Ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος διεξήχθη μεταξύ της Ελλάδας, Σερβίας, Μαυροβουνίου από την μια πλευρά με αντίπαλο την Βουλγαρία, που μέχρι την έναρξης του ήταν σύμμαχος δύναμη.
Οι πολεμικές επιχειρήσεις μεταξύ του Ελληνικού Στρατού και της ΙΙης Βουλγαρικής Στρατιάς άρχισαν στις 16/06/1913 και ολοκληρώθηκαν με ανακωχή στις 18/07/1913. Το κύριο θέατρο των επιχειρήσεων αυτών ήταν η Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία. Η κυριότερη επιχείρηση στην οποία έλαβε μέρος το Ιππικό κατά τη διάρκεια του ήταν η ένδοξη μάχη Κιλκίς -Λαχανά.
Η εντολή Βενιζέλου στον αρχιστράτηγο Κωνσταντίνο
Σημαντική στιγμή για τις μέρες του Β Βαλκανικού Πολέμου, είναι η επίθεση των ελληνικών δυνάμεων κόντρα στις Βουλγαρικές, στην Θεσσαλονίκη, στις 18 Ιουνίου.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ζήτησε από τον αρχιστράτηγο βασιλιά Κωνσταντίνο να αναληφθεί γενική αντεπίθεση, με πρώτο μέτρο την εκκαθάριση της Θεσσαλονίκης από τις στρατωνιζόμενες εκεί βουλγαρικές μονάδες, που ανέρχονταν σε 1.500 άνδρες. Οι Βούλγαροι αρνήθηκαν να αποσυρθούν και τότε ανέλαβε δράση η ΙΙ Μεραρχία Πεζικού υπό τον υποστράτηγο Καλάρη, η οποία ύστερα από ολονύκτια συμπλοκή τους εξανάγκασε να παραδοθούν στις 18 Ιουνίου. Η επιχείρηση εκκαθάρισης της Θεσσαλονίκης στοίχισε στις ελληνικές δυνάμεις 18 νεκρούς και 17 τραυματίες, ενώ οι απώλειες των Βουλγάρων ανήλθαν σε 60 νεκρούς, 17 τραυματίες και 1.360 αιχμαλώτους.
Για να φθάσουμε στην ελληνική επίθεση είχαν προηγηθεί, οι βιαιότητες των Βουλγάρων κατά των ελληνικών πληθυσμών.
Ύστερα από την αιφνιδιαστική επίθεση των Βουλγάρων της 16ης Ιουνίου (Παλιό Ημερολόγιο), η ΙΙ Μεραρχία (αντιστράτηγος Καλλάρης) επιδίδει στις 16:00 της 17ης τελεσίγραφο μίας ώρας στον Βούλγαρο στρατηγό να εγκαταλείψει την πόλη ζητώντας του να διατάξει τον αφοπλισμό των στρατιωτικών τμημάτων εντός της Θεσσαλονίκης αλλιώς θα αντιμετωπίζονταν εχθρικά.
Ο Βούλγαρος στρατηγός ζητά 5 ώρες για να λάβει εντολές από τους ανωτέρους του αλλά οι Έλληνες αρνήθηκαν. Καθώς το τελεσίγραφο μένει αναπάντητο μέχρι τις 19:00, οι Έλληνες ξεκινούν εκκαθάριση της πόλης από τα Βουλγαρικά στρατεύματα. Συμπλοκές έλαβαν χώρα σε διάφορα μέρη της Θεσσαλονίκης, σημεία ελέγχου και χώρους στρατοπέδευσης. Ιδιαίτερη μάχη έγινε στο αρχηγείο της Βουλγαρικής διοίκησης, στο ξενοδοχείο Grand Hotel, που επίσης ήταν και κέντρο οργάνωσης των ατάκτων ενόπλων, μια προσπάθεια της βουλγαρικής ηγεσίας να επαναφέρουν τις συνθήκες του 1900.
Η επιχείρηση θα λήξει την επομένη το πρωί, 18 Ιουνίου 1913 , με την παράδοση των Βουλγάρων. Οι Έλληνες έχουν 64 νεκρούς και τραυματίες, ενώ οι Βούλγαροι 77 και επιπλέον 1.360 αιχμαλωτίζονται.
Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος από Θεσσαλονίκη όπου βρισκόταν εξέδωσε γενική διαταγή, στις 18 Ιουνίου στις 11 τό πρωί, προς όλες τις μεραρχίες και την ταξιαρχία ιππικού ζητώντας να εγκαταλείψουν την αμυντική τους στάση και να αντεπιτεθούν.
Ακολουθεί το διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό (20 Ιουνίου 1913):
«Πρός τόν Λαό μου
Συμμαχήσαντες μετά των άλλων χριστιανικών κρατών πρός απελευθέρωσιν πασχόντων αδελφών, ηυτυχήσαμεν νά ίδωμεν τόν κοινόν αγώνα στεφανούμενον υπό της νίκης καί καταλύσαντα τήν τυραννίαν, τά ελληνικά δέ όπλα θριαμβεύοντα κατά ξηράν καί κατά θάλασσαν.
Η ηττηθείσα αυτοκρατορία παρεχώρησεν αδιαιρέτως εις τούς Συμμάχους τό απελευθερωθέν έδαφος. Αλλά ενώ η Ελλάς δικαία, καθώς πάντοτε, συμφώνους έχουσα καί τούς δύο άλλους των συμμάχων ηθέλησεν φιλικήν τήν διανομήν του απελευθερωθέντος εδάφους, άπληστος σύμμαχος, η Βουλγαρία αρνηθείσα πάσαν συνεννόησιν καί διαιτησίαν, επεζήτησε νά σφετερισθή κατά τό πλείστον μόνη αυτή τούς καρπούς της κοινής νίκης…
Ο ελληνικός λαός, εν στενή μετά της Σερβίας καί του Μαυροβουνίου αλληλεγγύη, πεποιθώς επί τήν ιερότητα του σκοπού αναλαμβάνει τά όπλα εις νέον αγώνα υπέρ βωμών καί εστιών. Ο στρατός μου της ξηράς καί της θαλάσσης, ο αναδείξας τήν Ελλάδα μεγαλειτέραν, καλείται νά συνεχίση τούς τετιμημένους αγώνας του καί σώση απελευθερωθέντας εκ της τουρκικής τυραννίας αδελφούς από της απειλουμένης νέας καί δεινοτάτης δουλείας…
Ζήτω η μεγαλυνθείσα Ελλάς! Ζήτω τό Ελληνικόν Έθνος!».
Ο β Βαλκανικός πόλεμος διεξήχθη από τις 16 Ιουνίου έως τις 18 Ιουλίου του 1913 (28 Ιουλίου η τυπική λήξη της με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου) κατά κύριο λόγο στα εδάφη της απελευθερωμένης από του Οθωμανούς Μακεδονίας, μεταξύ των πρώην συμμάχων του Α’ Βαλκανικού Πολέμου.
Αντιμέτωποι τέθηκαν από την μία πλευρά η Βουλγαρία και από την άλλη πλευρά η Ελλάδα, η Σερβία και το Μαυροβούνιο. Κατά της Βουλγαρίας στράφηκαν η Ρουμανία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος χαρακτηρίσθηκε από την ταχύτητα διεξαγωγής του και τη σκληρότητα των μαχών του.