Στο επίκεντρο ενός διεθνούς γεωπολιτικού θρίλερ βρίσκεται η Ελλάδα, σύμφωνα με άρθρο του Ισραηλινού αναλυτή Shay Gal στους Eurasian Times, καθώς η Τουρκία και το Κατάρ φαίνεται να εκμεταλλεύονται τη θέση τους σε NATO και Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου για να προωθήσουν σκοτεινά στρατηγικά παιχνίδια.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Shay Gal, οι κινήσεις αυτές όχι μόνο δοκιμάζουν την αξιοπιστία των συμμαχιών, αλλά θέτουν τη χώρα μας σε κίνδυνο να βρεθεί σε κατάσταση «ομηρίας», καθώς η διπλή ταυτότητα των δύο χωρών δημιουργεί αστάθεια και αβεβαιότητα σε όλη την Ευρασία.
Ειδικότερα, από την Ερυθρά Θάλασσα έως το Αιγαίο, από τις Βρυξέλλες έως τη Ντόχα, η ισχύς πλέον καθορίζεται από δύο χώρες.
Τουρκία και Κατάρ έχουν μετατρέψει τη συναίνεση σε «νόμισμα» και τη συμμαχία τους σε μοχλό πίεσης, στρεβλώνοντας τη λειτουργία του NATO και του Συμβούλιου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) για φιλοδοξίες που καμία από τις δύο συμμαχίες δεν σχεδιάστηκε να περιορίσει.
Ενώ οι Houthis πλήττουν το εμπόριο και οι Ινδία, Ισραήλ, Ιορδανία, Αίγυπτος, Μαρόκο και Κύπρος διατηρούν τη γραμμή άμυνας, η ασφάλεια στην Ευρασία θα καθοριστεί όχι από τους εχθρούς, αλλά από την ικανότητα να επιβάλλονται κανόνες στους φίλους, σημειώνει ο Ισραηλινός αναλυτής.
Συμμαχίες και η δοκιμασία της πειθαρχίας
Σύμφωνα με τον Shay Gal, οι συμμαχίες αποδεικνύουν τη δύναμή τους όχι από την ισχύ που συγκεντρώνουν, αλλά από την πειθαρχία που τηρούν.
Το NATO και το GCC δημιουργήθηκαν ως μοχλοί συλλογικής εμπιστοσύνης, με στόχο τη μετατροπή της συνεργασίας σε ανθεκτικότητα.
Ωστόσο, δύο βασικά μέλη —η Τουρκία στο NATO και το Κατάρ στο GCC— έχουν τελειοποιήσει την τέχνη της συλλογής όλων των οφελών ενώ παραβιάζουν κάθε κανόνα.
Και τα δύο τηρούν το γράμμα των κανονισμών αλλά παρακάμπτουν το πνεύμα τους, μετατρέποντας τη συναίνεση σε μέσο πίεσης.
Το πρόβλημα είναι δομικό: η αρχή της συναίνεσης στο NATO και ο κανόνας ομοφωνίας στο GCC επιτρέπουν συμπεριφορές «διαπραγμάτευσης» που υπονομεύουν την αξιοπιστία των μπλοκ.
Το «δίκοπο σπαθί» στο NATO
Όπως λέει ο Shay Gal, η πορεία της Τουρκία στο NATO έχει γίνει μελέτη περίπτωσης.
Η αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 το 2017, ενώ ήταν ακόμη βασικό μέλος του προγράμματος F-35, προκάλεσε κυρώσεις CAATSA από τις ΗΠΑ και την απομάκρυνση της Τουρκίας από το consortium των F-35 το 2020.
Στη συνέχεια, η Άγκυρα έμαθε να εκμεταλλεύεται την ομοφωνία: καθυστέρησε την ένταξη της Σουηδίας μέχρι οι ΗΠΑ να εγκρίνουν συμφωνία 23 δισ. δολαρίων για F-16, ενώ μπλόκαρε σχέδια άμυνας για τις Βαλτικές χώρες μέχρι να εξασφαλίσει μέτρα για το κουρδικό YPG.
Από το 2023 μπλοκάρει τη συνεργασία NATO-Ισραήλ, έκλεισε εμπορικές συναλλαγές με το Ισραήλ και έλεγξε το εναέριο και θαλάσσιο χώρο απέναντι στην Ελλάδα και στην Κύπρο.
Ο ΟΗΕ επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία μετακίνησε μαχητές από τη Συρία στη Λιβύη — μια ασυνήθιστη πράξη για μέλος του NATO.
