Η επαναφορά του σχεδίου των τεσσάρων θαλασσών από Άγκυρα και Δαμασκό ανοίγει ξανά μια συζήτηση που είχε μείνει στο περιθώριο για χρόνια, αλλά τώρα επιστρέφει σε ένα εντελώς διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η ιδέα είναι να δημιουργηθεί ένας ενιαίος διάδρομος που θα συνδέει ενεργειακές πηγές από τον Κόλπο και την Κασπία, με τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, περνώντας μέσα από Τουρκία και Συρία. Αυτό σημαίνει αγωγούς, σιδηροδρομικά δίκτυα και οδικούς άξονες που μετατρέπουν τις δύο χώρες σε βασικό κόμβο μεταφοράς ενέργειας προς την Ευρώπη.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι μια τέτοια εξέλιξη αναβαθμίζει τη θέση της Άγκυρας σε επίπεδο που ξεπερνά τα παραδοσιακά της πλεονεκτήματα. Παράλληλα, δημιουργεί έναν εναλλακτικό δρόμο που περιορίζει τη σημασία άλλων διαδρομών στην Ανατολική Μεσόγειο και αυτό των Στενών του Ορμούζ.
Για την Ελλάδα, ένας άξονας Τουρκίας Συρίας ενισχύει τη γεωπολιτική επιρροή της Άγκυρας και επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες σε Αιγαίο και Κύπρο, ειδικά σε μια περίοδο που η Αθήνα επενδύει σε συνεργασίες με Ισραήλ και Αίγυπτο.
Το αν το σχέδιο θα προχωρήσει ή θα μείνει σε επίπεδο πολιτικής πρόθεσης είναι ανοιχτό, το σίγουρο όμως είναι ότι επαναφέρει στο τραπέζι την Τουρκία (και τη Συρία) ως νέους ενεργειακούς «παίκτες» στο παιχνίδι.
Tαυτόχρονα, η Τουρκία προβάλλει τον «Μέσο Διάδρομο» ως εναλλακτική του Στενού του Ορμούζ!
Ο Μέσος Διάδρομος (Trans-Caspian International Transport Route – TITR) είναι ένα κρίσιμο σιδηροδρομικό και θαλάσσιο δίκτυο μεταφορών που συνδέει την Κίνα με την Ευρώπη μέσω Καζακστάν, Κασπίας, Καυκάσου και Τουρκίας. Η Τουρκία, μέσω του Μπακού-Τιφλίδα-Καρς και νέων έργων (INRAIL), στοχεύει να γίνει κεντρικός κόμβος (hub) ευρασιατικών μεταφορών, επιδιώκοντας τριπλασιασμό του εμπορίου έως το 2030.
Βασικά Στοιχεία του Μέσου Διαδρόμου μέσω Τουρκίας:
- Γεωστρατηγική Σημασία: Αποτελεί εναλλακτική διαδρομή στον «Βόρειο Διάδρομο» (μέσω Ρωσίας), η οποία απέκτησε τεράστια σημασία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
- Ο ρόλος της Τουρκίας: Η Τουρκία λειτουργεί ως «γέφυρα» logistics, συνδέοντας την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, με έμφαση στον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρομικών δικτύων της.
- Χρηματοδότηση: Η Παγκόσμια Τράπεζα ενέκρινε πρόσφατα δάνειο 2 δισ. δολαρίων για το σιδηροδρομικό έργο INRAIL, το οποίο θα παρακάμπτει τον Βόσπορο για ταχύτερη εμπορευματική σύνδεση.
- Στόχοι: Η Τουρκία, σε συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν, εργάζεται για την άρση «σημείων συμφόρησης» και την εναρμόνιση των δασμών.