές ενημερωτικές πηγές, ούτε ως ανεξάρτητες νομικές βάσεις δεδομένων. Αντίθετα, εμφανίζονται ως εργαλεία παραγωγής και διάδοσης νομιμοφανούς επιχειρηματολογίας υπέρ των τουρκικών θέσεων για την ΑΟΖ, την υφαλοκρηπίδα, τη χωρική θάλασσα, την αποστρατιωτικοποίηση, τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες», την Κύπρο και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Το βασικό εύρημα της έρευνας είναι ότι οι τουρκικές πολιτικές θέσεις δεν παρουσιάζονται ως εθνική στρατηγική ή διπλωματική γραμμή της Άγκυρας, αλλά ντύνονται με τον μανδύα της δήθεν ουδέτερης «νομικής έρευνας». Με άλλα λόγια, το αφήγημα επιχειρεί να μετατρέψει την τουρκική αναθεωρητική επιχειρηματολογία σε «facts», «research» και «case law», ώστε να γίνει πιο εύπεπτη στο διεθνές κοινό.
Το EEZfacts, όπως σημειώνει ο Moderatus, λειτουργεί κυρίως ως νομικοφανής αποθήκη επιχειρημάτων. Χρησιμοποιεί επιλεκτικά νομολογία, χάρτες και όρους του διεθνούς δικαίου, δημιουργώντας την εικόνα τεχνικής και επιστημονικής ανάλυσης. Στόχος είναι να εμφανιστεί η τουρκική ερμηνεία για τις θαλάσσιες ζώνες ως δήθεν σοβαρή και τεκμηριωμένη νομική θέση, ενώ οι ελληνικές θέσεις παρουσιάζονται ως υπερβολικές ή όχι αυτονόητα συμβατές με το διεθνές δίκαιο.
Από την άλλη πλευρά, το AegeanFacts φαίνεται να έχει ευρύτερο πολιτικό και ιδεολογικό ρόλο. Δεν περιορίζεται σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, αλλά επεκτείνεται σε όλο το φάσμα των ελληνοτουρκικών διαφορών: χωρικά ύδατα, FIR, SAR, αποστρατιωτικοποίηση νησιών, Κύπρο, Ανατολική Μεσόγειο και Mavi Vatan. Το αφήγημα που προωθεί είναι πως η Τουρκία έχει δήθεν αδικηθεί διεθνώς και πως οι ελληνικές θέσεις έχουν παρουσιαστεί υπερβολικά ευνοϊκά προς την Αθήνα.
Η έρευνα εντοπίζει και κρίσιμη τεχνική σύνδεση ανάμεσα στις δύο πλατφόρμες. Όπως αναφέρεται, το AegeanFacts δηλώνει στον κώδικά του ότι το περιεχόμενο προέρχεται από το eezinfo.com. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι το AegeanFacts αντλεί, επαναχρησιμοποιεί ή συνεχίζει περιεχόμενο που συνδέεται με το EEZfacts.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το τεχνικό αποτύπωμα των δύο ιστοσελίδων. Σύμφωνα με τον Moderatus, εμφανίζουν κοινή κύρια διεύθυνση IP, ίδιους DNS servers, χρήση Cloudflare, ίδιο SPF record, απουσία DMARC, κοινά αρχεία, κοινή βιβλιοθήκη χαρτών και νομολογίας, κοινή υποδομή μετάφρασης και παρόμοια εργαλεία παρακολούθησης επισκεψιμότητας. Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι δύο ανεξάρτητων πρωτοβουλιών, αλλά ενός κοινού αγγλόφωνου πυρήνα περιεχομένου, ο οποίος μεταφράζεται μηχανικά σε ελληνικά και τουρκικά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το εύρημα για την πλατφόρμα Lovable. Στα αποτελέσματα της Google, οι δύο ιστοσελίδες εμφανίζονται με ίδιο favicon, στοιχείο που, σύμφωνα με την ανάλυση, δείχνει κοινή τεχνολογική προέλευση, κοινή μέθοδο κατασκευής ή τεχνητά υποβοηθούμενη παραγωγή.
Το πιο σοβαρό σημείο της έρευνας αφορά τη νομική παραπλάνηση. Όπως επισημαίνεται, η βασική τεχνική είναι η σκόπιμη σύγχυση ανάμεσα στη χωρική θάλασσα και στις ζώνες ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Η νομολογία περί μειωμένης ή μηδενικής επήρειας νησιών αφορά οριοθετήσεις ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, όχι το κυριαρχικό δικαίωμα χωρικής θάλασσας. Παρ’ όλα αυτά, τα σχετικά επιχειρήματα παρουσιάζονται παραπλανητικά σαν να μπορούν να περιορίσουν και το δικαίωμα επέκτασης χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια.
Αυτό είναι και το κεντρικό τέχνασμα: κανόνες που αφορούν οικονομικές ζώνες μεταφέρονται τεχνητά σε ζώνη εθνικής κυριαρχίας. Έτσι επιχειρείται να εμφανιστεί ένα σαφές δικαίωμα ως δήθεν διαπραγματεύσιμο ή περιορίσιμο στο όνομα της «ευθυδικίας».
Στο ευρύτερο οικοσύστημα πληροφόρησης, οι δύο πλατφόρμες λειτουργούν ως αποθήκες έτοιμων επιχειρημάτων. Το υλικό τους μπορεί να αναπαραχθεί από λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων, σχολιαστές, ιστοσελίδες, δημοσιογραφικά κείμενα, αλλά και από γλωσσικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία ενδέχεται να αντλούν απαντήσεις από τέτοιου τύπου νομικοφανείς πηγές.
Η αξία τους για την τουρκική προπαγάνδα είναι προφανής: προσφέρουν αγγλόφωνο υλικό έτοιμο για διεθνή χρήση, δίνουν δήθεν νομική κάλυψη σε πολιτικές θέσεις και επιτρέπουν την ταχεία ανακύκλωση των ίδιων επιχειρημάτων σε πολλά επίπεδα. Η χρήση μηχανικής μετάφρασης διευρύνει ακόμη περισσότερο το ακροατήριο, χωρίς να απαιτείται σοβαρό κόστος παραγωγής πρωτότυπου περιεχομένου.
Το συμπέρασμα της έρευνας είναι βαρύ: EEZfacts και AegeanFacts δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ουδέτερες ενημερωτικές ιστοσελίδες. Πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εργαλεία νομιμοφανούς προπαγάνδας, που επιχειρούν να μετατρέψουν τουρκικές αναθεωρητικές θέσεις σε δήθεν αντικειμενική νομική γνώση.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η μάχη της πληροφορίας γύρω από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν δίνεται μόνο σε διπλωματικά τραπέζια και στρατιωτικούς σχεδιασμούς, αλλά και στο ψηφιακό πεδίο. Εκεί όπου οι λέξεις «facts» και «research» μπορούν να γίνουν όχημα πολιτικής προπαγάνδας, αν δεν υπάρχει σοβαρή τεκμηρίωση, έλεγχος πηγών και καθαρή γνώση του διεθνούς δικαίου.