Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μετασχηματισμού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, κατά την παρέμβασή του στο συνέδριο «Ελλάδα 2030», περιγράφοντας την Ατζέντα 2030 ως τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση που έχει επιχειρηθεί ποτέ στον χώρο της εθνικής άμυνας.
Η ομιλία του κινήθηκε πέρα από τα στενά όρια των εξοπλιστικών προγραμμάτων και επικεντρώθηκε στη δημιουργία ενός νέου αμυντικού υποδείγματος, όπου η τεχνολογία, η καινοτομία, η εγχώρια παραγωγή, η πληροφορία και η οικονομική ανθεκτικότητα συνθέτουν τα θεμέλια της ελληνικής αποτροπής για τις επόμενες δεκαετίες.
«Ελλάδα 2030» και η νέα εποχή των Ενόπλων Δυνάμεων
Από την έναρξη της τοποθέτησής του, ο υπουργός συνέδεσε το όνομα του συνεδρίου με τη στρατηγική που εφαρμόζει ήδη το υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Όπως ανέφερε, το «2030» αποτελεί εδώ και τρία χρόνια το βασικό ορόσημο της συνολικής μεταρρύθμισης που βρίσκεται σε εξέλιξη, κάνοντας λόγο για «τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση στην ιστορία των Ενόπλων μας Δυνάμεων».
Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι απλώς η ανανέωση οπλικών συστημάτων, αλλά η δημιουργία μιας νέας φιλοσοφίας λειτουργίας, προσαρμοσμένης στις σύγχρονες απειλές και στις τεχνολογικές εξελίξεις του 21ου αιώνα.
Ένας κόσμος που αλλάζει
Κεντρικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσε η περιγραφή του νέου διεθνούς περιβάλλοντος ασφαλείας.
Ο κ. Δένδιας υπογράμμισε ότι η εποχή της σταθερότητας έχει παρέλθει και ότι η παραβίαση συνόρων, ο αναθεωρητισμός, οι περιφερειακές συγκρούσεις και οι νέες μορφές πολέμου έχουν επιστρέψει δυναμικά στο προσκήνιο.
«Ο πόλεμος, η βία, η απειλή και η αποσταθεροποίηση αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινής διεθνούς πραγματικότητας», σημείωσε, εξηγώντας ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις οφείλουν να προσαρμοστούν σε αυτό το νέο περιβάλλον.
Στο πλαίσιο αυτό υποστήριξε ότι η αποτροπή δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην απόκτηση μεγάλου αριθμού οπλικών συστημάτων.
«Η αποτροπή στον 21ο αιώνα δεν διασφαλίζεται απλώς με την αγορά ικανών συστημάτων», ανέφερε, προσθέτοντας ότι απαιτεί τεχνολογική υπεροχή, ερευνητική δραστηριότητα, παραγωγική βάση και οικονομική ανθεκτικότητα.
Με αυτόν τον τρόπο συνέδεσε ευθέως την εθνική άμυνα με την οικονομική ανάπτυξη, τονίζοντας ότι οι δύο τομείς αλληλοτροφοδοτούνται.
Η γεωπολιτική αξία της Ελλάδας
Ο υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη γεωστρατηγική θέση της χώρας, περιγράφοντας την Ελλάδα ως σημείο συνάντησης πολιτισμών, ενεργειακών διαδρόμων και οδών επικοινωνίας.
Όπως υπογράμμισε, η γεωγραφική θέση της χώρας δημιουργεί αυξημένες υποχρεώσεις προστασίας της εθνικής κυριαρχίας, αλλά και του πολιτισμικού και ιστορικού της αποτυπώματος.
Μέσα από αναφορές στην ευρωπαϊκή ιστορία και στον Μίλαν Κούντερα, υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει επιλέξει να ακολουθήσει μια αυτόνομη πορεία σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο και ότι η ύπαρξη ισχυρών Ενόπλων Δυνάμεων αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση αυτής της ελευθερίας επιλογών.
Από τα όπλα στην πληροφορία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ανάλυση του για τη φύση των σύγχρονων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
«Οι σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις είναι ένας μηχανισμός γνώσης και επεξεργασίας της πληροφορίας», τόνισε.
Περιέγραψε ένα περιβάλλον όπου εκατομμύρια αισθητήρες συλλέγουν δεδομένα από το πεδίο επιχειρήσεων, τα οποία αναλύονται σε πραγματικό χρόνο, ιεραρχούνται και μετατρέπονται σε επιχειρησιακές αποφάσεις.
Η προσέγγιση αυτή δείχνει τη μετάβαση από την εποχή των μεμονωμένων πλατφορμών στην εποχή των δικτύων, των δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης.
Το ΕΛΚΑΚ και η νέα φιλοσοφία καινοτομίας
Κομβικό ρόλο στο νέο μοντέλο διαδραματίζει το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ).
