Οι ελληνοουκρανικές διαπραγματεύσεις για τα ναυτικά μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν βαλτώσει. Το έργο, το οποίο σχεδιάστηκε ως κοινή ανάπτυξη μεταξύ των δύο χωρών, υπόκειται σε διάφορους όρους που επιβάλλονται από την Ουκρανία, η οποία διαθέτει τις τεχνολογίες που επιτρέπουν την υλοποίησή του.
Η συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών μόλις υπέστη ένα πισωγύρισμα: ένα έργο που συμβόλιζε το υπάρχον κοινό έδαφος μεταξύ Αθήνας και Κιέβου αντιμετώπισε απροσδόκητες επιπλοκές. Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν επιβάλει μια σειρά από προϋποθέσεις για τη χορήγηση αδειών που θα επιτρέπουν την μεταπώληση αυτών των drones. Αλλά για την Ελλάδα, η πιο ανησυχητική πτυχή είναι ότι η Ουκρανία διατηρεί λόγο στον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα χρησιμοποιούνται από τον στρατό της.
Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε κατηγορηματικά, υποστηρίζοντας ότι η λειτουργία των οπλικών συστημάτων δεν μπορεί να περιοριστεί από άλλη χώρα, ιδίως επί του εδάφους. Αυτή η διάταξη ουσιαστικά επιτρέπει στο Κίεβο να εμποδίσει τη χρήση εξαρτημάτων που κατασκευάζονται ή προέρχονται από το έδαφός του.
Ένα πρόβλημα του οποίου η προέλευση φαίνεται να είναι η Τουρκία
Ούτε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ούτε άλλα στελέχη του ουκρανικού κράτους έχουν αποκαλύψει τους λόγους πίσω από αυτές τις απαιτήσεις. Παρ’ όλα αυτά, η Άγκυρα θεωρείται η πιο πιθανή εξήγηση.
Από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο του 2022, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει διατηρήσει τη χώρα του σε θέση ουδετερότητας: ενώ διευκολύνει την εξαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου και εξοπλισμού, επιτρέπει τη διέλευση σιταριού που εισάγεται από την Ουκρανία μέσω των στενών των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου.
Η Τουρκία είναι επίσης μέλος του ΝΑΤΟ και διαθέτει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και το δικαίωμα μόνιμης ναυτικής παρουσίας βάσει της Σύμβασης του Μοντρέ. Ως εκ τούτου, το Κίεβο τη θεωρεί έναν πιο σημαντικό μακροπρόθεσμο εταίρο.
Η Ελλάδα εκφράζει την αντίθεσή της
Ως εκ τούτου, η ουκρανική κυβέρνηση επέβαλε τρεις όρους για τη συνέχιση του έργου: απαγόρευση της χρήσης drones στο Αιγαίο Πέλαγος, απαγόρευση στόχευσης τουρκικών συμφερόντων ή σκαφών και περιορισμό της χρήσης τους στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Αθήνα, η οποία επιδιώκει να αξιοποιήσει την τεχνολογία που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με τη Ρωσία για να επεκτείνει τις επιχειρησιακές της δυνατότητες, δεν θα μπορούσε να επιτύχει τους στόχους της εάν ικανοποιούνταν τέτοιες απαιτήσεις.
Οι αξιωματούχοι που ήταν υπεύθυνοι για τις συνομιλίες προσπάθησαν στη συνέχεια να αξιοποιήσουν τις παραδόσεις εξοπλισμού που έκανε η Ελλάδα από την αρχή του πολέμου: αντιαρματικά πυροβόλα, αντιαεροπορικά βλήματα Stinger, οχήματα μάχης BMP-1A1, καθώς και μεγάλο αριθμό τυφεκίων και πυρομαχικών.
Τόνισαν επίσης ότι η χώρα τους συμμετέχει στην εκπαίδευση Ουκρανών πιλότων σε μαχητικά αεροσκάφη F-16 και άρματα μάχης Leopard 2, και ότι το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης αποτελεί κρίσιμο κόμβο για την αποστολή όπλων στα διάφορα πεδία των μαχών. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα επιχειρήματα δεν αποδείχθηκε επιτυχές.
Είναι αυτές οι θέσεις πραγματικά ασυμβίβαστες;
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών βρίσκονται επομένως σε αδιέξοδο, αλλά δεν είναι καταδικασμένες: Αθήνα και Κίεβο έχουν συζητήσει τρόπους για τη διεύρυνση των ανταλλαγών πέρα από τη στρατιωτική βοήθεια.
Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, η Ελλάδα έχει μέχρι στιγμής πουλήσει στο Κίεβο εξοπλισμό αξίας περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ (κυρίως εφεδρικό), ο οποίος μεταφέρθηκε μέσω των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γερμανίας και της Τσεχικής Δημοκρατίας. Η συνέχιση αυτής της πορείας θα βοηθούσε στη χρηματοδότηση της επέκτασης των δυνατοτήτων του ελληνικού ναυτικού, όπως επιθυμεί η κυβέρνηση.
Επιπλέον, το ζήτημα των θαλάσσιων drones παραμένει στο τραπέζι: εάν επιτευχθεί συμφωνία, μέρος της παραγωγής τους θα πραγματοποιείται σε ελληνικά ναυπηγεία. Μακροπρόθεσμα, θα είναι δυνατή η εξειδίκευση και η αναπαραγωγή αυτών των στρατηγικών τεχνολογιών, ένα πλεονέκτημα που θα καθιστούσε τη χώρα μια απαραίτητη δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο.