Ο Ντόναλντ Τραμπ, πριν ακόμη εκλεγεί στην προεδρία των ΗΠΑ αλλά και μετά τη νίκη του, είχε διαμηνύσει προς τους ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ πως θα πρέπει να δώσουν περισσότερα χρήματα στη Συμμαχία – ακόμη και το 5% του ΑΕΠ – και να μην στηρίζονται στις «πλάτες» των ΗΠΑ.
Έχει προειδοποιήσει μάλιστα ακόμη και με απόσυρση των ΗΠΑ από την διατλαντική συμμαχία, ενώ έφτασε και στο σημείο να απειλήσει πως θα μπορούσε ακόμη και να ενθαρρύνει τη Ρωσία να επιτεθεί σε χώρες του ΝΑΤΟ που δεν πληρώνουν όσα πρέπει.
Το ίδιο μήνυμα επί της ουσίας μετέφερε – και μάλιστα σε ανώτερο επίπεδο και με αυστηρό τόνο – και ο αγγελιαφόρος του στο Νταβός. Ο Ρίτσαρντ Γκρένελ, απεσταλμένος του Τραμπ για «ειδικές αποστολές», κατά την επίσκεψή του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρου, επέκρινε τον Ολλανδό γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, για την οικονομική συνδρομή της χώρας του στη Συμμαχία, κατακρίνοντας και τον ίδιο προσωπικά για τις αποφάσεις του όταν ήταν πρωθυπουργός.
Παράλληλα ο Γκρένελ τόνισε πως τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ όταν λένε πως θα πρέπει να δεχτούν την Ουκρανία στους κόλπους της Συμμαχίας θα πρέπει να πληρώνουν και περισσότερα. «Έχουμε τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ να μιλά για την ένταξη της Ουκρανίας», είπε μιλώντας σε πάνελ του Νταβός.
«Ο αμερικανικός λαός είναι αυτός που πληρώνει για την άμυνα. Δεν μπορείτε να ζητήσετε από τον αμερικανικό λαό να επεκτείνει την ομπρέλα του ΝΑΤΟ όταν τα σημερινά μέλη δεν πληρώνουν καν το μερίδιο που τους αναλογεί και σε αυτά τα μέλη συγκαταλέγεται και η Ολλανδία», ανέφερε και πρόσθεσε:
«Πρέπει να αυξήσουν τις δαπάνες τους. Όταν λοιπόν έχουμε ηγέτες που μιλούν για όλο και περισσότερα, θα πρέπει να βεβαιωθούμε πως αυτοί οι ηγέτες ξοδεύουν τουλάχιστον το ποσό των χρημάτων που τους αναλογεί».
Ρούτε: «Έχει δίκιο ο Τραμπ» – «Δεν φτάνει ούτε το 2% του ΑΕΠ»
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, αφού άκουσε τον «εξάψαλμο» από τον ειδικό απεσταλμένο του Αμερικανού Προέδρου και μάλιστα δημόσια, παραδέχτηκε πως ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δίκιο να απαιτεί από τους Ευρωπαίους συμμάχους να ξοδεύουν περισσότερα για την άμυνα.
Η Ολλανδία – παραδοσιακά αλλά και συγκεκριμένα την περίοδο κατά την οποία πρωθυπουργός ήταν ο Μαρκ Ρούτε – απείχε από το όριο των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ (2% του ΑΕΠ). Ωστόσο τώρα, ως γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, εμφανίζεται οπαδός της αύξησης των δαπανών.
Παραδέχτηκε μάλιστα πως λόγω των προειδοποιήσεων του Ντόναλντ Τραμπ, υπήρξε μια αύξηση των κεφαλαίων από τα κράτη μέλη της Συμμαχίας. «Χάρη εν μέρει στον Ντόναλντ Τραμπ, ενδεχομένως και σε μεγάλο βαθμό, είδαμε να καταγράφεται μια ανάκαμψη στις δαπάνες του ΝΑΤΟ από την ευρωπαϊκή πλευρά», δήλωσε ο Μαρκ Ρούτε.
«Ο Ντόναλντ Τραμπ ένιωθε πως οι ΗΠΑ είχαν μια κακή συμφωνία και ότι η Ευρώπη βασικά χρηματοδοτούσε το κοινωνικό της μοντέλο, το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και το συνταξιοδοτικό της, ενώ υποχρηματοδοτούσε την άμυνα. Το πρόβλημα φυσικά είναι πως δεν βρισκόμαστε ακόμη σε αυτό το 2% που απαιτείται. Αυτό είναι το πρώτο πρόβλημα. Το δεύτερο πρόβλημα είναι πως το 2% πλέον δεν είναι αρκετό», τόνισε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.
