Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης-geopolitico
Μια άτυπη αλλά ολοένα πιο συνεκτική γεωπολιτική σύγκλιση Ινδίας–Ελλάδας–Αρμενίας περιγράφεται σε ανάλυση στο Defence India, υποστηρίζοντας ότι το σχήμα αυτό «στριμώχνει» σταδιακά τον τριμερή άξονα Τουρκίας–Πακιστάν–Αζερμπαϊτζάν (TPA), όχι με θεαματικές κινήσεις, αλλά με συστηματική αύξηση του κόστους και μείωση της ελευθερίας κινήσεων Άγκυρας, Ισλαμαμπάντ και Μπακού.
Από τις «χειρονομίες» στις δεσμεύσεις
Η ανάλυση ξεκινά από το διπλωματικό τετ α τετ Αθήνας–Νέου Δελχί: την επίσκεψη Μόντι στην Αθήνα (Αύγουστος 2023) και, λίγους μήνες μετά, την επίσημη επίσκεψη Μητσοτάκη στην Ινδία με αναβάθμιση των σχέσεων σε «στρατηγική εταιρική σχέση», με έμφαση σε άμυνα, θαλάσσια ασφάλεια και διασυνδεσιμότητα.
Στο ίδιο κάδρο, η ανάλυση «κουμπώνει» τη ραγδαία εμβάθυνση Ινδίας–Αρμενίας, με το Νέο Δελχί να αναδεικνύεται –κατά την ανάλυση– σε βασικό προμηθευτή οπλικών συστημάτων του Γερεβάν, με συμφωνίες για πυροβολικό, ρουκέτες και αντιαεροπορικά, καθώς και συζητήσεις για συμπαραγωγές/αναβαθμισμένες πλατφόρμες.
Ο «απέναντι» σχηματισμός: TPA από ρητορική σε θεσμούς
Κατά τον αναλυτή, ο άξονας Τουρκίας–Πακιστάν–Αζερμπαϊτζάν έχει πάψει να είναι μόνο επικοινωνιακή «αδελφότητα» και έχει περάσει σε πιο θεσμική συνεργασία (σύνοδοι, ασκήσεις, συντονισμένες θέσεις) με αμοιβαία στήριξη σε Καραμπάχ, Κασμίρ και Βόρεια Κύπρο. Αυτό το «μπλοκ», όπως το παρουσιάζει, πατά σε τρεις πυλώνες: ταυτότητα/ιδεολογία, διπλωματικά ανταλλάγματα και αμυντικο-βιομηχανικές διασυνδέσεις.
Γιατί «δένουν» Ινδία–Ελλάδα–Αρμενία
Το κεντρικό επιχείρημα της ανάλυση είναι ότι η σύγκλιση δεν στηρίζεται σε ρομαντικές αναφορές «πολιτισμών», αλλά σε κοινές αντιλήψεις απειλής:
- Τουρκία ως κοινός παρονομαστής: πίεση προς Ελλάδα σε Αιγαίο/Αν. Μεσόγειο, ιστορικό και σύγχρονο αποτύπωμα στην Αρμενία, πολιτική στήριξη της Άγκυρας προς το Πακιστάν στο Κασμίρ.
- Πακιστανικός παράγοντας: παρουσιάζεται ως μόνιμο πρόβλημα για την Ινδία και ως σταθερός «παίκτης» που συντάσσεται με Μπακού/Άγκυρα εις βάρος αρμενικών θέσεων.
- Παντουρκικές ανησυχίες: Αθήνα και Γερεβάν βλέπουν αφηγήματα και ζώνες επιρροής που εκτείνονται από Ανατολία έως τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία.
Διάδρομοι και «γεωγραφία που πονάει»
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη διασυνδεσιμότητα! Η ανάλυση συνδέει το INSTC (Ινδία–Ιράν–Καύκασος) με τον ρόλο της Αρμενίας ως κόμβου προς Ευρώπη και, παράλληλα, τον IMEC ως δυτικό «άκρο» με ελληνικές πύλες (Πειραιάς/Μεσόγειος) – σε μια λογική που μειώνει την εξάρτηση από διαδρομές που περνούν ή επηρεάζονται από την Τουρκία.
Η άμυνα ως καταλύτης: Η Ινδία «οπλοστάσιο», Ελλάδα–Αρμενία «γραμμές επαφής»
Στο κομμάτι της άμυνας, η ανάλυση επιμένει ότι η άνοδος της Ινδίας ως εξαγωγέα αμυντικού υλικού είναι ο τεχνολογικός και βιομηχανικός «πολλαπλασιαστής ισχύος» που επιτρέπει στο τρίγωνο να αποκτήσει ουσία.
Για την Ελλάδα, ο συντάκτης της ανάλυσης εστιάζει στη λογική της διαφοροποίησης προμηθευτών και στη συμπαραγωγή/συνεξέλιξη συστημάτων, ενώ στο πεδίο των πραγματικών εξελίξεων, τις τελευταίες ημέρες καταγράφονται κινήσεις που δείχνουν εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας Αθήνας–Νέου Δελχί (ανακοινώσεις/ρεπορτάζ και επίσημες αναφορές από ελληνικής πλευράς).
Τι σημαίνει «αποδεκατισμός» στην πράξη
Η ανάλυση απορρίπτει την ιδέα θεαματικής «διάλυσης» του TPA και την μεταφράζει σε κάτι πιο κλασικό και ρεαλιστικό: σταδιακή ανατιμολόγηση φιλοδοξιών. Δηλαδή:
- αύξηση στρατιωτικού κόστους για πιθανές περιπέτειες,
- «σπάσιμο» ζωνών επιρροής σε Μεσόγειο και Καύκασο,
- διπλωματική πίεση/αντι-αφηγήματα,
- και προσέλκυση τρίτων εξισορροπητικών παικτών.
Οι περιορισμοί που δεν κρύβει
Τέλος, η ανάλυση αναγνωρίζει τους περιορισμούς! Ηαπόσταση της Ινδίας από τα θέατρα της Αν. Μεσογείου και του Καυκάσου, οι ισορροπίες της Ελλάδας εντός ΝΑΤΟ/ΕΕ και η ανάγκη της Αρμενίας να μην αντικαταστήσει μια εξάρτηση με μια άλλη. Άρα, το πιθανότερο σενάριο δεν είναι μια «σκληρή συμμαχία», αλλά ένα ευέλικτο σχήμα που λειτουργεί με συμφέροντα, διαδρόμους και αμυντική βιομηχανία.