Η Ελλάδα έχει εντείνει τις συνομιλίες με τη Λιβύη σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων, καθώς και οι δύο πλευρές επιδιώκουν να αναβιώσουν τις διαπραγματεύσεις για τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες στην ανατολική Μεσόγειο, μια κίνηση που θεωρείται ως αντίδραση σε μια αμφισβητούμενη συμφωνία του 2019 μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι οι συζητήσεις θα προχωρήσουν μέσω τεχνικών επιτροπών που θα επικεντρώνονται στην υφαλοκρηπίδα και τα όρια των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών. Τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα ευθυγραμμίζεται με το διεθνές δίκαιο και θα ακολουθεί παρόμοιες συμφωνίες που έχει συνάψει η Ελλάδα με άλλες χώρες της περιοχής.
Η ανανεωμένη εμπλοκή έρχεται καθώς οι εντάσεις επιμένουν στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, όπου οι ανταγωνιστικές διεκδικήσεις για τις θαλάσσιες ζώνες έχουν τροφοδοτηθεί από την ανακάλυψη υπεράκτιων αποθεμάτων φυσικού αερίου. Το ζήτημα έχει προσελκύσει την περιφερειακή και διεθνή προσοχή λόγω των οικονομικών και γεωπολιτικών του επιπτώσεων.
Το 2019, η Τουρκία υπέγραψε μια ναυτιλιακή συμφωνία με τη διοίκηση της Λιβύης με έδρα την Τρίπολη, χαράσσοντας ένα όριο που η Ελλάδα υποστηρίζει ότι αγνοεί τα δικαιώματα των νησιών της, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης. Η συμφωνία έχει επικριθεί ευρέως από την Ελλάδα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Αίγυπτο, οι οποίες τη θεωρούν ασυμβίβαστη με το καθιερωμένο ναυτικό δίκαιο.
Παρόλο που το κοινοβούλιο της Λιβύης δεν έχει επικυρώσει επίσημα τη συμφωνία του 2019, η Τουρκία συνεχίζει να υπερασπίζεται την εγκυρότητά της. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τα θαλάσσια όρια θα πρέπει να βασίζονται στις ηπειρωτικές ακτές και όχι στα νησιωτικά εδάφη, μια θέση που απορρίπτει η Αθήνα.
Για τη Λιβύη, οι συνομιλίες αποτελούν ένα πιθανό βήμα προς την αποσαφήνιση των θαλάσσιων αξιώσεων και την προσέλκυση επενδύσεων στην υπεράκτια εξερεύνηση ενέργειας. Τα σαφή νομικά πλαίσια θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τις διεθνείς εταιρείες να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στα ύδατα της Λιβύης.
Το ζήτημα επηρεάζει επίσης την ευρύτερη περιφερειακή δυναμική, καθώς οι θαλάσσιες διαφορές τέμνονται με την ενεργειακή ασφάλεια, τις μεταναστευτικές οδούς και τους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς σε όλη τη Μεσόγειο.
Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Οι πολιτικές διαιρέσεις εντός της Λιβύης περιπλέκουν τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις διεθνείς συμφωνίες, ενώ οι ανταγωνιστικές αξιώσεις από περιφερειακές δυνάμεις εξακολουθούν να εμποδίζουν τη συναίνεση.