Η Ευρωπαϊκή Ένωση βλέπει την πολυαναμενόμενη εμπορική συμφωνία με την Mercosur, την οποία στήριξε και η ελληνική κυβέρνηση, να μπλοκάρεται από μόλις 10 ψήφους διαφορά, στέλνοντας το κείμενο για νομικό έλεγχο που μπορεί να καθυστερήσει την εφαρμογή της έως και δύο χρόνια.
Πρόκειται για μία τεράστια ήττα της Κομισιόν και της Γερμανίας που προώθησαν τη συμφωνία αλλά και για μία σημαντική νίκη του αγροτικού κινήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σκληρή μάχη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Την Τετάρτη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε με οριακή πλειοψηφία 10 ψήφων μία πρόταση να ζητηθεί γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το αν το κείμενο της συμφωνίας EU-Mercosur είναι συμβατό με τις συνθήκες της ΕΕ.
Η πρόταση πέρασε με 334 ψήφους υπέρ, 324 κατά και 11 αποχές, προκαλώντας χειροκροτήματα από τους υποστηρικτές της.
Η καθυστέρηση και οι συνέπειες
Μέχρι το Δικαστήριο να εκδώσει τη γνωμοδότησή του—μια διαδικασία που συνήθως διαρκεί 18 έως 24 μήνες—το Κοινοβούλιο δεν θα μπορεί να ψηφίσει τη συμφωνία, σύμφωνα με το Politico.
Η καθυστέρηση αυτή εγείρει το ερώτημα αν η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ θα εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία εν αναμονή της απόφασης του Δικαστηρίου, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε σύγκρουση μεταξύ των δύο θεσμών για τη δημοκρατική λογοδοσία.
Σοβαρό πλήγμα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η ψηφοφορία αποτελεί σημαντική ήττα για την Κομισιόν και τις χώρες που υποστηρίζουν τη συμφωνία, οι οποίες επιδιώκουν να εμβαθύνουν τις σχέσεις με τις χώρες Mercosur—Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη —και θεωρούν τη συμφωνία ως ευκαιρία να αντισταθούν στις απρόβλεπτες δασμολογικές πολιτικές του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump.
«Όσο περισσότερους εμπορικούς εταίρους έχουμε παγκοσμίως, τόσο πιο ανεξάρτητοι γινόμαστε. Και αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε τώρα», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ursula von der Leyen σε μία τελευταία προσπάθεια να πείσει τους βουλευτές την Τετάρτη, χωρίς αποτέλεσμα.
Ο Bernd Lange, πρόεδρος της επιτροπής διεθνούς εμπορίου του Κοινοβουλίου, καταδίκασε την έκβαση της ψηφοφορίας.
«Απολύτως ανεύθυνο. Πρόκειται για αυτογκόλ», έγραψε στο X.
«Όσοι είναι κατά της #EU #Mercosur θα έπρεπε να ψηφίσουν κατά στη διαδικασία συναίνεσης αντί να χρησιμοποιούν καθυστερήσεις υπό το πρόσχημα νομικού ελέγχου. Πολύ επιζήμιο για τα οικονομικά μας συμφέροντα και τη θέση μας.
Η Team Europe βάζει τον εαυτό της εκτός παιχνιδιού».
Στρατηγικό στοίχημα για τη βιομηχανία, σοβαρός κίνδυνος για τους αγρότες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και ισχυρά κράτη όπως η Γερμανία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία Mercosur αποτελεί κρίσιμο εργαλείο γεωστρατηγικής διαφοροποίησης. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων εμπορικών εντάσεων, αμερικανικών δασμών και έντονης εξάρτησης από την Κίνα, η ΕΕ επιδιώκει να ανοίξει νέες αγορές και να εξασφαλίσει πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το λίθιο και ο χαλκός.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι Γερμανοί βιομήχανοι χαιρέτισαν την έγκριση της συμφωνίας ως «σημαντική επιτυχία για τη γερμανική και την ευρωπαϊκή οικονομία», εκτιμώντας ότι η κατάργηση δασμών θα οδηγήσει σε ετήσια εξοικονόμηση περίπου 4 δισ. ευρώ και θα ενισχύσει τις εξαγωγές οχημάτων, μηχανημάτων και βιομηχανικών προϊόντων.
Στον αντίποδα, οι αγρότες και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κάνουν λόγο για άνισο ανταγωνισμό και σοβαρή υπονόμευση της ευρωπαϊκής αγροτικής παραγωγής. Η συμφωνία διευκολύνει την είσοδο στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντων όπως βόειο κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, ρύζι, σόγια και μέλι, τα οποία παράγονται σε χώρες με σαφώς χαμηλότερο κόστος και με διαφορετικά – συχνά χαλαρότερα – πρότυπα παραγωγής.
«Ιστορικό λάθος» και κοινωνικές αντιδράσεις
Οι αγρότες σε πολλές χώρες της ΕΕ χαρακτηρίζουν τη συμφωνία «ιστορικό λάθος» και «ταφόπλακα για τον πρωτογενή τομέα», επισημαίνοντας ότι στην Ευρώπη ισχύουν αυστηροί κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων, τη χρήση φυτοφαρμάκων και αντιβιοτικών, καθώς και την περιβαλλοντική προστασία. Αντίθετα, στις χώρες της Mercosur επιτρέπονται ουσίες και πρακτικές που έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ, γεγονός που δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού.
Στην Ελλάδα, οι αγρότες ζητούν από την κυβέρνηση να μην επικυρώσει τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι θα πλήξει καίρια τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα τόσο σε επίπεδο τιμών όσο και ποιότητας. Η έγκριση της συμφωνίας ήρθε, μάλιστα, σε μια χρονική συγκυρία έντονων κινητοποιήσεων, ενισχύοντας την κοινωνική και πολιτική ένταση.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο θα είναι η ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πιθανότατα την άνοιξη. Όπως όλα δείχνουν, η μάχη γύρω από τη Mercosur μόλις ξεκίνησε