«Σε αυτή τη φάση είμαστε ασφαλείς, αλλά το ΝΑΤΟ συλλογικά δεν θα είναι σε θέση να αμυνθεί σε 4 ή 5 χρόνια αν παραμείνουμε στο 2%», είπε, απηχώντας τις ανησυχίες και τους φόβους που εκφράζονται από μια μερίδα σχετικά με το ενδεχόμενο η Ρωσία να επιτεθεί σε κάποια νατοϊκή χώρα.
«Ο εχθρός είναι ο Πούτιν, μην αλληλοκατηγορούμαστε»
Στο πάνελ του Νταβός ήταν και ο Βέλγος πρωθυπουργός Αλεξάντερ Ντε Κρου, ο οποίος θέλησε να ρίξει τους τόνους, προτάσσοντας τη σημασία της ενότητας της Δύσης έναντι του «κοινού εχθρού».
Όπως είπε θα πρέπει να επικεντρωθούμε περισσότερο στον πραγματικό εχθρό και όχι στο να αλληλοκατηγορούμαστε. «Ο εχθρός είναι ο Βαλντιμίρ Πούτιν. Ο εχθρός είναι εκεί έξω. Δεν είναι στο εσωτερικό. Αλλά βλέπων ο ένας να κουνάει το δάχτυλο στον άλλον. Αυτό δεν είναι χρήσιμο», τόνισε ο Αλεξάντερ Ντε Κρου.
Η άβολη αλήθεια για τους Ευρωπαίους
Οι «βόμβες» του Τραμπ πυροδότησαν πολλαπλές εκρήξεις στο εσωτερικό τη συμμαχίας. Παρότι – όπως το συνηθίζει – η ρητορική του έχει αρκετά στοιχεία υπερβολής, είναι γεγονός πως οι θέσεις του αντανακλούν μια εξαιρετικά άβολη πραγματικότητα για την Ευρώπη.
Η Ευρώπη στηρίζεται στην στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ και για αυτό πολλοί ευρωπαίοι αξιωματούχοι – μετά τη νίκη του Τραμπ – δηλώνουν πως πλέον η ΕΕ «θα πρέπει να απεξαρτηθεί από τις ΗΠΑ». Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει κρύψει ποτέ πως το ΝΑΤΟ, και ιδιαίτερα η συνεργασία με τους ευρωπαίους, δεν τον ενθουσιάζει. Πόσο μάλλον να αντιλαμβάνονται οι τελευταίοι τις ΗΠΑ ως «στυλοβάτη» τους και να επωφελούνται από τα αμερικανικά κεφάλαια για προστασία.
Το 5% που έθεσε ως στόχο για τους αμυντικούς προϋπολογισμούς φαντάζει για την πλειονότητα των ευρωπαίων ηγετών και αξιωματούχων «μη ρεαλιστικός» έως και «ανόητος» στόχος. Αυτό το ποσόστό ισοδυναμεί για κάποιες χώρες με διπλασιασμό ή και τριπλασιασμό των στρατιωτικών δαπανών τους.
Με βάση τα τελευταία στοιχεία του 2023 οι περισσότερες χώρες βρίσκονταν πολύ κάτω από το 2%. Τον προηγούμενο χρόνο σημειώθηκε κάποια αύξηση, ιδίως σε χώρες που βρίσκονται κοντά στη Ρωσία, όμως και πάλι, σύμφωνα και με τον Ρούτε, αυτή η «ανάκαμψη» δεν αρκεί και απαιτούνται υψηλότερες δαπάνες σε συλλογικό επίπεδο.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, για τις χώρες της ΕΕ, οι 23 από τις οποίες είναι και μέλη του ΝΑΤΟ, κάθε πρόσθετη μονάδα του ΑΕΠ ισοδυναμεί με περίπου 200 δισεκατομμύρια ευρώ. Με αυτά τα δεδομένα ακόμη και η σταθερή δαπάνη 2% ή η αύξηση στο 3% είναι ένας εξαιρετικά δαπανηρός στόχος και γίνεται ακόμη δυσκολότερος εάν συνυπολογίσουμε την οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκονται ισχυρές χώρες της ΕΕ.
Κόντρα και για τις αμυντικές βιομηχανίες
Ένα ακόμη σημείο ρήξης των Ευρωπαίων με τον Ντόναλντ Τραμπ αφορά και στο ποια αμυντική βιομηχανία θα επωφεληθεί από τις όποιες υψηλότερες δαπάνες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, θα μπορούσε να συμφωνήσει σε ένα ποσοστό χαμηλότερο από αυτό που έχει δηλώσει, αρκεί το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών να κατευθύνεται στην αμερικανική βιομηχανία όπλων. Αυτό ωστόσο έρχεται σε αντίθεση με τις επιδιώξεις ευρωπαίων ηγετών και του ίδιου του σχεδίου της Κομισιόν που προβλέπει ενίσχυση και επενδύσεις στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.