Ο υπουργός εξήγησε ότι το νέο σύστημα λειτουργεί αντίστροφα από ό,τι στο παρελθόν. Αντί να αναζητούνται έτοιμες λύσεις στην αγορά, τα Επιτελεία καλούνται πρώτα να διατυπώνουν ένα επιχειρησιακό πρόβλημα και στη συνέχεια να αναζητείται λύση μέσα από το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας.
Η επιχειρησιακή ανάγκη μετατρέπεται έτσι σε τεχνολογική πρόκληση προς πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις και αμυντικές βιομηχανίες.
Ο «Κένταυρος» και η ελληνική απάντηση στα drones
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσίασε το σύστημα αντιμετώπισης drones «Κένταυρος».
Όπως αποκάλυψε, το πρόγραμμα ξεκίνησε από ένα συγκεκριμένο επιχειρησιακό ερώτημα: πώς μπορεί η Ελλάδα να αντιμετωπίσει σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών προερχόμενων από χώρα που απειλεί τα ελληνικά συμφέροντα.
Το σύστημα δοκιμάστηκε επιχειρησιακά στην Ερυθρά Θάλασσα και, σύμφωνα με τον υπουργό, πέτυχε την κατάρριψη δύο drones των Χούθι.
Σήμερα εξελίσσεται σε βασικό στοιχείο της αντιαεροπορικής προστασίας των νέων φρεγατών του Στόλου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο υπουργός στο γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει τον πηγαίο κώδικα του συστήματος, γεγονός που επιτρέπει τη συνεχή αναβάθμιση και προσαρμογή του χωρίς εξάρτηση από τρίτους.
Αμυντική βιομηχανία με ελληνικό αποτύπωμα
Στο πεδίο της αμυντικής βιομηχανίας, ο Νίκος Δένδιας επανέλαβε ότι κάθε μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα θα πρέπει να αφήνει ουσιαστικό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία.
Όπως τόνισε, η νέα πολιτική προβλέπει ότι οι προμηθευτές θα οφείλουν να επενδύουν στην Ελλάδα ποσό που αντιστοιχεί στο 25% της αξίας των συμβάσεων, είτε μέσω μεταφοράς τεχνογνωσίας είτε μέσω παραγωγικών συνεργασιών.
Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στη σύνδεση των αμυντικών δαπανών με την ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας και την τεχνολογική αναβάθμιση της χώρας.
Drones, ηλεκτρονικός πόλεμος και νέες μονάδες
Ο υπουργός παρουσίασε επίσης το νέο οργανωτικό μοντέλο των Ενόπλων Δυνάμεων.
Περιέγραψε τη μετάβαση από μεγάλες και δυσκίνητες δομές σε μικρότερες, πιο ευέλικτες και τεχνολογικά προηγμένες μονάδες, προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις των σύγχρονων επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται:
- Η εκπαίδευση νεοσυλλέκτων στη χρήση drones.
- Η δημιουργία εργοστασίου παραγωγής μη επανδρωμένων συστημάτων στη Μαλακάσα.
- Η ίδρυση σχολής εκπαίδευσης χειριστών drones στην Τρίπολη.
- Η δημιουργία Διεύθυνσης Αυτόνομων Συστημάτων στο Πολεμικό Ναυτικό.
- Η ανάπτυξη νέας δομής ηλεκτρονικού πολέμου.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ηλεκτρονικό πόλεμο, τον οποίο χαρακτήρισε ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία αντιπαράθεσης των επόμενων δεκαετιών.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στην ανάγκη ανάπτυξης εθνικών υποδομών δεδομένων και data centers εντός ελληνικής επικράτειας, υπογραμμίζοντας ότι η ψηφιακή κυριαρχία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής κυριαρχίας.
Το μήνυμα για το 2030
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο υπουργός απηύθυνε έκκληση για πολιτική και θεσμική συνέχεια στα ζητήματα άμυνας, υπογραμμίζοντας ότι οι μεγάλες επιλογές που αφορούν την εθνική ασφάλεια δεν μπορούν να επηρεάζονται από τον εκλογικό κύκλο.
Το μήνυμά του ήταν σαφές: η Ελλάδα επιχειρεί να περάσει από το μοντέλο της απλής αγοράς εξοπλισμών σε ένα μοντέλο παραγωγής τεχνολογίας, ανάπτυξης εγχώριων δυνατοτήτων και δημιουργίας στρατιωτικής ισχύος με ελληνική προστιθέμενη αξία.
Η Ατζέντα 2030 παρουσιάζεται πλέον ως ένα συνολικό σχέδιο μετασχηματισμού που φιλοδοξεί να καταστήσει τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις πιο ευέλικτες, πιο τεχνολογικά προηγμένες και σημαντικά ισχυρότερες μέχρι το τέλος της δεκαετίας.