Η Άγκυρα ανεβάζει τους τόνους: Η Τουρκία βλέπει πλέον το Ισραήλ ως στρατηγική απειλή
Η πρόσφατη κλιμάκωση της ρητορικής μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ αποκαλύπτει τη ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Σύμφωνα με ανώτερες διπλωματικές πηγές, η Άγκυρα αντιμετωπίζει πλέον το Ισραήλ ως στρατηγική απειλή και παρουσιάζει τις ισραηλινές ενέργειες ως παράγοντα αποσταθεροποίησης ολόκληρης της περιοχής.
Οι τελευταίες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δείχνουν ότι η τουρκική ηγεσία δεν θεωρεί πλέον το Ισραήλ μόνο περιφερειακή απειλή, αλλά δύναμη με ευρύτερες επιπτώσεις στη διεθνή ασφάλεια.
Ερντογάν: «Η ασφάλεια της Τουρκίας ξεκινά από τη Βηρυτό, τη Δαμασκό και το Χαλέπι»
Σε ομιλία του προς την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του (AKP) στις 10 Ιουνίου, ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η εθνική ασφάλεια της Τουρκίας δεν περιορίζεται στα σύνορά της, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με ιδιαίτερη αναφορά στη Βηρυτό, τη Δαμασκό και το Χαλέπι.
Ο Τούρκος πρόεδρος κατηγόρησε το Ισραήλ ότι «απειλεί ολόκληρη την ανθρωπότητα» και ότι υπονομεύει τη σταθερότητα σε χώρες όπως η Συρία και ο Λίβανος. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν επηρεάζουν μόνο τις συγκεκριμένες χώρες, αλλά απειλούν και τα στρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας.
Σκληρή απάντηση από Νετανιάχου και Κατζ
Οι δηλώσεις Ερντογάν προκάλεσαν άμεση και ιδιαίτερα έντονη αντίδραση από το Ισραήλ.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu απάντησε ότι:
«Ο αντισημίτης δικτάτορας Ερντογάν, που διαπράττει γενοκτονία κατά των Κούρδων, στηρίζει τη Χαμάς, καταπιέζει τον λαό του και φυλακίζει πολιτικούς αντιπάλους, είναι ο τελευταίος άνθρωπος που μπορεί να κάνει μαθήματα ηθικής στο Ισραήλ».
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Israel Katz, ο οποίος δήλωσε πως:
«Η Ιερουσαλήμ δεν είναι Κωνσταντινούπολη», υπογραμμίζοντας ότι το Ισραήλ είναι κυρίαρχο και ισχυρό κράτος, ικανό να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι σε κάθε απειλή.
Η σκιά της Οθωμανικής κληρονομιάς
Ανώτεροι αξιωματούχοι στην Ιερουσαλήμ θεωρούν ότι η αντιπαράθεση με την Άγκυρα δεν αφορά μόνο ζητήματα ασφάλειας.
Όπως επισημαίνουν, η τουρκική πολιτική ρητορική αντλεί ολοένα και περισσότερο στοιχεία από την οθωμανική κληρονομιά και την ιστορική επιρροή της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή.
Η τάση αυτή εμφανίζεται όχι μόνο στο κυβερνών κόμμα, αλλά και σε τμήματα της τουρκικής αντιπολίτευσης, όπου οι αναφορές στον ιστορικό ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή γίνονται ολοένα και συχνότερες.
Η παρέμβαση Τραμπ για αποκλιμάκωση
Μέσα σε αυτό το κλίμα έντασης, ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump κλήθηκε να σχολιάσει τις δηλώσεις Ερντογάν.
Η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική:
«Είναι φίλος μου. Τον συμπαθώ πολύ. Είναι πολύ δυνατός άνθρωπος. Δεν έχω ακούσει λεπτομέρειες, αλλά θα φροντίσω να πάνε όλα καλά. Τίποτα δεν θα συμβεί όσο είμαι πρόεδρος».
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η τοποθέτηση Τραμπ αντικατοπτρίζει την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να αποτρέψει μια περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων ανάμεσα σε δύο κρίσιμους παίκτες της Μέσης Ανατολής.
Γιατί ο Ερντογάν ανεβάζει τους τόνους
Σύμφωνα με αναλυτές και ανώτερους αξιωματούχους ασφαλείας, η επιθετική στάση του Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ δεν είναι τυχαία.
Στο εσωτερικό της Τουρκίας, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές οικονομικές προκλήσεις, υψηλό πληθωρισμό, μείωση της αγοραστικής δύναμης και αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Σε αυτό το περιβάλλον, η προβολή μιας εξωτερικής απειλής συμβάλλει στη συσπείρωση της κοινής γνώμης και μετατοπίζει το ενδιαφέρον από τα εσωτερικά προβλήματα.
Η μάχη για την ηγεσία στον μουσουλμανικό κόσμο
Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως κορυφαίας περιφερειακής δύναμης.
Ο Ερντογάν επιχειρεί εδώ και χρόνια να αυξήσει την επιρροή της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Συρία και στον ευρύτερο σουνιτικό κόσμο.
Η αντιπαράθεση με το Ισραήλ επιτρέπει στην Τουρκία να εμφανίζεται ως υπερασπιστής της παλαιστινιακής υπόθεσης και να διαφοροποιείται από αραβικές χώρες που ακολουθούν πιο μετριοπαθή πολιτική απέναντι στο Τελ Αβίβ.
Η νέα γεωπολιτική τάξη στη Μέση Ανατολή
Η Άγκυρα ανησυχεί ότι η νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ενισχύσει την ισραηλινή και δυτική επιρροή στη Συρία, τον Λίβανο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Μέσα από τη σκληρή ρητορική, η Τουρκία στέλνει μήνυμα ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τον παραγκωνισμό της από τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στην περιοχή.
Ταυτόχρονα, η σχετικά ήπια στάση του Τραμπ προσφέρει στην Άγκυρα περιθώριο ελιγμών, επιτρέποντάς της να διατηρεί υψηλούς τόνους απέναντι στο Ισραήλ χωρίς να διακινδυνεύει άμεση σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ρητορική σύγκρουση χωρίς άμεση στρατιωτική κλιμάκωση
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η σημερινή τουρκική στρατηγική συνδυάζει την έντονη λεκτική αντιπαράθεση με προσεκτική αποφυγή ενεργειών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άμεση σύγκρουση.
Η επιθετική ρητορική της Άγκυρας τροφοδοτείται από εσωτερικές πολιτικές ανάγκες, φιλοδοξίες περιφερειακής ηγεσίας και φόβους αποκλεισμού από τη νέα τάξη πραγμάτων στη Μέση Ανατολή.
Προς το παρόν, η αντιπαράθεση Τουρκίας και Ισραήλ παραμένει κυρίως σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο. Ωστόσο, η όξυνση του κλίματος δείχνει ότι οι δύο χώρες βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης γεωπολιτικής σύγκρουσης για τον έλεγχο και την επιρροή στη νέα Μέση Ανατολή.