Οι κυρώσεις των ΗΠΑ σε τουρκικές εταιρείες που βοηθούσαν στην αποφυγή ρωσικών κυρώσεων δείχνουν ότι τα δίκτυα διπλής χρήσης συνεχίζουν να δοκιμάζουν την αξιοπιστία των συμμάχων.
Το Κατάρ φιλοξενεί τη βάση Al-Udeid, έδρα του U.S. Central Command, ενώ παράλληλα διατηρεί το πολιτικό γραφείο της Hamas και λειτουργεί ως μεσολαβητής με παράγοντες που καταδικάζει η συμμαχία.
Η χρηματοδότηση ανθρωπιστικών προγραμμάτων στη Γάζα, σε συνεργασία με το Ισραήλ και τον ΟΗΕ, έχει θολώσει τη γραμμή ανάμεσα σε βοήθεια και πολιτικό μοχλό.
Η κρίση του 2017 και οι 13 απαιτήσεις της Σαουδικής Συμμαχίας έληξαν με τη συμφωνία του Al-Ula το 2021 χωρίς να επιλύσουν τη διπλή ταυτότητα του Κατάρ.
Τα κρατικά μέσα, όπως το Al Jazeera, χρησιμοποιούνται πλέον ως όργανα εξωτερικής πολιτικής και όχι δημοσιογραφίας.
Η συνεργασία Τουρκία-Κατάρ έχει επεκταθεί σε στρατηγικό τρίγωνο, με το Κατάρ να παρέχει κεφάλαια, η Τουρκία προβολή ισχύος και το Πακιστάν προσωπικό ασφαλείας.
Η Άγκυρα τοποθέτησε στρατεύματα στην Doha και έλαβε δάνειο 15 δισ. δολαρίων, ενώ το Πακιστάν συνεισέφερε στη φύλαξη του Παγκόσμιου Κυπέλλου και στην ανάπτυξη ναυτικών και αμυντικών συστημάτων.
Η δοκιμασία στην Υεμένη και η αξιοπιστία των συμμάχων
Η Τουρκία και το Κατάρ έχουν ενισχύσει την εμπλοκή τους με βοήθεια από δυνάμεις των Houthi, διευκολύνοντας την επίθεση σε εμπορικά πλοία στον Πορθμό Bab el-Mandeb.
Από τα τέλη του 2023, οι επιθέσεις αυτές «δείχνουν» πώς επίσημοι σύμμαχοι μπορούν να διεξάγουν άτυπους πολέμους μέσω αντιπροσώπων.
Αντίθετα, Ινδία, Ισραήλ, Ιορδανία, Αίγυπτος, Μαρόκο και Κύπρος έχουν ενισχύσει συνεργασίες και λειτουργούν ως αξιόπιστοι πυλώνες σταθερότητας.
Στη Μέση Ανατολή, η στρατιωτική παρουσία τους στη Σαουδική συμμαχία και η συνεισφορά σε Υεμένη αναδεικνύουν την αφοσίωση στη συλλογική ασφάλεια.
Η λύση είναι σαφής: το NATO πρέπει να διατηρήσει ομοφωνία για κρίσιμα άρθρα, να εφαρμόσει «consensus minus one» για όλα τα υπόλοιπα και να εισαγάγει αυτόματες κυρώσεις για συμπεριφορές που υπονομεύουν τη συμμαχία.
Αντίστοιχα, το GCC πρέπει να θεσμοθετήσει μηχανισμούς λογοδοσίας, με δεσμευτικές αποφάσεις, χρονικά όρια και αυτόματη αναστολή προνομίων σε μέλη που παραβιάζουν κανόνες.
Η αξιοπιστία πρέπει να επιβραβεύεται πέρα από τη νομική συμμετοχή.
Το NATO θα πρέπει να ενισχύσει τη συνεργασία με Ινδία, Ισραήλ, Ιορδανία, Αίγυπτος, Μαρόκο και Κύπρος, ενώ το GCC να δημιουργήσει ένα πλαίσιο «GCC-Plus» με Αίγυπτο, Ιορδανία και Μαρόκο, ενοποιώντας άμυνα, logistics και ειδικές επιχειρήσεις.
Η ηγεσία απαιτεί πειθαρχία: δύναμη χωρίς αξιοπιστία είναι ψευδαίσθηση.
Από το Qatargate μέχρι την υπόθεση Halkbank, η διαφθορά και η εκμετάλλευση των συμμαχιών έχουν μετατρέψει την ίδια τη διακυβέρνηση σε πεδίο μάχης, καταλήγει ο Shay Gal.
Εν προκειμένω αξίζει να σημειωθεί πως ως χώρα έχουμε ανοίξει διάπλατα την πόρτα σε καταριανά κεφάλαια, με κίνδυνο να καταστούμε όμηρος της Άγκυρας….