Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να ρισκάρει το μέλλον της δεύτερης θητείας του, την αμερικανική οικονομία και τις ζωές εκατομμυρίων Αμερικανών αυτή την εβδομάδα, εμμένοντας στην πίστη του ότι οι δασμοί μπορούν να ξαναδημιουργήσουν μια χρυσή εποχή πλούτου και ανεξαρτησίας για τις ΗΠΑ, επισημαίνει σε ανάλυση του το CNN.
Ο Τραμπ υπόσχεται ότι η Τετάρτη 2 Απριλίου θα είναι η «Ημέρα Απελευθέρωσης» – καθώς θα επιβάλει αμοιβαίους δασμούς σε όσες χώρες επιβάλλουν δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα.
Η πιο μεγάλη κίνησή του μέχρι στιγμής για τον μετασχηματισμό του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος θα μπορούσε να καταλήξει να επηρεάσει κάθε Αμερικανό, αυξάνοντας τις τιμές σε μια εποχή που οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί είναι ήδη πιεσμένοι. Αλλά ο πρόεδρος ζητά σιωπηρά από όλους να δεχτούν μια στρατηγική που υπόσχεται δελεαστικά μελλοντικά οφέλη, αλλά απαιτεί θυσίες για τα επόμενα χρόνια.
Καταστροφικοί οι δασμοί για την οικονομία
Οι εμπορικός πόλεμος που έχει εξαπολύσει ο Τραμπ έχει ήδη εξανεμίσει τρισεκατομμύρια δολάρια από τις χρηματιστηριακές αγορές – ο Dow Jones σημείωσε πτώση 700 μονάδων μόνο την Παρασκευή – ενισχύοντας τους φόβους για ύφεση, καθώς η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχωρεί. Έχει επίσης αποξενώσει τους συμμάχους των ΗΠΑ, καθώς η εξωτερική του πολιτική αρχίζει να διαλύει το δυτικό σύστημα συμμαχιών.
Καθώς πλησιάζει η Τετάρτη, ο πρόεδρος χάνει κάθε εμπιστοσύνη από την οποία εξαρτάται η οικονομική σταθερότητα εγείροντας αντιφατικές προσδοκίες – υπονοώντας, για παράδειγμα, ότι ορισμένα έθνη ή βιομηχανίες μπορεί να εξαιρεθούν από τους νέους δασμούς. Η ηγεσία του κινδυνεύει να προκαλέσει τόσο μεγάλη ζημιά όσο και οι ίδιες οι πολιτικές.
Ο Τραμπ αιτιολογεί ότι, επιβάλλοντας δασμούς στις εισαγωγές, θα αναγκάσει τις επιχειρήσεις να μετεγκαταστήσουν την παραγωγή και τις αλυσίδες εφοδιασμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργώντας έτσι θέσεις εργασίας και αναζωογονώντας περιοχές που έμειναν άπορες από την παγκοσμιοποίηση.
Το μειονέκτημα, ωστόσο, είναι ότι οι δασμοί θα αυξήσουν τις τιμές για τους καταναλωτές που έχουν κουραστεί από το υψηλό κόστος ζωής. Και δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι επιχειρήσεις θα επαναφέρουν την παραγωγή τους στις ΗΠΑ, αφού ένας τέτοιος αναπροσανατολισμός θα πάρει χρόνια και πιθανώς θα διαρκέσει περισσότερο από τη θητεία του Τραμπ στην εξουσία.
Αν ο πρόεδρος το ακολουθήσει, θα πάρει ένα τεράστιο πολιτικό ρίσκο. Αλλά φαίνεται να αγνοεί τις πιθανές επιπτώσεις. Σε ένα εντυπωσιακό σχόλιο στην Κρίστεν Γουέλκερ του NBC News το Σάββατο, ο δισεκατομμυριούχος που ηγείται ενός υπουργικού συμβουλίου δισεκατομμυριούχων και εκατομμυριούχων αδιαφόρησε για τις αυξήσεις στο κόστος των αυτοκινήτων που προκαλούν οι νέοι βιομηχανικοί δασμοί του.
«Δεν με νοιάζει καθόλου αν αυξήσουν τις τιμές, επειδή οι άνθρωποι θα αρχίσουν να αγοράζουν αυτοκίνητα αμερικανικής κατασκευής», δήλωσε ο Τραμπ σε τηλεφωνική συνέντευξη. «Δεν θα μπορούσα να νοιαστώ λιγότερο, γιατί αν οι τιμές στα ξένα αυτοκίνητα ανέβουν, θα αγοράσουν αμερικανικά αυτοκίνητα».
Η στάση του κινδυνεύει με πολιτικές αντιδράσεις, όταν οι Ρεπουμπλικάνοι είναι ήδη επιφυλακτικοί για τις εκλογικές επιπτώσεις της επιβράδυνσης της οικονομίας και των πολιτικών του Τραμπ, με τις ειδικές εκλογές στη Φλόριντα για τη Βουλή των Αντιπροσώπων αυτή την εβδομάδα να απειλούν να φέρουν το κόμμα σε δύσκολη θέση.
