Στον αέρα του ισραηλινού τηλεοπτικού τοπίου προβλήθηκε το δεύτερο και τελευταίο μέρος του ντοκιμαντέρ «Ο Σουλτάνος Ερντογάν», το οποίο εστιάζει στο παρόν και στις γεωπολιτικές επιλογές του Τούρκου προέδρου, θέτοντας ένα κεντρικό και ανησυχητικό ερώτημα: μήπως η Τουρκία εξελίσσεται στον νέο «αρχηγό του φιδιού» που απειλεί το Ισραήλ;
Ενώ το πρώτο μέρος του ντοκιμαντέρ κατέγραψε τη διαδρομή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τη λαϊκή συνοικία Κασίμπασα έως την απόπειρα πραξικοπήματος, το δεύτερο μέρος μετατοπίζει το επίκεντρο στη σύγχρονη πραγματικότητα. Η ανάλυση ξεκινά από την οριστική ρήξη των σχέσεων Τουρκίας–Ισραήλ μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου και επεκτείνεται στις περιφερειακές φιλοδοξίες της Άγκυρας.
Η 7η Οκτωβρίου ως σημείο καμπής
Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ του Ισραηλινού δημιουργού Δρור Μπλαζάντα, ο πόλεμος λειτούργησε ως καταλύτης για τον Ερντογάν, προσφέροντάς του πολιτικό και ιδεολογικό έδαφος ώστε να ενισχύσει την εικόνα του ως ηγέτη του μουσουλμανικού κόσμου. Ειδικοί και πρώην αξιωματούχοι αναλύουν πώς η σκληρή ρητορική κατά του Ισραήλ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο αφήγημα ισχύος.
Ανασχεδιασμός της Μέσης Ανατολής
Το φιλμ εξετάζει τους περιφερειακούς ελιγμούς της Τουρκίας: τη στρατιωτική παρουσία στη Συρία, τις στενές σχέσεις με το Κατάρ, αλλά και τη σύνθετη – συχνά αντιφατική – σχέση με τη Δύση. Στο επίκεντρο τίθεται το ερώτημα αν η Άγκυρα επιχειρεί να υποκαταστήσει το Ιράν ως βασικό περιφερειακό αντίπαλο του Ισραήλ.
«Νέο Ιράν» ή διαφορετικός παίκτης;
Η πιο φορτισμένη συζήτηση αφορά το ενδεχόμενο η Τουρκία να αναδειχθεί σε βασική απειλή για την ισραηλινή ασφάλεια. Το ντοκιμαντέρ θέτει ανοιχτά το ερώτημα αν ο Ερντογάν επιδιώκει ρόλο «διαδόχου» της Τεχεράνης στον άξονα αντιπαράθεσης με το Ισραήλ ή αν πρόκειται για στρατηγική πίεσης και όχι προάγγελο άμεσης σύγκρουσης.
Μεταξύ πραγματισμού και σύγκρουσης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη διττή εικόνα του Τούρκου προέδρου: από τη μία, η κατηγορία κατά του Ισραήλ με ακραίους χαρακτηρισμούς· από την άλλη, η άποψη – που αποδίδεται και στον Ντόναλντ Τραμπ – ότι ο Ερντογάν παραμένει τελικά ένας πραγματιστής με τον οποίο οι σχέσεις μπορούν να αποκατασταθούν. Το ντοκιμαντέρ αντιπαραβάλλει αυτό το σενάριο με τον φόβο μιας νεοοθωμανικής στρατηγικής που οδηγεί αναπόφευκτα σε σύγκρουση.
«Μπαίνει εύκολα, δεν φεύγει ποτέ»
Στο ίδιο πλαίσιο, προβάλλεται δήλωση του αναλυτή Δρ. Χάι Εϊτάν Κοέν Γιαναροτσάκ, ο οποίος υποστηρίζει ότι «όπου εισέρχεται ο τουρκικός στρατός, δεν γνωρίζει πώς να αποχωρήσει», παραπέμποντας σε παραδείγματα όπως το Ιράκ, η Συρία, η Κύπρος, το Κατάρ, η Σομαλία και η Λιβύη.
Το ανοιχτό ερώτημα
Το δεύτερο μέρος του ντοκιμαντέρ κλείνει χωρίς οριστικές απαντήσεις, αφήνοντας να αιωρείται το κρίσιμο δίλημμα: υπάρχει ρεαλιστική προοπτική επαναφοράς των σχέσεων Τουρκίας–Ισραήλ ή η πολιτική του Ερντογάν οδηγεί αναπόφευκτα σε μια νέα, επικίνδυνη φάση αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή;