Στις 25 Ιανουαρίου, δικαστήριο στο Ραβαλπίντι καταδίκασε τέσσερις άνδρες σε θάνατο με απαγχονισμό για φερόμενη περιφρόνηση προσώπων που είναι ιερά για τους μουσουλμάνους και προσβολή του Κορανίου. Οι νόμοι για τη βλασφημία του Πακιστάν, που έχουν τις ρίζες τους σε καταστατικά της εποχής της αποικιοκρατίας και επεκτάθηκαν στο πλαίσιο των πολιτικών εξισλαμισμού της δεκαετίας του 1980, αποτελούν εδώ και καιρό πηγή διαμάχης και βίας.
Σχεδιασμένοι για να ποινικοποιούν τις προσβολές κατά του Ισλάμ, αυτοί οι νόμοι γίνονται όλο και περισσότερο όργανα καταπίεσης, στοχεύοντας δυσανάλογα θρησκευτικές μειονότητες όπως οι Χριστιανοί, οι Αχμαντί και οι Ινδουιστές. Ενώ οι νόμοι προστατεύουν φαινομενικά τα θρησκευτικά αισθήματα, η εφαρμογή τους έχει καλλιεργήσει ένα κλίμα φόβου, όχλης βίας και συστημικής αδικίας, αφήνοντας αμέτρητες ζωές σε συντριβή.
Οι νόμοι περί βλασφημίας του Πακιστάν κατοχυρώνονται στις Ενότητες 295-A, 295-B και 295-C του Ποινικού Κώδικα, με ποινές που κυμαίνονται από ισόβια κάθειρξη έως υποχρεωτικές θανατικές ποινές για αδικήματα που θεωρούνται ότι προσβάλλουν το Ισλάμ, τον Προφήτη Μωάμεθ ή τα ισλαμικά κείμενα. Οι τροπολογίες των τελευταίων ετών έχουν ενισχύσει περαιτέρω αυτές τις διατάξεις.
Το 2023, η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε νομοσχέδιο που αυξάνει την ελάχιστη ποινή για υποτιμητικά σχόλια κατά της οικογένειας ή των συντρόφων του Προφήτη από τρία σε δέκα χρόνια, μια κίνηση που οι επικριτές υποστηρίζουν ότι είχε πολιτικά κίνητρα για να κατευνάσει τις σκληροπυρηνικές ομάδες.
Οι νόμοι είναι αόριστα διατυπωμένοι, συχνά βασιζόμενοι σε υποκειμενικές ερμηνείες. Για παράδειγμα, οι κατηγορίες μπορεί να προκύψουν από απλές φήμες, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή προσωπικές διαφωνίες, με ελάχιστη απαίτηση για συγκεκριμένα στοιχεία.
Μια έκθεση του 2024 από το Ίδρυμα Clooney για τη Δικαιοσύνη (CFJ) διαπίστωσε ότι στο 90% των υποθέσεων που παρακολουθήθηκαν, δεν εντοπίστηκαν καν συγκεκριμένες βλάσφημες λέξεις και συχνά υποβάλλονταν καταγγελίες χωρίς μάρτυρες από πρώτο χέρι.
Οι θρησκευτικές μειονότητες, που αποτελούν λιγότερο από το 4% του πληθυσμού του Πακιστάν, φέρουν το μεγαλύτερο βάρος αυτών των νόμων. Ενώ οι μουσουλμάνοι ευθύνονται για την πλειονότητα των κατηγοριών για βλασφημία, οι μειονότητες αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους λόγω της ευάλωτης κοινωνικής τους θέσης.
Σύμφωνα με την Επιτροπή για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία των ΗΠΑ (USCIRF), πάνω από 2.000 άτομα έχουν κατηγορηθεί για βλασφημία από το 1987, με σχεδόν 100 να έχουν σκοτωθεί από επαγρύπνηση πριν ολοκληρωθούν οι δίκες.
Οι χριστιανοί, που αποτελούν το 1,6% του πληθυσμού, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι. Μόνο το 2024, ένας χριστιανός ιδιοκτήτης εργοστασίου υποδημάτων στο Παντζάμπ λιντσαρίστηκε από όχλο με ισχυρισμούς για κάψιμο σελίδων του Κορανίου, ενώ μια χριστιανή μητέρα καταδικάστηκε σε θάνατο επειδή μοιράστηκε υποτιθέμενο βλάσφημο περιεχόμενο στο WhatsApp. Ομοίως, οι Αχμαντί – μια αίρεση που δηλώνεται νόμιμα ως μη μουσουλμάνος στο Πακιστάν – διώκονται συστηματικά σύμφωνα με τους νόμους για τη βλασφημία και τη χωριστή νομοθεσία κατά του Αχμάντι.