Ο Τραμπ αγνοεί επίσης την πολυπλοκότητα των δασμών 25% στα αυτοκίνητα που πρόκειται να τεθούν σε ισχύ αυτή την εβδομάδα. Οι διαδικασίες παραγωγής είναι βαθιά ενσωματωμένες με εργοστάσια στο Μεξικό και τον Καναδά. Αυτό σημαίνει ότι τα περισσότερα αυτοκίνητα που κατασκευάζονται στις ΗΠΑ θα γίνουν ακριβότερα. Και ενώ θεωρητικά ένα αυτοκίνητο που κατασκευάζεται στις ΗΠΑ στο μέλλον θα μπορούσε να είναι απρόσβλητο από τους δασμούς, το υψηλότερο κόστος παραγωγής και οι επενδύσεις που απαιτούνται για την τοποθέτηση της κατασκευής αποκλειστικά εντός των ΗΠΑ θα μετακυλιστούν στους καταναλωτές. Στα χρόνια που θα μεσολαβήσουν, η τιμή των νέων αυτοκινήτων θα είναι κατά χιλιάδες δολάρια υψηλότερη, με κίνδυνο να μειωθούν οι θέσεις εργασίας στη βιομηχανία.
Νικητές και χαμένοι
Ο Τραμπ αρνείται να δεχτεί την οικονομική συναίνεση ότι οι δασμοί προκαλούν υψηλότερες τιμές επειδή οι εισαγωγείς μετακυλύουν το κόστος των επιπλέον δασμών στους καταναλωτές. Αυτό αποτελεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς οι ψηφοφόροι δεν είχαν μεγάλη ανακούφιση από τις αυξήσεις του κόστους των ζωτικών αγαθών κατά τη διάρκεια των ετών της πανδημίας. Ο πληθωρισμός μπορεί να έχει υποχωρήσει, παρά τις ενδείξεις ότι αυξάνεται και πάλι, αλλά το κόστος ζωής δεν έχει επιστρέψει στο επίπεδο που ήταν πριν από πέντε χρόνια.
Ο στόχος του προέδρου να προσπαθήσει να αναζωογονήσει τις οικονομικές προοπτικές στις περιοχές που επλήγησαν από την απώλεια των εργοστασίων είναι αξιέπαινος. Ο οικονομικός μετασχηματισμός που προκάλεσε η παγκοσμιοποίηση υπήρξε επώδυνος, απογυμνώνοντας τις κοινότητες από προοπτικές και συμβάλλοντας στην επιδημία των οπιοειδών. Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι οι πολιτικές του Τραμπ θα αποκαταστήσουν τις παλιότερες αδικίες.
Ένα κατασκευαστικό ειδύλλιο της δεκαετίας του 1950
Αλλά είναι ρεαλιστική η εξιδανικευμένη άποψη του προέδρου για τη μελλοντική οικονομία των ΗΠΑ;
Η αναδημιουργία ενός ειδυλλίου της αμερικανικής μεταποίησης τύπου 1950 είναι υπερβολική σε μια εποχή όπου το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και η οικονομική ισχύς των ΗΠΑ επικεντρώνεται στις βιομηχανίες υπηρεσιών, την τεχνολογία και την άνοδο των θέσεων εργασίας και του εμπορίου που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ενώ άλλες οικονομίες – ο Καναδάς, για παράδειγμα – θα χάσουν σε έναν εμπορικό πόλεμο με τις ισχυρότερες Ηνωμένες Πολιτείες, μπορούν ακόμη να προκαλέσουν μεγάλο πόνο στους Αμερικανούς καταναλωτές.
Το φάσμα ενός ασταθούς πολιτικού που προσπαθεί να χειραγωγήσει προσωπικά την παγκόσμια οικονομία σύμφωνα με τα ωριαία καπρίτσια του εγκυμονεί κινδύνους καταστροφής. Και καλλιεργεί την αβεβαιότητα που θα αποθαρρύνει τους κατασκευαστές να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Αλλά πολλοί Ρεπουμπλικάνοι ελπίζουν ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί απλώς τους δασμούς ως μοχλό πίεσης για να ενισχύσει τη μυθική του επιδίωξη «συμφωνιών».
«Με τον πρόεδρο Τραμπ, όλα είναι μια διαπραγμάτευση για να δούμε τι θα κάνουμε μακροπρόθεσμα», δήλωσε ο γερουσιαστής Τζέιμς Λάνκφορντ. Ο Ρεπουμπλικανός από την Οκλαχόμα πρόσθεσε: «Θα είναι θορυβώδες για λίγο, αλλά όλοι ξέρουμε πού πηγαίνουμε: προσπαθούμε να μειώσουμε τις τιμές για τους Αμερικανούς και να αυξήσουμε τις θέσεις εργασίας».
Όμως άλλοι είναι λιγότερο αισιόδοξοι.