Το έθνος της Δυτικής Αφρικής, η Γκάνα (κάποτε ήταν οικονομικά σταθερό), σταμάτησε πρόσφατα να πραγματοποιεί πληρωμές για τα εξωτερικά του χρέη σε κατόχους ομολόγων, άλλους εμπορικούς δανειστές και ξένες κυβερνήσεις. Το υπουργείο Οικονομικών της χώρας ανακοίνωσε την αναστολή όλων των πληρωμών εξυπηρέτησης χρέους για εξωτερικά κρατικά χρέη, συμπεριλαμβανομένων των ομολόγων σε ξένο νόμισμα, των εμπορικών δανείων και του μεγαλύτερου μέρους του διμερούς χρέους της χώρας.
Χαρακτηρίζοντας την απόφαση «προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης», το υπουργείο είπε ότι η Γκάνα αντιμετώπισε μια «μείζονα οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και τις συνακόλουθες κοινωνικές προκλήσεις. Ξεκινώντας με τον οικονομικό αντίκτυπο της πανδημίας, οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν πληγεί σκληρά από τις απότομες αυξήσεις των παγκόσμιων επιτοκίων, το ισχυρότερο δολάριο ΗΠΑ, τα υψηλά ποσοστά πληθωρισμού και άλλες διαταραχές που προκλήθηκαν από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας. Πολλές αναπτυσσόμενες χώρες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις αποπληρωμές χρέους τόσο σε ξένο όσο και σε τοπικό νόμισμα και πολλές έχουν αναλάβει νέο χρέος για να χρηματοδοτήσουν την επέκταση των δημοσίων δαπανών. Για παράδειγμα, η Σρι Λάνκα νωρίτερα φέτος αθέτησε τις πληρωμές του εξωτερικού χρέους ενώ η Ζάμπια έχασε πληρωμές το 2020. Εν μέσω του ζοφερού οικονομικού σεναρίου, η Γκάνα ανακοίνωσε ανταλλαγή κρατικών ομολόγων σε τοπικό νόμισμα αξίας άνω των 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ που θα μειώσει απότομα τις πληρωμές τόκων στους εγχώριους πιστωτές της.
Κατέληξε επίσης σε μια προκαταρκτική συμφωνία για μια διάσωση 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το ΔΝΤ σχετικά με τους όρους λήψης διαβεβαιώσεων χρηματοδότησης από τους εξωτερικούς πιστωτές της Γκάνας και για την πρόοδο στην ανταλλαγή εσωτερικού χρέους. Τα στοιχεία δείχνουν ότι στο τέλος του 2021, η Γκάνα χρωστούσε περισσότερα από 13 δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένους μετόχους και 3,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένες κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας και της Νότιας Κορέας. Περίπου το 70 έως 100 τοις εκατό των κρατικών εσόδων προορίζεται επί του παρόντος για την εξυπηρέτηση του χρέους και ο πληθωρισμός της χώρας έχει σχεδόν εκτοξευθεί κατά 50% τον περασμένο μήνα. Η Γκάνα βιώνει τη χειρότερη οικονομική κρίση της τελευταίας γενιάς και αυτό υπογραμμίζει σε μεγάλο βαθμό την έκταση της στενότητας του χρέους μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών, ιδίως στην υποσαχάρια Αφρική.
Επί του παρόντος, 22 αφρικανικές χώρες είτε βρίσκονται ήδη σε στενοχώρια χρέους είτε σε υψηλό κίνδυνο χρέους. Η ταχεία άνοδος της Κίνας ως μεγάλου διμερούς δανειστή προς τις αφρικανικές χώρες της έχει δώσει όλο και πιο σημαντικό ρόλο στην αναδιάρθρωση του χρέους. Φέτος συμφώνησε να συμπροεδρεύσει με τη Γαλλία μιας διμερούς επιτροπής για να βοηθήσει στην αναδιάρθρωση του εξωτερικού χρέους της Ζάμπιας, αλλά η πρόοδος ήταν αργή. Οι Κινέζοι δανειστές αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 30% των πληρωμών δανείων σε έξι από τις 22 πιο χρεωμένες χώρες – Αγκόλα, Καμερούν, Δημοκρατία του Κονγκό, Τζιμπουτί, Αιθιοπία και Ζάμπια.