Τον Ιούνιο του 2024, ένας 73χρονος Χριστιανός πέθανε μετά από ξυλοδαρμό από όχλο στη Sargodha του Punjab, μετά από κατηγορίες για βεβήλωση του Κορανίου. Η αστυνομία φέρεται να παρέμεινε ενώ ο όχλος λεηλάτησε χριστιανικά σπίτια και εκκλησίες. Ομοίως, στην κοιλάδα Swat, ένας μουσουλμάνος άνδρας λιντσαρίστηκε από ένα πλήθος ισχυριζόμενος ότι είχε προσβάλει το Κοράνι, υπογραμμίζοντας πώς ακόμη και αβάσιμοι ισχυρισμοί μπορούν να προκαλέσουν μοιραία βία.
Μια έκθεση του CFJ του 2024 που παρακολουθούσε 24 υποθέσεις βλασφημίας αποκάλυψε συγκλονιστικές δικαστικές καθυστερήσεις: 217 από τις 252 ακροάσεις αναβλήθηκαν, αφήνοντας τους κατηγορούμενους να μένουν σε προφυλάκιση για χρόνια. Σε μια περίπτωση, ένας κατηγορούμενος πέρασε πάνω από μια δεκαετία στη φυλακή προτού αθωωθεί, μόνο για να εκφράσει ανακούφιση που τελικά έλαβε μια ετυμηγορία —ακόμα κι αν αυτό σήμαινε θανατική ποινή— απλώς για να τερματίσει τη δοκιμασία του
Η κατάχρηση των νόμων περί βλασφημίας επιδεινώνεται από το επιδεινούμενο τοπίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πακιστάν. Υπό την κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Shehbaz Sharif, η οποία ανέλαβε τα καθήκοντά της το 2024, οι ελευθερίες έκφρασης και συνάθροισης έχουν συρρικνωθεί, με πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης όπως το X (πρώην Twitter) να μπλοκάρονται κατά διαστήματα και οι δημοσιογράφοι να εκφοβίζονται για αυτολογοκρισία.
Οι κατηγορίες για βλασφημία συχνά χρησιμοποιούνται για να διευθετηθούν προσωπικές βεντέτες ή να αρπάξουν περιουσία. Στο Παντζάμπ, μια χριστιανή νοσοκόμα και η συνάδελφός της συνελήφθησαν το 2021, αφού ένας υπάλληλος του νοσοκομείου τους κατηγόρησε ότι κατέστρεψαν ένα αυτοκόλλητο Κορανίου κατά τη διάρκεια του συνηθισμένου καθαρισμού. Παρά την έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων, η υπόθεσή τους παραμένει ανεπίλυτη, με τα τοπικά δικαστήρια να απορρίπτουν πολλαπλά αιτήματα αθώωσης.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Αμνηστίας και του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχουν επανειλημμένα προτρέψει το Πακιστάν να καταργήσει ή να τροποποιήσει τους νόμους περί βλασφημίας, επικαλούμενος την ασυμβατότητά τους με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ζήτησε επίσης μεταρρυθμίσεις για την πρόληψη της κατάχρησης, δίνοντας έμφαση στο ρόλο των νόμων στην καταστολή των διακρίσεων και της βίας.
Στο εσωτερικό, ακτιβιστές και θρησκευτικοί ηγέτες επιχειρηματολογούν για διαδικαστικές διασφαλίσεις, όπως η απαίτηση αποδεικτικών στοιχείων πέρα από απλές κατηγορίες και η τιμωρία των ψευδών καταγγελλόντων. Ωστόσο, η πολιτική βούληση παραμένει σπάνια.
Ο καταστροφικός αντίκτυπος των νόμων για τη βλασφημία στις μειονότητες του Πακιστάν υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για αλλαγή. Αν και η κατάργηση των νόμων φαίνεται πολιτικά αβάσιμη, η εισαγωγή διασφαλίσεων —όπως υποχρεωτική επανεξέταση αποδεικτικών στοιχείων, κυρώσεις για ψευδείς κατηγόρους και προστασία για δικαστές— θα μπορούσε να μετριάσει την κατάχρηση.
Η διεθνής πίεση, σε συνδυασμό με την υπεράσπιση της βάσης, μπορεί ακόμη να ωθήσει το Πακιστάν προς ένα πιο δίκαιο σύστημα. Μέχρι τότε, οι θρησκευτικές μειονότητες παραμένουν παγιδευμένες σε ένα νομικό και κοινωνικό τέλμα, όπου μια κατηγορία από μόνη της μπορεί να είναι θανατική καταδίκη—είτε εκδίδεται από το κράτος είτε από όχλο.