Οι εκτιμήσεις επισημαίνουν ότι το 59% των πληρωμών εξωτερικού χρέους της Αγκόλας εξυπηρετούσε Κινέζους δανειστές. Το Τζιμπουτί, όπου η Κίνα έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στην κατασκευή λιμανιών και ζωνών ελεύθερων συναλλαγών, και έχει επίσης δημιουργήσει την πρώτη της στρατιωτική βάση στο εξωτερικό, πραγματοποιεί το 64% των πληρωμών εξωτερικού χρέους της προς το Πεκίνο. Η Αιθιοπία, η δεύτερη πιο πυκνοκατοικημένη χώρα της Αφρικής, παλεύει με χρέος 13,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ και επιδιώκει ελάφρυνση του χρέους μέσω μιας κοινής επιτροπής πλαισίου της G-20, της οποίας συμπροεδρεύει η Κίνα. Η πρόοδος έχει σταματήσει λόγω ανησυχιών για τον συνεχιζόμενο εμφύλιο πόλεμο στην Αιθιοπία.
Τα κινεζικά δάνεια είναι ιδιαίτερα εύκολο για τα αφρικανικά καθεστώτα να έχουν πρόσβαση χωρίς σημαντικά πολιτικά ή διαδικαστικά εμπόδια. Ωστόσο, όπως φαίνεται να υποδηλώνει η καλή θέληση της Κίνας κατά τη διάρκεια των προηγούμενων διαπραγματεύσεων, το Πεκίνο δεν έχει σχεδόν κανένα συμφέρον για οικονομική ή πολιτική κατάρρευση της περιοχής. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος διμερής δανειστής στον κόσμο, αλλά αποκαλύπτει ελάχιστα σχετικά με τους όρους δανεισμού και επίσης για τον τρόπο επαναδιαπραγμάτευσης με τους δανειολήπτες που βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Νωρίτερα αυτό το έτος, οι χώρες της G-7 κάλεσαν συγκεκριμένα την Κίνα να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο βοηθώντας τις τεταμένες χώρες να αναθεωρήσουν τα χρέη τους.
Προηγουμένως, η Κίνα επιβεβαίωσε ότι συγχώρησε 23 άτοκα δάνεια σε 17 αφρικανικές χώρες, ωστόσο, τα άτοκα δάνεια αποτελούν ένα πολύ μικρό μέρος του δανεισμού της Κίνας σε αφρικανικές χώρες. Τα άτοκα δάνεια αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 5% των 843 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε δεσμεύσεις δανείων της Κίνας σε 165 κυβερνήσεις παγκοσμίως μεταξύ 2000 και 2017, όπως προτείνουν ορισμένες εκτιμήσεις. Ο δανεισμός παραμένει κυρίως αδιαφανής και τα τεράστια έργα υποδομής που κατασκεύασε η Κίνα στην Αφρική έχουν μετατραπεί σε δαπανηρούς λευκούς ελέφαντες για πολλές χώρες.
Ένας από τους πιο ανώτερους διπλωμάτες της Κίνας, ο Ειδικός Αντιπρόσωπος Liu Yuxi βρισκόταν στην Γκάνα την ίδια ημέρα που το υπουργείο Οικονομικών της χώρας ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει την αποπληρωμή του χρέους προς τους εξωτερικούς πιστωτές. Ο Liu φαινόταν να βρίσκεται σε περιφερειακή περιοδεία στη Δυτική Αφρική, ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν ο Liu είχε συζητήσεις με τους οικοδεσπότες σχετικά με τον επαναπρογραμματισμό των πληρωμών των εκκρεμών δανείων της Γκάνας προς την Κίνα. Σε μια κρίσιμη συγκυρία όπου τα αφρικανικά έθνη πρέπει να συγκεντρώσουν την απαραίτητη χρηματοδότηση για ευρύτερες κοινωνικές βελτιώσεις για τους πληθυσμούς τους εν μέσω της συνεχιζόμενης κρίσης, ο κινεζικός δανεισμός έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια και αναμένεται να παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα για τους επόμενους χρόνους.